Phát triển công nghiệp công nghệ cao Tp. Hồ Chí Minh - Bài 3: Cần chiến lược quy hoạch

Mỹ Phương/TTXVN
15:22' - 04/02/2022

BNEWS Tp. Hồ Chí Minh đang xúc tiến phát triển những cụm công nghiệp ngành trọng điểm ứng dụng công nghệ cao, nhất là công nghiệp hỗ trợ, đáp ứng được yêu cầu cạnh tranh cả thị trường trong và ngoài nước.

Hiện nay, một số khu công nghiệp ở Việt Nam nói chung cũng như ở Tp. Hồ Chí Minh nói riêng thu hút được một số tập đoàn công nghệ đa quốc gia, nhưng khi vào Việt Nam lại thành một thực thể "đơn độc" trong khu công nghiệp hoặc nếu có được một "hệ sinh thái công nghiệp" thì hệ sinh thái đó phần lớn cũng được "nhập khẩu" theo vào.

Trước thực trạng này, chính quyền Tp. Hồ Chí Minh khẩn trương xúc tiến chủ trương phát triển những cụm công nghiệp ngành trọng điểm ứng dụng công nghệ cao, nhất là công nghiệp hỗ trợ, đáp ứng được yêu cầu cạnh tranh cả thị trường trong và ngoài nước.

* Nhận diện mô hình hiện hữu

Công ty TNHH Nidec Tosok Việt Nam của nhà đầu tư Nhật Bản sản xuất các chi tiết cơ khi tại khu chế xuất Tân Thuận (Thành phố Hồ Chí Minh). Ảnh: Danh Lam – TTXVN

Theo phân loại thông lệ quốc tế về khu công nghiệp thì các khu chế xuất - khu công nghiệp của Tp. Hồ Chí Minh thuộc mô hình hỗn hợp và đa ngành và rất ít có mô hình vườn ươm. Do đó, năng lực đổi mới sáng tạo từ khu chế xuất - khu công nghiệp của Tp. Hồ Chí Minh hiện nay là rất thấp và vẫn hoạt động dựa vào những yếu tố đầu vào như thâm dụng lao động ít kỹ năng.

Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Trọng Hoài, Trường Đại học Kinh tế Tp. Hồ Chí Minh chỉ ra rằng, các khu chế xuất - khu công nghiệp trên địa bàn thành phố có khá nhiều doanh nghiệp nội địa nhỏ, nhưng tính liên kết trong và ngoài khu chế xuất - khu công nghiệp còn rất hạn chế. Trên thực tế, doanh nghiệp nội địa nhỏ gặp khó khăn khi tiếp cận, cung cấp các linh kiện cho FDI và bản thân các FDI cũng sử dụng linh kiện từ doanh nghiệp nước họ hoặc nhập khẩu.

Trong khi đó, năng lực hoạt động của một số Hiệp hội trong khu chế xuất - khu công nghiệp còn yếu và thiếu liên kết; đồng thời, vai trò lãnh đạo của chính quyền Tp. Hồ Chí Minh trong chính sách phát triển công nghiệp chưa tác động nhiều đến doanh nghiệp tại khu chế xuất - khu công nghiệp vì cộng đồng doanh nghiệp này chủ yếu là nhà đầu tư thứ cấp hoạt động theo lợi nhuận độc lập thiếu liên kết.

Hiện tại Tp. Hồ Chí Minh chỉ có khu chế xuất Tân Thuận theo mô hình Đặc khu kinh tế (SEZ), với mục tiêu ban đầu là thu hút nguồn vốn FDI nhằm phát triển kinh tế và tạo việc làm, tạo tính lan tỏa về quản trị và công nghệ. Tuy nhiên, kết quả khảo sát doanh nghiệp trong khu chế xuất này cho thấy, mặc dù đã thu hút được nhiều nguồn vốn FDI, nhưng quá trình đổi mới công nghệ khá chậm chạp.

Hơn thế nữa, vai trò của khu chế xuất Tân Thuận trở nên yếu đi khi có nhiều khu công nghiệp mới hình thành. Các FDI và doanh nghiệp hoạt động tại khu chế xuất Tân Thuận đang có tính cạnh tranh rất cao bởi quá trình đô thị hóa tại những khu vực phụ cận tạo áp lực về cơ sở hạ tầng giao thông và cơ sở hạ tầng xã hội.

Theo các chuyên gia, Tp. Hồ Chí Minh thực chất đã bước vào giai đoạn hậu công nghiệp khi GRDP của thành phố nằm trong khoảng 5.000-6.000 USD/người, nhưng các khu công nghiệp - khu chế xuất trên địa bàn Tp. Hồ Chí Minh vẫn trình độ công nghệ ở mức trung bình.

Cùng với đó, cơ sở hạ tầng xã hội và cơ sở hạ tầng giao thông trong bối cảnh siêu đô thị đã gây tắc nghẽn và dẫn đến chi phí logistics cao, tính kết nối các doanh nghiệp trong nước và FDI yếu trong cung ứng linh kiện theo chuỗi cung ứng toàn cầu...

Trong quá trình chuyển đổi hậu công nghiệp, nếu Tp. Hồ Chí Minh muốn tiếp tục duy trì khu công nghiệp hiện hữu thì phải bổ sung nhiều yếu tố tích cực từ đa dạng mô hình khu công nghiệp trên thế giới.

Cụ thể, khu chế xuất - khu công nghiệp Tp. Hồ Chí Minh cần bổ sung hệ sinh thái kết nối doanh nghiệp với chính sách ưu tiên và hỗ trợ thúc đẩy chuyển đổi quá trình sản xuất theo hướng đổi mới sáng tạo gắn với quá trình chuyển đổi số và các yếu tố ICT (công nghệ thông tin và truyền thông).

Hình thành hệ sinh thái kết nối doanh nghiệp đầu tư thứ cấp và đơn vị phát triển cơ sở hạ tầng nhằm phát triển từng bước cộng sinh công nghiệp, giảm chi phí sử dụng tài nguyên và bảo vệ môi trường theo hướng phát triển bền vững. Đồng thời, từng bước hình thành những yếu tố cốt lõi của khu công nghiệp sinh thái bởi đây là xu hướng trên toàn cầu.

* Phân loại khu công nghệ cao

Khu chế xuất Tân Thuận, Thành phố Hồ Chí Minh. Ảnh: Mạnh Linh - TTXVN

Ông Đỗ Thiên Anh Tuấn, Trường Chính sách Công và quản lý Fulbright đánh giá, tái cấu trúc các ngành kinh tế, nâng cấp các ngành công nghiệp và chuyển đổi mô hình khu công nghiệp kiểu cũ là yêu cầu cần thiết hiện nay. Đây là vấn đề cần khẩn trương triển khai để nâng cao năng suất và giá trị gia tăng không chỉ đối với các ngành công nghiệp của Tp. Hồ Chí Minh mà còn duy trì vị thế đầu tàu công nghiệp của thành phố đối với cả nước.

Hiện nay, nhiều mô hình khu công nghiệp cũ không thể phát huy thêm giá trị bởi chủ yếu thu hút đầu tư mang tính đại trà đa ngành; trong đó, cộng đồng doanh nghiệp hầu như không có những mắt xích liên kết với nhau về kinh tế. Một số khu công nghiệp ở Việt Nam nói chung và tại Tp. Hồ Chí Minh nói riêng thu hút được một số tập đoàn công nghệ đa quốc gia, nhưng khi vào Việt Nam lại thành một thực thể "đơn độc" trong khu công nghiệp.

Còn nếu có được một "hệ sinh thái công nghiệp" thì hệ sinh thái đó phần lớn cũng được "nhập khẩu" theo vào. Đơn cử, Tập đoàn SamSung khi đầu tư vào Việt Nam đã kéo theo một hệ sinh thái với hàng loạt nhà cung ứng đi theo.

