Phải có chính sách đủ mạnh để doanh nghiệp công nghệ Việt Nam vươn lên

Chiều 7/5, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng cùng đoàn công tác đã đến làm việc với Công ty Trách nhiệm hữu hạn Zalo Platforms (thuộc VNG Corporation) và Công ty Trách nhiệm hữu hạn Real-Time Robotics tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Buổi làm việc tập trung trao đổi về năng lực phát triển công nghệ của doanh nghiệp Việt Nam, những khó khăn, vướng mắc trong quá trình đầu tư, nghiên cứu phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược; đồng thời thảo luận các cơ chế, chính sách hỗ trợ nhằm hình thành các doanh nghiệp công nghệ lớn, có khả năng cạnh tranh quốc tế.

Tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Zalo Platforms, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cho biết Chính phủ đang rà soát, xây dựng danh mục công nghệ chiến lược để sớm ban hành các cơ chế, chính sách phù hợp.

Các động lực tăng trưởng truyền thống như đầu tư, tiêu dùng, xuất khẩu đang đứng trước yêu cầu đổi mới mạnh mẽ. Nếu không đầu tư cho công nghệ và đổi mới sáng tạo, nền kinh tế sẽ tụt lại phía sau.

Dẫn số liệu kim ngạch xuất khẩu lĩnh vực công nghệ hiện khoảng 80 tỷ USD, nhưng khu vực đầu tư nước ngoài (FDI) chiếm tới 99,4%, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cho rằng tỷ lệ đóng góp của doanh nghiệp trong nước còn rất nhỏ, cho thấy yêu cầu cấp thiết phải nâng cao năng lực công nghệ nội địa.

Theo Phó Thủ tướng, làm công nghệ là lĩnh vực nhiều rủi ro, đòi hỏi đầu tư dài hạn và sự kiên trì. Những doanh nghiệp công nghệ Việt Nam hiện nay đã phải trải qua nhiều năm “dò đá qua sông” mới có được thành quả bước đầu. Vì vậy, cần nhìn nhận đây không chỉ là thành công của doanh nghiệp mà còn là niềm tự hào của đất nước.

“Tôi đã nghiên cứu nhiều dự thảo chính sách liên quan công nghệ cao, công nghệ chiến lược nhưng vẫn chưa thật sự yên tâm vì chính sách còn manh mún, chưa đủ mạnh để tạo động lực cho doanh nghiệp công nghệ phát triển. Chính sách phải đủ mạnh, đủ thông thoáng và ổn định lâu dài thì doanh nghiệp mới yên tâm đầu tư,” Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Ông Lê Hồng Minh, Nhà sáng lập, Chủ tịch Hội đồng quản trị VNG Corporation, cho biết năm 2026 đánh dấu năm thứ 22 hoạt động của doanh nghiệp. Từ một doanh nghiệp khởi nghiệp chỉ có 5 nhân sự vào năm 2004, đến nay VNG đã có gần 4.000 nhân sự, phát triển nhiều nền tảng số phục vụ thị trường trong nước và quốc tế.

Theo ông Lê Hồng Minh, sản phẩm nổi bật nhất của doanh nghiệp là Zalo với hơn 80 triệu người dùng thường xuyên. Đây là một trong số ít nền tảng số do doanh nghiệp Việt Nam phát triển có thể cạnh tranh với các nền tảng quốc tế như Facebook, WhatsApp hay Viber.

Lãnh đạo VNG cho biết đặc thù ngành công nghệ là thay đổi rất nhanh, buộc doanh nghiệp phải liên tục đổi mới sáng tạo. Đầu tư cho công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), đòi hỏi chi phí lớn và thời gian thu hồi vốn dài.

VNG bắt đầu đầu tư AI từ năm 2017, đến nay tổng mức đầu tư đã lên tới gần 1.000 tỷ đồng, trong khi doanh thu từ AI còn rất hạn chế. Nhiều tính năng AI trên Zalo hiện vẫn được cung cấp miễn phí cho người dùng.“Đầu tư lớn nhưng thu hồi vốn chậm là đặc thù của ngành công nghệ.

