Phân cấp, phân quyền: Giúp địa phương nắm rõ hơn hoạt động của thương nhân

Sau 4 tháng triển khai quyết liệt và đồng bộ việc phân cấp, phân quyền và phân định thẩm quyền, Bộ Công Thương đã đạt được những kết quả bước đầu tích cực, góp phần nâng cao hiệu lực quản lý và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương. Nhằm tiếp tục trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm và giải pháp để thực hiện hiệu quả hơn trong thời gian tới, ngày 7/11, Tạp chí Công Thương tổ chức Tọa đàm với chủ đề “Triển khai phân cấp, phân quyền trong lĩnh vực công thương: Giải pháp đồng bộ – đồng hành – hiệu quả.”

Ông Phạm Thành Trung, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Công Thương: Bộ Công Thương là đơn vị tiên phong và chủ động trong triển khai phân cấp, phân quyền, cụ thể hóa chủ trương của Đảng và Nhà nước, tạo hiệu ứng lan tỏa đến nhiều bộ, ngành khác. Đặc biệt, việc cử 34 cán bộ lãnh đạo cấp Cục, Vụ trực tiếp về hỗ trợ các địa phương, nhằm thu hẹp khoảng cách giữa xây dựng chính sách ở Trung ương và thực thi tại cơ sở, đồng thời nắm bắt, tháo gỡ kịp thời các vướng mắc phát sinh.

Cụ thể, khi thực hiện việc phân cấp phân quyền đã tạo được sự tăng cường và sự chủ động và hiệu quả hoạt động của địa phương. Hiệu quả, chủ động thể hiện ở các điểm tăng tính chủ động, sáng tạo cho địa phương. Việc phân cấp, phân quyền giúp các sở, ban, ngành ở địa phương tăng tính chủ động, dễ dàng phối hợp và chủ động trong việc phối hợp giải quyết những vấn đề phát sinh, vướng mắc, tồn tại xảy ra khi xử lý công vụ.Hơn nữa, khi vấn đề phát sinh tại địa phương, địa phương đã được thực hiện việc phân cấp từ Trung ương đến địa phương, từ Chính phủ, Bộ Công Thương xuống. Địa phương có thể chủ động trong việc linh hoạt xử lý các vấn đề phát sinh. Đặc biệt, khi thực hiện phân cấp sẽ tạo được động lực phát triển cho địa phương, mỗi địa phương sẽ có một nhóm ngành nghề hoặc lĩnh vực mũi nhọn. Qua đó, với việc phân cấp này trao quyền chủ động cho địa phương, địa phương cũng thấy được sự chủ động để lựa chọn phát triển những ngành công nghiệp hoặc thương mại, dịch vụ mũi nhọn để qua đó để thúc đẩy phát triển địa phương cũng như góp phần vào sự phát triển chung của đất nước.Thực tế cho thấy, địa phương đã vào cuộc rất quyết liệt, đồng lòng và chủ động, tạo chuyển biến tích cực trong vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, phục vụ người dân và doanh nghiệp. Tuy nhiên, quá trình thực hiện vẫn còn một số hạn chế: sự chưa đồng bộ ở một số lĩnh vực đặc thù (như thương mại điện tử, cấp C/O…); thiếu hụt nhân lực chuyên môn sâu trong lĩnh vực Công Thương; và cơ chế tài chính, cơ sở vật chất ở một số địa phương chưa được bố trí kịp thời, ảnh hưởng đến hiệu quả triển khai.

Bà Trần Thanh Bình, Trưởng phòng Xuất xứ hàng hóa, Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương cho hay: Nghị định số 146/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025 của Chính phủ về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực công nghiệp và thương mại, Bộ Công Thương đã phân cấp 47/87 nhiệm vụ, chiếm 54% nhiệm vụ quản lý xuất nhập khẩu tại Bộ Công Thương về địa phương, với 60 thủ tục hành chính, trong đó có 36 thủ tục thuộc lĩnh vực xuất xứ hàng hóa, một lĩnh vực mang tính đặc thù và chuyên môn cao.