Về mặt tích cực, điều này cũng tốt cho Việt Nam bởi qua những "con sếu" đầu đàn như vậy đã giúp Việt Nam thu hút thêm được nhiều nhà đầu tư khác. Tuy nhiên, vấn đề Việt Nam mong muốn là có được những nhà cung cấp Việt Nam tham gia vào chuỗi giá trị của Tập đoàn SamSung.

Mặc dù ngày càng nhiều doanh nghiệp Việt Nam bắt đầu tham gia vào chuỗi giá trị của các tập đoàn nước ngoài, song nhìn chung vẫn còn hiếm và phần lớn mới chỉ ở mức độ thứ cấp với các cấu phần đơn giản có giá trị gia tăng thấp. Cùng với đó, chính vì phát triển tự phát nên quá trình hình thành cụm ngành diễn ra chậm, lợi ích liên kết không được phát huy hiệu quả, chi phí giao dịch lớn, tăng trưởng giá trị không cao, sức cạnh tranh quốc tế của cụm ngành là rất thấp...

Sau quá trình tiến hành công nghiệp hóa, đến nay Việt Nam đã và đang manh nha nhiều mô hình liên kết theo cụm (clusters); trong đó, công nghiệp tập trung chủ yếu ở hai vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và phía Bắc với nhiều cụm ngành như điện tử, lắp ráp ô tô, chế biến thực phẩm, dệt may, da giày, đồ gỗ,... Những liên kết cụm ngành này diễn ra một cách tự nhiên trên nền tảng lợi thế sẵn có và quy luật thị trường thay vì do cơ chế chính sách thúc đẩy.

Vì vậy, đối với Tp. Hồ Chí Minh, do đất đai cho sản xuất công nghiệp quy mô lớn không còn nên mô hình khu công nghiệp kiểu cũ chắc chắn không phù hợp. Việc Tp. Hồ Chí Minh mong muốn phát triển một khu công nghiệp hỗ trợ ứng dụng công nghệ cao là phù hợp xu thế, song tiếp cận mô hình khu công nghiệp kiểu mới này thế nào mới là vấn đề quan trọng trong thời gian tới.

Thống kê cho thấy, bên cạnh 17 khu chế xuất - khu công nghiệp hiện hữu thì có hai nhóm khu công nghiệp nên được nghiên cứu thu hút công nghiệp hỗ trợ công nghệ cao cho Tp. Hồ Chí Minh. Trong đó, nhóm khu công nghiệp mới hình thành và đang thu hút đầu tư gồm: khu công nghiệp Tân Phú Trung, An Hạ, Cơ khí ô tô, Lê Minh Xuân 3. Đây là các khu công nghiệp mới thành lập đang hoàn thiện hạ tầng và thu hút nhà đầu tư.

Các khu công nghiệp này còn thời gian hoạt động khoảng 42 năm, riêng khu công nghiệp Tân Phú Trung khoảng 36 năm. Trong thời gian tới, các khu công nghiệp tiếp tục hoàn thiện hạ tầng và thực hiện thu hút các nhà đầu tư theo chủ trương công nghiệp hỗ trợ công nghệ cao tiếp cận sinh thái.

Còn nhóm các khu công nghiệp đã thành lập nhưng chưa triển khai như Lê Minh Xuân 2, Phong Phú, Tây Bắc Củ Chi mở rộng, Vĩnh Lộc mở rộng, Lê Minh Xuân mở rộng và khu công nghiệp đã có trong danh mục Quy hoạch khu công nghiệp Tp. Hồ Chí Minh, nhưng chưa được thành lập gồm Vĩnh Lộc 3, Hiệp Phước 3, Phước Hiệp, Bàu Đưng, Xuân Thới Thượng.

Đặc biệt, khu công nghiệp Phạm Văn Hai có diện tích 668 ha đang trình Thủ tướng Chính phủ đưa vào Quy hoạch các khu công nghiệp Tp. Hồ Chí Minh. Nhóm các khu công nghiệp này hoàn toàn phù hợp với chủ trương thu hút doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ công nghệ cao tiếp cận sinh thái./.

Bài 4: Xây dựng chuỗi cung ứng

Mỹ Phương/TTXVN

Tin cùng chuyên mục

Kinh tế Việt Nam
Phú Thọ phân bổ gần 19.930 tỷ đồng vốn đầu tư công năm 2026
11:33' - 14/10/2026
Phú Thọ điều chỉnh kế hoạch đầu tư công năm 2026 lên gần 19.930 tỷ đồng, ưu tiên hạ tầng, y tế, giáo dục, dữ liệu đất đai và các chương trình an sinh xã hội.
Kinh tế Việt Nam
Thủ tướng Lê Minh Hưng dự Lễ viếng, truy điệu và an táng hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng
09:53' - 14/10/2026
Sáng 14/10/2026, Thủ tướng Lê Minh Hưng cùng các lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước dự Lễ viếng, Lễ truy điệu 731 hài cốt liệt sĩ được tìm kiếm, quy tập tại Công viên văn hóa Lê Thị Riêng.
Kinh tế Việt Nam
Hội nghị Trung ương 4: Tự đổi mới để phục vụ nhân dân tốt hơn
09:22' - 14/10/2026
Hội nghị Trung ương 4 nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo, nâng cao năng lực quản trị và tổ chức thực hiện, xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu phát triển trong kỷ nguyên mới.
Kinh tế Việt Nam
Vĩnh Long tập trung rà soát dư địa tăng trưởng của từng ngành
08:37' - 14/10/2026
Vĩnh Long đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công và tạo điều kiện để các dự án năng lượng sớm vận hành, nhằm bù đắp phần tăng trưởng còn thiếu, phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng GRDP 10% năm 2026.
Kinh tế Việt Nam
Bộ Công Thương gia hạn áp thuế chống bán phá giá sợi polyester
21:12' - 13/10/2026
Bộ Công Thương gia hạn thêm 5 năm biện pháp chống bán phá giá đối với sợi dài polyester nhập khẩu từ Ấn Độ, Indonesia, Malaysia và Trung Quốc nhằm bảo vệ ngành sản xuất trong nước.
Kinh tế Việt Nam
Bộ Công Thương triển khai các nhiệm vụ theo Nghị quyết của Chính phủ
21:11' - 13/10/2026
Bộ Công Thương vừa ban hành Công văn số 8375/BCT-KHTC ngày 13/10 về triển khai Nghị quyết Phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 9 năm 2026 và Hội nghị trực tuyến Chính phủ với địa phương.
Kinh tế Việt Nam
Điểm tin kinh tế Việt Nam nổi bật ngày 13/10/2026
20:49' - 13/10/2026
Thị trường chứng khoán sau nâng hạng, dự báo tăng trưởng GDP, áp lực nợ xấu ngân hàng và đầu tư điện gió ngoài khơi là những thông tin kinh tế đáng chú ý ngày 13/10.
Kinh tế Việt Nam
Cấm luồng tạm thời trên sông Sài Gòn khi hợp long vòm thép chính cầu đi bộ
20:12' - 13/10/2026
Ngày 13/10, Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh đã thông báo về việc hạn chế lưu thông đường thủy nội địa phục vụ thi công xây dựng cầu chính thuộc dự án xây dựng cầu đi bộ qua sông Sài Gòn.
Kinh tế Việt Nam
Quyết liệt thực hiện “5 không”, quyết tâm gỡ “thẻ vàng” IUU
19:59' - 13/10/2026
Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương thực hiện nghiêm “5 không”, hoàn thành cập nhật dữ liệu tàu cá và xử lý dứt điểm vi phạm, quyết tâm gỡ cảnh báo “thẻ vàng” IUU năm 2026.

Tin nổi bật

Điểm báo trong tuần

Theo vietnamfinance.vn
Lộ diện nhà đầu tư rót 2.200 tỷ đồng làm nhà máy điện rác tại Đà Nẵng

Dự án Nhà máy xử lý rác thải và phát điện tại Khu xử lý chất thải rắn Nam Quảng Nam có tổng vốn đầu tư 2.184 tỷ đồng, công suất xử lý và tái chế rác thải 1.215 tấn/ngày, công suất phát điện 15MW.
Theo vietnamfinance.vn
Chuỗi khách sạn 53 năm tuổi của Hàn Quốc mở cơ sở 6 sao tại khu đất vàng Hà Nội

Shilla Monogram Hanoi Westlake, khách sạn cao cấp thuộc The Shilla Hotels & Resorts của Hàn Quốc, doanh nghiệp liên kết trong hệ sinh thái của tập đoàn Samsung với 53 năm lịch sử, sẽ hiện diện tại khu đô thị Starlake, Hà Nội từ ngày 23/10.
Theo vietnamfinance.vn
'Ông lớn' Hồng Kông đưa tổ hợp dệt may 2.300 tỷ đồng về Hà Tĩnh

Dự án TC APPAREL (VIETNAM) với tổng vốn đầu tư 90 triệu USD vừa được cấp phép tại Khu công nghiệp VSIP Hà Tĩnh. Tổ hợp sản xuất dệt may và công nghiệp phụ trợ dự kiến tạo việc làm cho khoảng 5.000 lao động, bổ sung động lực cho phát triển công nghiệp của địa phương.
Theo vnexpress.net
Khởi công tổ hợp chăn nuôi hơn 3.600 tỷ đồng ở Gia Lai

Công ty TNHH Thịnh Phát - Muyuan Gia Lai khởi công tổ hợp trang trại chăn nuôi heo công nghệ cao và nhà máy thức ăn chăn nuôi, tổng vốn 3.615 tỷ đồng, tại xã Pờ Tó ngày 11/10.
Theo baodautu.vn
Tập đoàn WHA rót hơn 2.700 tỷ đồng đầu tư khu công nghiệp tại Đà Nẵng

UBND TP. Đà Nẵng vừa chấp thuận chủ trương đầu tư, đồng thời chấp thuận Công ty WHA Industrial Development International (SG) Pte. Ltd làm nhà đầu tư Dự án xây dựng và kinh doanh hạ tầng Khu công nghiệp WHA Đà Nẵng tại xã Thăng Bình và xã Đồng Dương.
Theo baodautu.vn
Hà Nội khởi công hai dự án hơn 25.800 tỷ đồng tại Vĩnh Thanh

Xã Vĩnh Thanh, Thành phố Hà Nội vừa phối hợp với Tập đoàn Hateco khởi công hai dự án hạ tầng và đô thị tổng vốn hơn 25.800 tỷ đồng, chào mừng 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô và 150 năm danh xưng Đông Anh.
Theo baodautu.vn
Hải Phòng cần gần 400.000 lao động cho các khu công nghiệp, khu kinh tế đến năm 2030

Giai đoạn 2026 - 2030, các doanh nghiệp trong khu công nghiệp, khu kinh tế Hải Phòng có nhu cầu tuyển gần 400.000 lao động, riêng năm 2026 cần hơn 120.000 người. Nhu cầu tập trung vào điện tử, cơ khí chế tạo, công nghiệp hỗ trợ, dệt may, da giày, trong bối cảnh 9 tháng năm 2026, thành phố thu hút hơn 3,638 tỷ USD vốn FDI, gần 90% vào khu công nghiệp, khu kinh tế.
Theo baodautu.vn
Đề xuất nâng vốn Dự án PPP cao tốc Dầu Giây - Tân Phú lên 10.773 tỷ đồng

Liên danh Trường Hải - Sơn Hải vừa đề nghị Bộ Xây dựng xem xét điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án cao tốc Dầu Giây - Tân Phú theo phương thức PPP, nâng tổng mức đầu tư từ 8.365,651 tỷ đồng lên 10.773,219 tỷ đồng, tăng 2.407,568 tỷ đồng. Trong đó, vốn nhà đầu tư và doanh nghiệp dự án thu xếp tăng lên 9.343,219 tỷ đồng, vốn nhà nước tham gia tăng lên 1.430 tỷ đồng.
Theo baodautu.vn
Cần Thơ đầu tư gần 1.326 tỷ đồng xây dựng kè chống sạt lở khẩn cấp bờ sông Trà Nóc

