Phản ứng tiêu cực từ châu Âu đe dọa dự án Metro Tel Aviv

Israel đang bước vào giai đoạn bùng nổ hạ tầng lớn nhất lịch sử, với trọng tâm là dự án Metro Tel Aviv trị giá gần 200 tỷ shekel (60 tỷ USD). Tuy nhiên, dự án đối mặt rủi ro nghiêm trọng khi nhiều tập đoàn châu Âu tỏ thái độ dè dặt hoặc rút lui khỏi thị trường Israel, khiến tiến độ có nguy cơ chậm trễ và chính phủ phải tăng cường dựa vào doanh nghiệp trong nước.

Theo báo Globes của Israel, các công ty châu Âu – vốn giữ vai trò then chốt trong các dự án giao thông đô thị – hiện bị chính phủ và công đoàn ở quê nhà gây sức ép vì cáo buộc Israel vi phạm nhân quyền tại Gaza. Tập đoàn tư vấn kỹ thuật WSP của Canada đã đóng cửa chi nhánh tại Israel, trong khi COMSA (Tây Ban Nha) rút khỏi dự án tàu điện ở thành phố Jerusalem. Hai công ty khác của Tây Ban Nha là CAF và SEMI vẫn duy trì hoạt động nhưng gặp khó khăn khi chịu áp lực chính trị và yêu cầu tuân thủ “luật pháp quốc tế và nhân quyền”.

Tình hình tương tự diễn ra ở các doanh nghiệp Pháp, Đức, Italy và Áo, nhiều công ty bị các tổ chức ủng hộ Palestine và hội đồng quản trị yêu cầu hạn chế hợp tác với Israel. Một số công ty như Alstom thậm chí có nguy cơ mất hợp đồng ở châu Âu do tham gia các dự án tại Israel.

Trước thực tế đó, công ty NTA phụ trách dự án Metro Tel Aviv, buộc phải điều chỉnh hình thức đấu thầu linh hoạt, cho phép mở lại hồ sơ sau một năm nhằm chờ đợi tình hình chính trị – ngoại giao ổn định hơn. Các công ty nộp hồ sơ sớm sẽ được ưu tiên thi công giai đoạn đầu, song khả năng thu hút thêm nhà thầu quốc tế vẫn còn bỏ ngỏ.

Một nguồn tin trong ngành vận tải Israel nhận định: “Chính phủ sẽ phải trông cậy vào các doanh nghiệp Israel cho các dự án hạ tầng trọng điểm, bởi dư luận châu Âu sẽ không thay đổi trong ngắn hạn, nhất là sau hình ảnh tàn phá ở Gaza”.

Giới chuyên gia cảnh báo, phản ứng tiêu cực gia tăng từ châu Âu và sự thiếu vắng nhà thầu nước ngoài có thể khiến Israel gặp khó trong triển khai các dự án quy mô lớn, từ Metro Tel Aviv đến các tuyến tàu điện Jerusalem và miền Bắc. Sự lạc quan về phục hồi kinh tế hậu chiến, vì thế cần được nhìn nhận thận trọng khi ngành hạ tầng Israel vẫn phụ thuộc sâu vào năng lực và công nghệ của các đối tác quốc tế.