Việc phân cấp này giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian, chi phí khi thực hiện thủ tục hành chính, đồng thời giúp địa phương nắm rõ hơn hoạt động của thương nhân trên địa bàn, tăng cường vai trò quản lý và chủ động trong công tác điều hành. Đặc biệt, việc phân quyền cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) cho UBND cấp tỉnh được đánh giá là bước tiến lớn, rút ngắn thời gian xử lý xuống còn 6–8 giờ, tạo thuận lợi đáng kể cho doanh nghiệp và thúc đẩy hoạt động xuất khẩu.

Để hỗ trợ địa phương triển khai hiệu quả, theo bà Trần Thị Thanh Bình, Cục Xuất nhập khẩu đã đồng hành ngay từ đầu với ba nhóm hoạt động trọng tâm gồm hướng dẫn bằng văn bản đến UBND tỉnh và Sở Công Thương; tổ chức hội nghị, hội thảo, tập huấn chuyên sâu theo khu vực và các lớp nghiệp vụ cho cán bộ có thẩm quyền ký, xét duyệt; đồng thời làm việc trực tiếp và trực tuyến với từng địa phương để kịp thời tháo gỡ vướng mắc.

Bên cạnh đó, Cục cũng duy trì các nhóm trao đổi trực tuyến như Zalo, Viber để hỗ trợ nhanh các địa phương trong quá trình thực hiện. Nhờ cách làm bài bản, linh hoạt và đồng hành sát sao nên việc phân cấp, phân quyền trong lĩnh vực xuất nhập khẩu đã được triển khai nhanh chóng, hiệu quả, giúp tăng tính chủ động của địa phương, đảm bảo tuân thủ các cam kết quốc tế và góp phần thúc đẩy xuất khẩu bền vững.

Ông Hoàng Cao Thượng, Phó Giám đốc Sở Công Thương Lạng Sơn cho biết: Lạng Sơn đã chủ động tiếp nhận và triển khai phân cấp, phân quyền bằng cách tập huấn, rà soát nguồn lực, bố trí nhân sự hợp lý và phối hợp cấp xã, đảm bảo khẩn trương, linh hoạt nhưng tuân thủ pháp luật. Sau hơn 4 tháng, thủ tục hành chính ngành Công Thương vận hành ổn định, nhịp nhàng, đặc biệt là cấp chứng nhận xuất xứ hàng hóa C/O, góp phần nâng cao hiệu lực quản lý và cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh.

Cùng đó, ông Hoàng Cao Thượng cũng nhấn mạnh vai trò đồng hành và hỗ trợ trực tiếp của Bộ Công Thương như: cử lãnh đạo Vụ, Cục về địa phương, ban hành văn bản hướng dẫn, tổ chức tập huấn nghiệp vụ, giúp Lạng Sơn giải quyết vướng mắc nhanh chóng, nâng cao năng lực cán bộ, hiện đại hóa quy trình xử lý hồ sơ, từ đó tăng hiệu quả phục vụ doanh nghiệp và người dân, tạo môi trường đầu tư thuận lợi hơn.

Tuy nhiên, Lạng Sơn đang gặp một số vướng mắc chính, gồm thiếu công chức thực hiện nhiệm vụ công thương tại cấp xã, trình độ công nghệ thông tin hạn chế và khối lượng công việc lớn, đặc biệt với các lĩnh vực chuyên môn sâu như công nghiệp, điện lực, hóa chất và quản lý chợ. Nhiều cán bộ phải kiêm nhiệm công việc từ lĩnh vực khác và làm việc ngoài giờ.

Để khắc phục, Lạng Sơn dự kiến tiếp tục rà soát và hoàn thiện văn bản pháp luật, cơ chế phối hợp giữa các phòng, đơn vị và cấp tỉnh – xã, đồng thời tăng cường đào tạo, bồi dưỡng cán bộ và tham gia tập huấn của Bộ Công Thương, đặc biệt về thủ tục cấp C/O cho xuất khẩu. Tỉnh cũng sẽ đảm bảo cơ sở vật chất, hạ tầng số và trang thiết bị kỹ thuật để hiện đại hóa quy trình xử lý hồ sơ, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật và chia sẻ kinh nghiệm./.