UBND TP. Cần Thơ đã phê duyệt Dự án kè chống sạt lở khẩn cấp bờ sông Trà Nóc, phía bờ trái đoạn từ cầu Trà Nóc đến cầu Xẻo Mây, phường Thới An Đông. Dự án nhóm B, sử dụng khoảng 3,70 ha đất, do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông và nông nghiệp TP. Cần Thơ làm chủ đầu tư.
Theo vietnamfinance.vn
Tập đoàn Xuân Thiện đầu tư cụm nhà máy điện mặt trời 21.000 tỷ đồng tại Đắk Lắk

Dự án Nhà máy điện mặt trời Ia Rvê, gồm 4 nhà máy với tổng công suất 1.000MW, tổng vốn đầu tư hơn 21.137 tỷ đồng, do các doanh nghiệp trong hệ sinh thái của Tập đoàn Xuân Thiện đầu tư.

Tin mới

Phát triển công nghiệp công nghệ cao Tp. Hồ Chí Minh - Bài 3: Cần chiến lược quy hoạch

Tin liên quan

Dịch COVID-19: Doanh nghiệp trong Khu chế xuất Tân Thuận sản xuất, ăn nghỉ tại chỗ

Đề nghị tạm ngưng hoạt động 29 doanh nghiệp trong Khu chế xuất Tân Thuận

Tin cùng chuyên mục

Phú Thọ phân bổ gần 19.930 tỷ đồng vốn đầu tư công năm 2026

Thủ tướng Lê Minh Hưng dự Lễ viếng, truy điệu và an táng hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng

Hội nghị Trung ương 4: Tự đổi mới để phục vụ nhân dân tốt hơn

Vĩnh Long tập trung rà soát dư địa tăng trưởng của từng ngành

Bộ Công Thương gia hạn áp thuế chống bán phá giá sợi polyester

Bộ Công Thương triển khai các nhiệm vụ theo Nghị quyết của Chính phủ

Điểm tin kinh tế Việt Nam nổi bật ngày 13/10/2026

Cấm luồng tạm thời trên sông Sài Gòn khi hợp long vòm thép chính cầu đi bộ

Quyết liệt thực hiện “5 không”, quyết tâm gỡ “thẻ vàng” IUU

Chặn bẫy lừa đảo đặt phòng, giữ uy tín cho du lịch Phú Quốc

Green SM khai trương dịch vụ taxi thuần điện tại Mỹ

Giá vàng hôm nay 14/10: Vàng SJC lùi về sát mốc 140 triệu đồng/lượng

Dự báo thời tiết ngày 14/10: Hà Nội ngày nắng, TP. Hồ Chí Minh chiều tối có mưa dông

Cục Thuế cảnh báo nguy cơ tạm hoãn xuất cảnh đối với người nợ thuế

Lộ diện nhà đầu tư rót 2.200 tỷ đồng làm nhà máy điện rác tại Đà Nẵng

Chuỗi khách sạn 53 năm tuổi của Hàn Quốc mở cơ sở 6 sao tại khu đất vàng Hà Nội

'Ông lớn' Hồng Kông đưa tổ hợp dệt may 2.300 tỷ đồng về Hà Tĩnh

Khởi công tổ hợp chăn nuôi hơn 3.600 tỷ đồng ở Gia Lai

Tập đoàn WHA rót hơn 2.700 tỷ đồng đầu tư khu công nghiệp tại Đà Nẵng

Hà Nội khởi công hai dự án hơn 25.800 tỷ đồng tại Vĩnh Thanh

Hải Phòng cần gần 400.000 lao động cho các khu công nghiệp, khu kinh tế đến năm 2030

Đề xuất nâng vốn Dự án PPP cao tốc Dầu Giây - Tân Phú lên 10.773 tỷ đồng

Cần Thơ đầu tư gần 1.326 tỷ đồng xây dựng kè chống sạt lở khẩn cấp bờ sông Trà Nóc

Tập đoàn Xuân Thiện đầu tư cụm nhà máy điện mặt trời 21.000 tỷ đồng tại Đắk Lắk