Phiên họp thứ 6 Ủy ban Thường vụ Quốc hội: Đề xuất áp dụng giá bán lẻ điện theo khung giờ

*Không chuyển rủi ro đầu tư, kinh doanh sang Nhà nước, người sử dụng điện

Dự thảo Luật Điện lực bao gồm 3 điều, trong đó, kế thừa và sửa đổi chủ yếu 23 điều về quy định chung (áp dụng pháp luật, giải thích từ ngữ, chính sách phát triển điện lực), quy hoạch và đầu tư dự án điện lực, phát triển năng lượng tái tạo, cấp giấy phép hoạt động điện lực, thị trường điện và vận hành hệ thống điện, mua bán điện, giá điện, bảo vệ công trình điện lực và an toàn điện.

Đáng chú ý, về cơ chế giá điện, dự thảo bổ sung quy định về việc áp dụng giá bán lẻ điện giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường với khách hàng sinh hoạt khi điều kiện kỹ thuật cho phép, bổ sung thẩm quyền của Bộ trưởng Bộ Công Thương phê duyệt khung giá bán buôn điện. Dự thảo bổ sung điều khoản chuyển tiếp về Cơ cấu biểu giá bán lẻ điện cho khách hàng cơ sở lưu trú du lịch; bám sát hơn định hướng xóa bỏ bù chéo giá điện giữa các nhóm khách hàng tại Nghị quyết số 70-NQ/TW theo hướng xây dựng "lộ trình xóa bỏ bù chéo giá điện".

Liên quan đến giá dịch vụ về điện, dự thảo Luật làm rõ giá hợp đồng mua bán điện đối với một số loại hình nguồn điện; sửa đổi, bổ sung cơ chế giá điện hỗ trợ hoặc cơ chế khuyến khích đầu tư phù hợp đối với các dự án điện năng lượng tái tạo, điện năng lượng mới, hệ thống lưu trữ điện và các loại hình điện lực khác theo yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ.

Theo báo cáo thẩm tra sơ bộ, Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường cơ bản tán thành nguyên tắc giá điện phản ánh chi phí hợp lý, hợp lệ, tạo điều kiện huy động nguồn lực đầu tư, từng bước xóa bỏ bù chéo và phát triển thị trường điện cạnh tranh. Cơ quan thẩm tra đề nghị thể hiện rõ giá điện được hình thành trên cơ sở chi phí hợp lý, hợp lệ, hiệu quả đầu tư, mức độ rủi ro và điều kiện thị trường; không chuyển toàn bộ rủi ro đầu tư, kinh doanh sang Nhà nước, bên mua điện hoặc người sử dụng điện.

Bên cạnh đó, việc xác định giá điện và thời hạn hợp đồng mua bán điện theo hồ sơ dự thầu của nhà đầu tư trúng thầu có thể góp phần hạn chế việc đàm phán lại sau đấu thầu, rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư và nâng cao tính minh bạch. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ mối quan hệ giữa kết quả đấu thầu và việc đàm phán hợp đồng sau đấu thầu; xác định rõ các nội dung cơ bản đã được xác lập qua đấu thầu, nhất là giá điện và thời hạn hợp đồng, không được đàm phán lại làm thay đổi kết quả lựa chọn nhà đầu tư, trừ các trường hợp và nguyên tắc điều chỉnh đã được xác định trước trong hồ sơ mời thầu.

Đối với quy định khi giá bán điện chưa kịp điều chỉnh để bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, an sinh xã hội thì Nhà nước có cơ chế bù đắp chi phí hợp lý, Ủy ban đề nghị làm rõ nguồn, phương thức, thời điểm xác nhận và xử lý chi phí, tránh cách hiểu mặc nhiên phát sinh nghĩa vụ của ngân sách nhà nước. Việc xóa bỏ bù chéo phải làm rõ phạm vi, đối tượng và lộ trình; tách bạch với chính sách hỗ trợ trực tiếp cho hộ nghèo, hộ chính sách và các địa bàn khó khăn, bảo đảm nguồn lực công khai, minh bạch.

Các Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhất trí với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực nhằm thể chế hóa đầy đủ, kịp thời những chủ trương mới của Trung ương, Bộ Chính trị; tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong đầu tư xây dựng, vận hành các dự án điện, cải cách thủ tục hành chính và bảo đảm đồng bộ, thống nhất với pháp luật có liên quan.

Phát biểu kết luận nội dùng, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị rà soát kỹ phạm vi sửa đổi, bảo đảm chỉ sửa đổi những nội dung thực sự cần thiết, có đủ cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn, được đánh giá tác động đầy đủ thuộc thẩm quyền của Quốc hội; thể chế hóa đúng, đầy đủ các chủ trương, đường lối của Đảng về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và các nghị quyết, kết luận có tính trụ cột chiến lược của Trung ương và Bộ Chính trị.

Phó Chủ tịch Quốc hội yêu cầu rà soát, làm rõ nguyên tắc áp dụng pháp luật và các cơ chế đặc thù trong đầu tư xây dựng dự án điện; bổ sung đánh giá đầy đủ tác động của các chính sách mới về phát triển điện lực và giá điện, nhất là về năng lượng tái tạo, năng lượng mới, điện gió ngoài khơi, hệ thống lưu trữ điện và thị trường điện. Đồng thời, tiếp tục làm rõ cơ sở chính trị, pháp lý, thực tiễn của việc đề xuất các chính sách mới, bảo đảm các quy định của luật thật sự khả thi, vừa tháo gỡ được những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn, vừa tạo lập khung khổ pháp lý minh bạch, ổn định trong dài hạn, có tính dự báo cao, đáp ứng yêu cầu phát triển của ngành điện trong bối cảnh mới.

*Đánh giá kỹ việc cắt giảm thủ tục hành chính đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh thuốc lá

Sáng 21/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Trình bày Tờ trình dự án Luật, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà cho biết, về phạm vi điều chỉnh: giữ nguyên như Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Về nội dung, dự thảo Luật bổ sung quy định về cấm sản xuất, kinh doanh, tàng trữ, vận chuyển, xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh, tạm nhập, tái xuất, chuyển khẩu, chứa chấp, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và thuốc lá khác; cấm sản xuất, mua bán, xuất khẩu, nhập khẩu thiết bị điện tử, cụm linh kiện, linh kiện (bộ phận) rời, dung dịch để lắp ráp, sản xuất thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thuốc lá khác; cấm trưng bày sản phẩm thuốc lá.

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung khái niệm "thuốc lá", quy định: "Thuốc lá là sản phẩm được sản xuất từ toàn bộ hoặc một phần nguyên liệu thuốc lá hoặc có chứa dung dịch thuốc lá điện tử hoặc thuốc lá đặc chế có chứa nguyên liệu chứa nicotine, được chế biến dưới dạng thuốc lá điếu, xì gà, thuốc lá sợi, thuốc lào, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và thuốc lá khác". Dự thảo cũng bổ sung khái niệm "thuốc lá điện tử", "thuốc lá nung nóng", "thiết bị điện tử", "thuốc lá đặc chế" và "thuốc lá khác".

Báo cáo thẩm tra do Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh trình bày nêu rõ, dự thảo Luật cơ bản phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, đặc biệt thể chế hóa quan điểm "Chuyển mạnh từ tư duy tập trung khám bệnh, chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh..." và mục tiêu "tăng cường kiểm soát các yếu tố nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe như rượu, bia, thuốc lá" tại Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân. Cơ quan thẩm tra đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, thể hiện rõ hơn việc thể chế hóa các chủ trương, đường lối có liên quan của Đảng khi sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan đến phân cấp, phân quyền và thủ tục hành chính.

Thường trực Ủy ban đề nghị nghiên cứu, chỉnh lý khái niệm, giải thích thuật ngữ "thuốc lá điện tử", "thuốc lá nung nóng" bảo đảm nội hàm rõ ràng, chính xác, thuận lợi trong việc phân biệt, nhận diện các loại thuốc lá này và để xác định rõ đối tượng cấm.

Qua thảo luận, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản thống nhất về sự cần thiết, phạm vi sửa đổi, bổ sung và tên gọi của dự án Luật; đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát, hoàn thiện các khái niệm, phạm vi, đối tượng và các hành vi bị nghiêm cấm, bảo đảm rõ ràng, thống nhất, bao quát các sản phẩm thuốc lá hiện có và có thể phát sinh.

Về việc hoàn thiện các biện pháp phòng, chống tác hại của thuốc lá, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị bảo đảm tính khả thi của các quy định liên quan đến điều kiện tiếp cận thuốc lá của người dưới 18 tuổi; tiếp tục nghiên cứu, chỉnh lý các quy định về cấm trưng bày thuốc lá, địa điểm cấm hút thuốc lá, phương thức và địa điểm cấm bán thuốc lá, nhất là bán thuốc lá trên môi trường điện tử, xác minh độ tuổi người mua, bảo đảm rõ ràng, khả thi, có thể kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm trong thực tế.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội yêu cầu đánh giá kỹ việc cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh và các công cụ quản lý thay thế đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh thuốc lá; bảo đảm yêu cầu cải cách thủ tục hành chính nhưng không làm suy giảm hiệu quả quản lý nhà nước, nhất là khả năng kiểm soát sản lượng, nguồn cung và hoạt động kinh doanh của thuốc lá.

Trong phiên họp sáng 21/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến về dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi).