Phát triển công nghiệp công nghệ cao Tp. Hồ Chí Minh - Bài 3: Cần chiến lược quy hoạch

Mỹ Phương/TTXVN
15:22' - 04/02/2022

BNEWS Tp. Hồ Chí Minh đang xúc tiến phát triển những cụm công nghiệp ngành trọng điểm ứng dụng công nghệ cao, nhất là công nghiệp hỗ trợ, đáp ứng được yêu cầu cạnh tranh cả thị trường trong và ngoài nước.

Hiện nay, một số khu công nghiệp ở Việt Nam nói chung cũng như ở Tp. Hồ Chí Minh nói riêng thu hút được một số tập đoàn công nghệ đa quốc gia, nhưng khi vào Việt Nam lại thành một thực thể "đơn độc" trong khu công nghiệp hoặc nếu có được một "hệ sinh thái công nghiệp" thì hệ sinh thái đó phần lớn cũng được "nhập khẩu" theo vào.

Trước thực trạng này, chính quyền Tp. Hồ Chí Minh khẩn trương xúc tiến chủ trương phát triển những cụm công nghiệp ngành trọng điểm ứng dụng công nghệ cao, nhất là công nghiệp hỗ trợ, đáp ứng được yêu cầu cạnh tranh cả thị trường trong và ngoài nước.

* Nhận diện mô hình hiện hữu

Công ty TNHH Nidec Tosok Việt Nam của nhà đầu tư Nhật Bản sản xuất các chi tiết cơ khi tại khu chế xuất Tân Thuận (Thành phố Hồ Chí Minh). Ảnh: Danh Lam – TTXVN

Theo phân loại thông lệ quốc tế về khu công nghiệp thì các khu chế xuất - khu công nghiệp của Tp. Hồ Chí Minh thuộc mô hình hỗn hợp và đa ngành và rất ít có mô hình vườn ươm. Do đó, năng lực đổi mới sáng tạo từ khu chế xuất - khu công nghiệp của Tp. Hồ Chí Minh hiện nay là rất thấp và vẫn hoạt động dựa vào những yếu tố đầu vào như thâm dụng lao động ít kỹ năng.

Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Trọng Hoài, Trường Đại học Kinh tế Tp. Hồ Chí Minh chỉ ra rằng, các khu chế xuất - khu công nghiệp trên địa bàn thành phố có khá nhiều doanh nghiệp nội địa nhỏ, nhưng tính liên kết trong và ngoài khu chế xuất - khu công nghiệp còn rất hạn chế. Trên thực tế, doanh nghiệp nội địa nhỏ gặp khó khăn khi tiếp cận, cung cấp các linh kiện cho FDI và bản thân các FDI cũng sử dụng linh kiện từ doanh nghiệp nước họ hoặc nhập khẩu.

Trong khi đó, năng lực hoạt động của một số Hiệp hội trong khu chế xuất - khu công nghiệp còn yếu và thiếu liên kết; đồng thời, vai trò lãnh đạo của chính quyền Tp. Hồ Chí Minh trong chính sách phát triển công nghiệp chưa tác động nhiều đến doanh nghiệp tại khu chế xuất - khu công nghiệp vì cộng đồng doanh nghiệp này chủ yếu là nhà đầu tư thứ cấp hoạt động theo lợi nhuận độc lập thiếu liên kết.

Hiện tại Tp. Hồ Chí Minh chỉ có khu chế xuất Tân Thuận theo mô hình Đặc khu kinh tế (SEZ), với mục tiêu ban đầu là thu hút nguồn vốn FDI nhằm phát triển kinh tế và tạo việc làm, tạo tính lan tỏa về quản trị và công nghệ. Tuy nhiên, kết quả khảo sát doanh nghiệp trong khu chế xuất này cho thấy, mặc dù đã thu hút được nhiều nguồn vốn FDI, nhưng quá trình đổi mới công nghệ khá chậm chạp.

Hơn thế nữa, vai trò của khu chế xuất Tân Thuận trở nên yếu đi khi có nhiều khu công nghiệp mới hình thành. Các FDI và doanh nghiệp hoạt động tại khu chế xuất Tân Thuận đang có tính cạnh tranh rất cao bởi quá trình đô thị hóa tại những khu vực phụ cận tạo áp lực về cơ sở hạ tầng giao thông và cơ sở hạ tầng xã hội.

Theo các chuyên gia, Tp. Hồ Chí Minh thực chất đã bước vào giai đoạn hậu công nghiệp khi GRDP của thành phố nằm trong khoảng 5.000-6.000 USD/người, nhưng các khu công nghiệp - khu chế xuất trên địa bàn Tp. Hồ Chí Minh vẫn trình độ công nghệ ở mức trung bình.

Cùng với đó, cơ sở hạ tầng xã hội và cơ sở hạ tầng giao thông trong bối cảnh siêu đô thị đã gây tắc nghẽn và dẫn đến chi phí logistics cao, tính kết nối các doanh nghiệp trong nước và FDI yếu trong cung ứng linh kiện theo chuỗi cung ứng toàn cầu...

Trong quá trình chuyển đổi hậu công nghiệp, nếu Tp. Hồ Chí Minh muốn tiếp tục duy trì khu công nghiệp hiện hữu thì phải bổ sung nhiều yếu tố tích cực từ đa dạng mô hình khu công nghiệp trên thế giới.

Cụ thể, khu chế xuất - khu công nghiệp Tp. Hồ Chí Minh cần bổ sung hệ sinh thái kết nối doanh nghiệp với chính sách ưu tiên và hỗ trợ thúc đẩy chuyển đổi quá trình sản xuất theo hướng đổi mới sáng tạo gắn với quá trình chuyển đổi số và các yếu tố ICT (công nghệ thông tin và truyền thông).

Hình thành hệ sinh thái kết nối doanh nghiệp đầu tư thứ cấp và đơn vị phát triển cơ sở hạ tầng nhằm phát triển từng bước cộng sinh công nghiệp, giảm chi phí sử dụng tài nguyên và bảo vệ môi trường theo hướng phát triển bền vững. Đồng thời, từng bước hình thành những yếu tố cốt lõi của khu công nghiệp sinh thái bởi đây là xu hướng trên toàn cầu.

* Phân loại khu công nghệ cao

Khu chế xuất Tân Thuận, Thành phố Hồ Chí Minh. Ảnh: Mạnh Linh - TTXVN

Ông Đỗ Thiên Anh Tuấn, Trường Chính sách Công và quản lý Fulbright đánh giá, tái cấu trúc các ngành kinh tế, nâng cấp các ngành công nghiệp và chuyển đổi mô hình khu công nghiệp kiểu cũ là yêu cầu cần thiết hiện nay. Đây là vấn đề cần khẩn trương triển khai để nâng cao năng suất và giá trị gia tăng không chỉ đối với các ngành công nghiệp của Tp. Hồ Chí Minh mà còn duy trì vị thế đầu tàu công nghiệp của thành phố đối với cả nước.

Hiện nay, nhiều mô hình khu công nghiệp cũ không thể phát huy thêm giá trị bởi chủ yếu thu hút đầu tư mang tính đại trà đa ngành; trong đó, cộng đồng doanh nghiệp hầu như không có những mắt xích liên kết với nhau về kinh tế. Một số khu công nghiệp ở Việt Nam nói chung và tại Tp. Hồ Chí Minh nói riêng thu hút được một số tập đoàn công nghệ đa quốc gia, nhưng khi vào Việt Nam lại thành một thực thể "đơn độc" trong khu công nghiệp.

Còn nếu có được một "hệ sinh thái công nghiệp" thì hệ sinh thái đó phần lớn cũng được "nhập khẩu" theo vào. Đơn cử, Tập đoàn SamSung khi đầu tư vào Việt Nam đã kéo theo một hệ sinh thái với hàng loạt nhà cung ứng đi theo.

Về mặt tích cực, điều này cũng tốt cho Việt Nam bởi qua những "con sếu" đầu đàn như vậy đã giúp Việt Nam thu hút thêm được nhiều nhà đầu tư khác. Tuy nhiên, vấn đề Việt Nam mong muốn là có được những nhà cung cấp Việt Nam tham gia vào chuỗi giá trị của Tập đoàn SamSung.

Mặc dù ngày càng nhiều doanh nghiệp Việt Nam bắt đầu tham gia vào chuỗi giá trị của các tập đoàn nước ngoài, song nhìn chung vẫn còn hiếm và phần lớn mới chỉ ở mức độ thứ cấp với các cấu phần đơn giản có giá trị gia tăng thấp. Cùng với đó, chính vì phát triển tự phát nên quá trình hình thành cụm ngành diễn ra chậm, lợi ích liên kết không được phát huy hiệu quả, chi phí giao dịch lớn, tăng trưởng giá trị không cao, sức cạnh tranh quốc tế của cụm ngành là rất thấp...

Sau quá trình tiến hành công nghiệp hóa, đến nay Việt Nam đã và đang manh nha nhiều mô hình liên kết theo cụm (clusters); trong đó, công nghiệp tập trung chủ yếu ở hai vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và phía Bắc với nhiều cụm ngành như điện tử, lắp ráp ô tô, chế biến thực phẩm, dệt may, da giày, đồ gỗ,... Những liên kết cụm ngành này diễn ra một cách tự nhiên trên nền tảng lợi thế sẵn có và quy luật thị trường thay vì do cơ chế chính sách thúc đẩy.

Vì vậy, đối với Tp. Hồ Chí Minh, do đất đai cho sản xuất công nghiệp quy mô lớn không còn nên mô hình khu công nghiệp kiểu cũ chắc chắn không phù hợp. Việc Tp. Hồ Chí Minh mong muốn phát triển một khu công nghiệp hỗ trợ ứng dụng công nghệ cao là phù hợp xu thế, song tiếp cận mô hình khu công nghiệp kiểu mới này thế nào mới là vấn đề quan trọng trong thời gian tới.

Thống kê cho thấy, bên cạnh 17 khu chế xuất - khu công nghiệp hiện hữu thì có hai nhóm khu công nghiệp nên được nghiên cứu thu hút công nghiệp hỗ trợ công nghệ cao cho Tp. Hồ Chí Minh. Trong đó, nhóm khu công nghiệp mới hình thành và đang thu hút đầu tư gồm: khu công nghiệp Tân Phú Trung, An Hạ, Cơ khí ô tô, Lê Minh Xuân 3. Đây là các khu công nghiệp mới thành lập đang hoàn thiện hạ tầng và thu hút nhà đầu tư.

Các khu công nghiệp này còn thời gian hoạt động khoảng 42 năm, riêng khu công nghiệp Tân Phú Trung khoảng 36 năm. Trong thời gian tới, các khu công nghiệp tiếp tục hoàn thiện hạ tầng và thực hiện thu hút các nhà đầu tư theo chủ trương công nghiệp hỗ trợ công nghệ cao tiếp cận sinh thái.

Còn nhóm các khu công nghiệp đã thành lập nhưng chưa triển khai như Lê Minh Xuân 2, Phong Phú, Tây Bắc Củ Chi mở rộng, Vĩnh Lộc mở rộng, Lê Minh Xuân mở rộng và khu công nghiệp đã có trong danh mục Quy hoạch khu công nghiệp Tp. Hồ Chí Minh, nhưng chưa được thành lập gồm Vĩnh Lộc 3, Hiệp Phước 3, Phước Hiệp, Bàu Đưng, Xuân Thới Thượng.

Đặc biệt, khu công nghiệp Phạm Văn Hai có diện tích 668 ha đang trình Thủ tướng Chính phủ đưa vào Quy hoạch các khu công nghiệp Tp. Hồ Chí Minh. Nhóm các khu công nghiệp này hoàn toàn phù hợp với chủ trương thu hút doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ công nghệ cao tiếp cận sinh thái./.

Bài 4: Xây dựng chuỗi cung ứng

Mỹ Phương/TTXVN

Tin cùng chuyên mục

Kinh tế Việt Nam
Nghị quyết 57-NQ/TW: Lần đầu AI được ứng dụng trong tổng điều tra kinh tế
17:16' - 13/07/2026
Lần đầu tiên, thông tin về các tổ hợp tác và các cơ sở sản xuất, kinh doanh cá thể hoạt động trên nền tảng trực tuyến được đưa vào phạm vi điều tra.
Kinh tế Việt Nam
Tổng điều tra kinh tế 2026: Cung cấp cơ sở dữ liệu, hoạch định chính sách phát triển kinh tế - xã hội
16:37' - 13/07/2026
Tổng điều tra kinh tế năm 2026 là cuộc tổng điều tra có quy mô lớn nhất từ trước đến nay, huy động khối lượng nguồn lực rất lớn và được triển khai trong bối cảnh đặc biệt.
Kinh tế Việt Nam
Hạ tầng số bắt đầu từ dữ liệu công trình
16:32' - 13/07/2026
Dữ liệu đang trở thành nền tảng mới của ngành xây dựng khi được tạo lập, chuẩn hóa và kết nối xuyên suốt vòng đời công trình.
Kinh tế Việt Nam
Cà Mau đột phá lĩnh vực công nghiệp xây dựng tạo đà tăng trưởng
16:27' - 13/07/2026
Tại Cà Mau, tỉnh đang dồn lực thúc đẩy tăng trưởng hai con số nhanh và bền vững giai đoạn 2026-2030.
Kinh tế Việt Nam
Nghị quyết 10-NQ/TW: Kỳ vọng bứt phá dòng vốn FDI gắn với mô hình phát triển mới
16:17' - 13/07/2026
Sự chuyển dịch trong chiến lược thu hút FDI của Việt Nam hiện nay được đặt trong tổng thể mô hình phát triển kinh tế của đất nước.
Kinh tế Việt Nam
Phát triển thuốc bảo vệ thực vật sinh học: Nhiều khó khăn cần tháo gỡ
16:11' - 13/07/2026
Việc sớm tháo gỡ khó khăn cho nghiên cứu, sản xuất và ứng dụng thuốc bảo vệ thực vật sinh học sẽ góp phần phát triển một nền nông nghiệp xanh, bền vững tại Việt Nam.
Kinh tế Việt Nam
Huế xử lý nghiêm các nhà thầu thi công chậm tiến độ
15:59' - 13/07/2026
Thành phố Huế đã và đang quyết liệt xử lý các chủ đầu tư, nhà thầu thi công các dự án quan trọng nhưng không đủ năng lực, để công trình chậm tiến độ.
Kinh tế Việt Nam
Bộ Xây dựng siết tiến độ, điểm danh chủ đầu tư thi công chậm
15:43' - 13/07/2026
Với chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và nỗ lực của các bộ, ngành, địa phương, tiến độ triển khai và giải ngân hoàn toàn phụ thuộc vào chỉ đạo, điều hành của chủ đầu tư, nhà thầu.
Kinh tế Việt Nam
Thái Nguyên đảm bảo tiến độ với loạt dự án, công trình trọng điểm
15:36' - 13/07/2026
Hàng loạt dự án khu công nghiệp, hạ tầng giao thông, công nghệ số và nhà ở xã hội đang được triển khai, tạo động lực phát triển mới cho Thái Nguyên.

Tin nổi bật

Điểm báo trong tuần

Theo baodautu.vn
Vinatech Group mở rộng hoạt động sang thị trường Mỹ

Vinatech Group công bố kế hoạch mở rộng hoạt động sang thị trường Mỹ, đánh dấu bước tiến quan trọng trong chiến lược toàn cầu hóa của doanh nghiệp.
Theo baodautu.vn
Tổng giám đốc Sonadezi Giang Điền bất ngờ nộp đơn từ nhiệm

CTCP Sonadezi Giang Điền đã thông báo nhận được đơn từ nhiệm chức Thành viên HĐQT và Tổng giám đốc của ông Hoàng Sỹ Quyết vì lý do cá nhân. Ông Hoàng Sỹ Quyết sinh năm 1981; có trình độ kỹ sư kinh tế bưu chính viễn thông, kỹ sư kỹ thuật xây dựng công trình giao thông và cử nhân luật.
Theo baodautu.vn
Điện Máy Xanh trở thành công ty đại chúng

Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) vừa xác nhận đã hoàn tất việc đăng ký công ty đại chúng đối với CTCP Đầu tư Điện Máy Xanh.
Theo baodautu.vn
Becamex Group lập công ty con tại Khánh Hòa

HĐQT Tập đoàn Đầu tư và Phát triển Công nghiệp Becamex - CTCP (Becamex Group) đã thông qua chủ trương thành lập Công ty TNHH Một thành viên Becamex Khánh Hòa, với vốn điều lệ 694,744 tỷ đồng. Theo Nghị quyết được công bố, Becamex Group sở hữu 100% vốn.
Theo vietnamfinance.vn
Đầu tư cao tốc Bảo Hà - Lai Châu hơn 65.500 tỷ đồng

Dự án Cao tốc Bảo Hà - Lai Châu dài 162km, có 7 hầm xuyên núi với tổng mức đầu tư khoảng 65.518 tỷ đồng được đánh giá là một trong những công trình hạ tầng đường bộ có quy mô lớn nhất tại khu vực Tây Bắc.
Theo baodautu.vn
HAGL Agrico sáp nhập 3 công ty con tại Lào

HAGL Agrico đã thông qua việc sáp nhập Công ty TNHH Công nghiệp và Nông nghiệp Cao su Hoàng Anh Quang Minh (HAQM Lào) và Công ty TNHH Phát triển Nông nghiệp Hoàng Anh Attapeu (HA Attapeu).
Theo vietnamfinance.vn
Siêu dự án lấn biển 390.000 tỷ do Tập đoàn Xuân Thiện đề xuất đón tin vui

Thành phố Cần Thơ vừa đồng ý cho Tập đoàn Xuân Thiện tiếp tục nghiên cứu tổ hợp dự án có quy mô khoảng 132.600ha, lấy khu vực lấn biển Trần Đề và Cù Lao Dung làm hạt nhân phát triển.
Theo vietnamfinance.vn
Loạt ‘ông lớn’ Hàn Quốc xây thêm nhà máy tại Việt Nam

Nhà máy linh kiện điện thoại Dowoo Insys mới đây đã chính thức khởi công xây dựng nhà máy sản xuất thứ hai tại Việt Nam nhằm mở rộng năng lực cung ứng kính siêu mỏng (UTG – Ultra Thin Glass), đón đầu làn sóng tăng trưởng của thị trường thiết bị màn hình gập.
Theo vnexpress.net
Ra mắt tháp văn phòng IFC Hanoi tại Tây Hồ Tây

Tòa văn phòng IFC Hanoi mới ra mắt có quy mô 83.000 m2, thuộc tổ hợp đa chức năng gồm văn phòng hạng A, thương mại bán lẻ, khách sạn 5 sao và căn hộ dịch vụ.
Theo vnexpress.net
Sun Group đưa mô hình chợ đêm VUI-Fest đến Nha Trang

Sau Cát Bà, Hạ Long và Phú Quốc, Sun Group tiếp tục phát triển chợ đêm VUI-Fest tại Festival Island (Charmora City) kết hợp phố đi bộ và tuyến ẩm thực hoạt động 24/7.

Tin mới

Phát triển công nghiệp công nghệ cao Tp. Hồ Chí Minh - Bài 3: Cần chiến lược quy hoạch

Tin liên quan

Dịch COVID-19: Doanh nghiệp trong Khu chế xuất Tân Thuận sản xuất, ăn nghỉ tại chỗ

Đề nghị tạm ngưng hoạt động 29 doanh nghiệp trong Khu chế xuất Tân Thuận

Tin cùng chuyên mục

Nghị quyết 57-NQ/TW: Lần đầu AI được ứng dụng trong tổng điều tra kinh tế

Tổng điều tra kinh tế 2026: Cung cấp cơ sở dữ liệu, hoạch định chính sách phát triển kinh tế - xã hội

Hạ tầng số bắt đầu từ dữ liệu công trình

Cà Mau đột phá lĩnh vực công nghiệp xây dựng tạo đà tăng trưởng

Nghị quyết 10-NQ/TW: Kỳ vọng bứt phá dòng vốn FDI gắn với mô hình phát triển mới

Phát triển thuốc bảo vệ thực vật sinh học: Nhiều khó khăn cần tháo gỡ

Huế xử lý nghiêm các nhà thầu thi công chậm tiến độ

Bộ Xây dựng siết tiến độ, điểm danh chủ đầu tư thi công chậm

Thái Nguyên đảm bảo tiến độ với loạt dự án, công trình trọng điểm

Giá dầu tăng hơn 4% khi xung đột Mỹ - Iran leo thang trở lại

16 giờ ngày 13/7, đóng 1 cửa xả đáy hồ thủy điện Tuyên Quang

Giá vé máy bay tuần 20-26/7: Nhiều chặng du lịch hạ nhiệt

Chỉnh trang kênh rạch mở rộng không gian phát triển TP. Hồ Chí Minh

BVBank tăng vốn điều lệ thêm hơn 3.500 tỷ đồng trước thềm niêm yết HoSE

Vinatech Group mở rộng hoạt động sang thị trường Mỹ

Tổng giám đốc Sonadezi Giang Điền bất ngờ nộp đơn từ nhiệm

Điện Máy Xanh trở thành công ty đại chúng

Becamex Group lập công ty con tại Khánh Hòa

Đầu tư cao tốc Bảo Hà - Lai Châu hơn 65.500 tỷ đồng

HAGL Agrico sáp nhập 3 công ty con tại Lào

Siêu dự án lấn biển 390.000 tỷ do Tập đoàn Xuân Thiện đề xuất đón tin vui

Loạt ‘ông lớn’ Hàn Quốc xây thêm nhà máy tại Việt Nam

Ra mắt tháp văn phòng IFC Hanoi tại Tây Hồ Tây

Sun Group đưa mô hình chợ đêm VUI-Fest đến Nha Trang