Điều doanh nghiệp mong muốn không phải Nhà nước cấp vốn, mà là các chính sách hỗ trợ đủ mạnh để giảm áp lực trong giai đoạn đầu tư dài hạn”, ông Lê Hồng Minh chia sẻ.

Theo lãnh đạo VNG, cạnh tranh nhân lực công nghệ hiện mang tính toàn cầu. Các doanh nghiệp trong nước gặp khó khăn trong thu hút, giữ chân nhân tài do không thể cạnh tranh về mức lương với các tập đoàn công nghệ quốc tế.

Bên cạnh đó, chi phí đầu tư hạ tầng AI, máy móc, thiết bị ngày càng lớn, liên quan nhiều chính sách về thuế, nhập khẩu và thủ tục hành chính.

Ông Vương Quang Khải, Người sáng lập Zalo, cho biết doanh nghiệp đặc biệt quan tâm đến việc hoàn thiện khung pháp lý và cơ chế thử nghiệm (sandbox) cho các sản phẩm công nghệ mới.

Các doanh nghiệp công nghệ trong nước phải tự nghiên cứu, thử nghiệm từ đầu, trong khi doanh nghiệp nước ngoài thường đã có sản phẩm được kiểm chứng tại các thị trường khác trước khi vào Việt Nam.

Một vấn đề khác được doanh nghiệp nêu ra là nguy cơ các thành quả nghiên cứu của doanh nghiệp Việt Nam bị khai thác ngược hoặc gặp rào cản pháp lý từ bên ngoài nếu không có cơ chế bảo vệ phù hợp.

Do đó, các chính sách tới đây cần tập trung vào hai trụ cột lớn là hạ tầng và dữ liệu. Với hạ tầng công nghệ, cần có chính sách ưu đãi về thuế, nhập khẩu thiết bị, tiền thuê đất, giá điện cho các doanh nghiệp công nghệ chiến lược.

Ông Lê Xuân Định nhấn mạnh chỉ cần thay đổi chính sách giá điện cũng có thể làm doanh nghiệp mất một nửa lợi nhuận, ảnh hưởng lớn tới quyết định đầu tư các trung tâm dữ liệu, hạ tầng AI quy mô lớn.

Bên cạnh đó, cần có cơ chế ưu đãi cao hơn đối với chi phí nghiên cứu, phát triển công nghệ chiến lược; đồng thời xem xét các chính sách ưu đãi thu nhập cho đội ngũ nhân lực công nghệ cao. Về dữ liệu, cần khai thác hiệu quả hơn các nguồn dữ liệu công và tri thức công do Nhà nước đầu tư, đồng thời tạo cơ chế chia sẻ có kiểm soát cho doanh nghiệp công nghệ trong nước.

Ghi nhận những đề xuất của Zalo Platforms và VNG, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cho biết: Chính phủ sẽ khẩn trương hoàn thiện nghị định về công nghệ chiến lược theo hướng “không dài dòng, tập trung vào vài vấn đề cốt lõi, rõ ràng, dễ thực hiện”.

Theo đó, các chính sách sắp tới sẽ tập trung vào miễn thuế nhập khẩu thiết bị phục vụ sản xuất công nghệ chiến lược; ưu đãi mạnh hơn về thuế thu nhập doanh nghiệp; ưu đãi thuế thu nhập cá nhân cho chuyên gia, nhà khoa học; chính sách đất đai cho các dự án công nghệ cao; cùng cơ chế chia sẻ dữ liệu quốc gia cho doanh nghiệp trong nước.

Tại văn phòng kết hợp nhà xưởng của Công ty Trách nhiệm hữu hạn Real-Time Robotics, ông Lương Việt Quốc, Nhà sáng lập kiêm Tổng Giám đốc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Real-Time Robotics cho biết, là doanh nghiệp khởi nghiệp trong lĩnh vực công nghệ, công ty hiện đầu tư khoảng 3 triệu USD mỗi năm cho hoạt động nghiên cứu phát triển (R&D).

Sau khoảng 6 tháng thương mại hóa sản phẩm, doanh nghiệp đạt doanh thu khoảng 1,5 triệu USD; dự kiến cuối năm 2026 đạt khoảng 5 triệu USD, năm 2027 khoảng 20 triệu USD và năm 2028 có thể đạt 80 triệu USD.

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, ông Lương Việt Quốc đề xuất nhiều cơ chế hỗ trợ như ưu tiên đặt hàng sản phẩm UAV cứu hộ, hỗ trợ tín dụng với điều kiện phù hợp đặc thù doanh nghiệp công nghệ, hỗ trợ không gian thử nghiệm bay, miễn giảm thuế thu nhập cá nhân cho nhân lực công nghệ cao, hỗ trợ chi phí R&D cho sản phẩm xuất khẩu vào thị trường G7, rút ngắn thời gian cấp bằng sáng chế và đơn giản hóa thủ tục nhập khẩu linh kiện phục vụ sản xuất.

"Nếu được hỗ trợ các vấn đề trên, Real-Time Robotics cam kết sẽ làm chủ 100% công nghệ lõi trước tháng 12/2027; ít nhất 70% sản phẩm đạt chuẩn xuất khẩu vào thị trường G7; hướng tới trở thành doanh nghiệp UAV trị giá trên 1 tỷ USD trước năm 2029", ông Lương Việt Quốc chia sẻ.

Thứ trưởng Lê Xuân Định nhấn mạnh, với tỷ lệ nội địa hóa sản phẩm lên tới trên 90%, Real-Time Robotics cho thấy năng lực làm chủ công nghệ của doanh nghiệp Việt Nam là rất cao. UAV của Real-Time Robotics là một trong những sản phẩm đủ điều kiện tham gia nhóm công nghệ chiến lược và sẽ được hưởng mức ưu tiên cao nhất trong các chính sách phát triển khoa học công nghệ sắp tới.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đánh giá sản phẩm của Real-Time Robotics có hàm lượng trí tuệ cao, phù hợp các lĩnh vực đất nước đang cần và có tiềm năng xuất khẩu lớn. Vì vậy, Nhà nước cần có chính sách đủ mạnh để hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ phát triển, hình thành các tập đoàn công nghệ Việt Nam có khả năng cạnh tranh quốc tế.

Phó Thủ tướng đề nghị Thành phố Hồ Chí Minh nghiên cứu chính sách miễn tiền thuê đất đối với phần đất phục vụ sản xuất công nghệ chiến lược; hỗ trợ lãi suất vay và kết nối ngân hàng cho doanh nghiệp. Đồng thời, Thành phố Hồ Chí Minh ưu tiên sử dụng sản phẩm UAV của doanh nghiệp trong các lĩnh vực phòng chống thiên tai, cứu hộ, nông nghiệp và quản lý hạ tầng.

Bộ Khoa học và Công nghệ được giao phối hợp các bộ, ngành liên quan nghiên cứu cơ chế hành lang bay thử nghiệm; đẩy nhanh xử lý hồ sơ sở hữu trí tuệ theo cơ chế “luồng xanh”; đồng thời đưa các ưu đãi về thuế thu nhập cá nhân, thuế nhập khẩu thiết bị và các chính sách hỗ trợ khác vào nghị định về công nghệ chiến lược sắp ban hành.

“Với quyết tâm của doanh nghiệp, năng lực quản trị tốt và sự hỗ trợ phù hợp của Nhà nước, tôi tin Real-Time Robotics có thể hiện thực hóa các cam kết, góp phần đưa Việt Nam trở thành quốc gia mạnh về công nghệ UAV”, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh.