Phó Thủ tướng: Thí điểm hạn ngạch phát thải để hoàn thiện, đồng bộ cơ chế quản lý

Diệp Trương/vnanet.vn 14:41' - 24/12/2025
BNEWS Sáng 24/12, tại Trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà chủ trì cuộc họp nghe báo cáo về việc phê duyệt tổng hạn ngạch phát thải khí nhà kính cho năm 2025-2026.
Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà phát biểu chỉ đạo. Ảnh: Văn Điệp - TTXVN

* Hài hòa giữa mục tiêu giảm phát thải và duy trì động lực tăng trưởng

Báo cáo tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành cho biết, giai đoạn 2022-2024 chịu ảnh hưởng nặng nề của dịch COVID-19 và giai đoạn hậu COVID-19, khiến chuỗi sản xuất bị đứt gãy, số liệu sản xuất của nhiều cơ sở ở mức rất thấp, nếu áp dụng cứng nhắc số liệu của giai đoạn này để áp hạn ngạch cho tương lai, doanh nghiệp có thể sẽ không đủ dư địa để sản xuất, phục hồi.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành phát biểu. Ảnh: Văn Điệp - TTXVN

Do đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã làm việc với các hiệp hội, tập đoàn và bộ, ngành liên quan để xây dựng hệ số điều chỉnh hạn ngạch. Hệ số này dựa trên 3 yếu tố: Mục tiêu tăng trưởng, mục tiêu giảm phát thải, năng lực công nghệ của cơ sở.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất, tổng lượng hạn ngạch phân bổ cho các nhà máy nhiệt điện thấp hơn 1,6 - 2% so với tổng lượng phát thải dự kiến của các nhà máy này trong năm 2025 - 2026.

Tổng lượng hạn ngạch phân bổ cho các cơ sở sản xuất sắt thép (thép thô) thấp hơn 3,8 - 4,4% so với tổng lượng phát thải dự kiến của các cơ sở này trong năm 2025 - 2026.

Tổng lượng hạn ngạch phân bổ cho các cơ sở sản xuất xi măng (clinker) thấp hơn 4,0 - 4,5% so với tổng lượng phát thải dự kiến của các cơ sở này trong năm 2025 - 2026.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân kiến nghị rà soát, đánh giá phương thức xác định và phân bổ hạn ngạch phát thải, trong đó cần tính đến thực tế sản xuất, khác biệt về công nghệ, thiết bị và nguyên liệu giữa các cơ sở, mức độ.  Đồng thời, cần có cơ chế đo đạc, kiểm tra độc lập để bảo đảm số liệu phát thải trung thực, vì các bộ quản lý chuyên ngành chỉ có thể thẩm định quy trình chứ không thể xác nhận chính xác các con số do doanh nghiệp tự báo cáo.

Đại diện các tập đoàn năng lượng, than - khoáng sản, xi măng, vật liệu xây dựng… cho rằng, việc triển khai phân bổ hạn ngạch phát thải cần bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu giảm phát thải và duy trì động lực tăng trưởng; kiến nghị chuyển phương pháp giao hạn ngạch từ cách tiếp cận tuyệt đối sang định mức phát thải trên một đơn vị sản phẩm, nhằm tránh kìm hãm các doanh nghiệp đang mở rộng sản xuất và khuyến khích đầu tư công nghệ sạch. Bên cạnh đó, doanh nghiệp mong muốn được áp dụng cơ chế điều phối hạn ngạch linh hoạt trong nội bộ, đồng thời sớm vận hành thị trường tín chỉ carbon minh bạch.

* Quy định pháp lý rõ ràng, tránh hình thức

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng lưu ý, đây là lần đầu tiên Việt Nam thực hiện phân bổ hạn ngạch phát thải. Dù mang tính chất thí điểm để làm quen với việc kiểm soát phát thải, nhưng thực hiện phải nghiêm túc, quy định pháp lý rõ ràng, tránh hình thức. Việc xác định tổng hạn ngạch được thực hiện trên cơ sở số liệu về sản lượng trung bình của từng cơ sở trong các năm 2022, 2023, 2024.

Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà chủ trì cuộc họp. Ảnh: Văn Điệp - TTXVN

Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thí điểm phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính như là bước đệm quan trọng để hoàn thiện cơ chế quản lý trước khi áp dụng bắt buộc trên phạm vi toàn quốc.

Do đó, trong quá trình thí điểm phải tính toán cụ thể hạn ngạch cho từng lĩnh vực (xi măng, thép, điện...) cần xác định rõ quy mô doanh nghiệp đưa vào thí điểm để rút kinh nghiệm và chuẩn bị cho việc triển khai trên 100% các đối tượng phát thải sau này.

Việc thí điểm không chỉ dừng lại ở con số hạn ngạch mà là quá trình hoàn thiện đồng bộ từ phương pháp đo đạc, kiểm đếm, thống kê, báo cáo, thẩm định đến các vấn đề pháp lý và kỹ thuật. Các phương pháp này phải dựa trên cơ sở khoa học chắc chắn, phù hợp với chuẩn mực quốc tế như Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu - UNFCC, để đảm bảo số liệu được quốc tế thừa nhận. Điều này gắn liền với trách nhiệm và cam kết của Việt Nam trong Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC) - Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Về thẩm quyền, Phó Thủ tướng thống nhất phương án ủy quyền cho Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường quyết định xác định tổng hạn ngạch cho các lĩnh vực được thí điểm; chịu trách nhiệm phối hợp với các bộ, ngành, Hiệp hội liên quan để phân bổ hạn ngạch cụ thể đến từng lĩnh vực và lựa chọn doanh nghiệp tham gia thí điểm.

Phó Thủ tướng yêu cầu việc phân bổ phải đảm bảo tính khoa học, khách quan, minh bạch và công bằng. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đóng vai trò "trọng tài" về phương pháp và cách thức, kiểm tra việc thực hiện phân bổ. Các doanh nghiệp tham gia thí điểm phải tự tính toán, thuê chuyên gia đánh giá và có đơn vị độc lập đo đạc, chứng nhận số liệu báo cáo.

Về lộ trình thực hiện bắt buộc, Phó Thủ tướng chỉ đạo giai đoạn từ nay đến năm 2027 sẽ tập trung thí điểm để hoàn thiện đồng bộ các cơ chế, chính sách. Từ năm 2028, việc quản lý hạn ngạch phát thải sẽ được triển khai chính thức và bắt buộc trên phạm vi toàn quốc đối với tất cả các lĩnh vực, doanh nghiệp.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường phải công bố công khai lộ trình này ngay từ bây giờ để doanh nghiệp biết và chủ động chuẩn bị, tránh tình trạng bị động khi áp dụng chính thức; rà soát và bổ sung các quy định pháp lý về quyền, trách nhiệm và nghĩa vụ của các bên liên quan (cơ quan quản lý nhà nước, đơn vị đo đạc, chứng nhận, doanh nghiệp).

Đặc biệt, cần bổ sung các chế tài xử phạt đối với các hành vi vi phạm, gian lận số liệu, cũng như các công cụ kinh tế để khuyến khích giảm phát thải, "chỉ khi hình thành được thị trường trao đổi tín chỉ và hạn ngạch, có cơ chế mua bán rõ ràng, doanh nghiệp mới thực sự có động lực tham gia".

Tin liên quan

Tin cùng chuyên mục