Quan chức châu Âu vẫn lạc quan về triển vọng của TTIP

Ủy ban châu Âu (EC) ngày 29/8 đã khẳng định đàm phán về Hiệp định đối tác thương mại và đầu tư xuyên Đại Tây Dương (TTIP) với Mỹ vẫn đang được triển khai, đồng thời bác bỏ tuyên bố của Đức rằng những bất đồng không thể giải quyết được giữa các bên đã khiến thỏa thuận này thất bại.

Khi được hỏi về những bình luận của Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Kinh tế Đức Sigmar Gabriel rằng cuộc đàm phán về thỏa thuận thương mại tự do này đã "thất bại", người phát ngôn của EC, ông Margaritis Schinas, nói: "Quả bóng vẫn lăn vào lúc này.

EC đang đạt được tiến triển đều đặn. Đàm phán đang thực sự bước vào giai đoạn quan trọng, song EC sẵn sàng khép lại thỏa thuận này vào cuối năm nay, miễn là các điều kiện được đảm bảo".

Trong khi đó, người trực tiếp phụ trách quá trình đàm phán về TTIP của Liên minh châu Âu (EU) Ignacio Garcia Bercero cũng lên tiếng bác bỏ tuyên bố “thất bại” của Bộ trưởng Sigmar Gabriel và cho rằng quan điểm tiêu cực này đã bị thổi phồng quá mức.

Đồng quan điểm này, người phát ngôn của Thủ tướng Đức Angela Merkel là Steffen Seibert cũng cho hay mặc dù còn tồn tại nhiều bất đồng về các điều khoản song những cuộc đàm phán về TTIP vẫn chưa kết thúc. Quan chức này cũng nói rằng thường thì những quyết định mang tính đột phá chỉ xuất hiện trong những vòng đàm phán cuối cùng.

EU và Mỹ bắt đầu đàm phán về TTIP từ năm 2013, với mục tiêu xây dựng khu vực thương mại tự do lớn nhất thế giới trước khi Tổng thống Mỹ Barack Obama rời nhiệm sở vào tháng 1/2017.

Tuy nhiên, tiến trình này đã bị "sa lầy" giữa lúc ngày càng nhiều lo ngại trong EU rằng TTIP sẽ hạ thấp các tiêu chuẩn của khối này trong những lĩnh vực chủ chốt như y tế hay phúc lợi xã hội.

Tiến trình đàm phán TTIP bao gồm ba vấn đề lớn: tiếp cận thị trường đối với doanh nghiệp châu Âu và Mỹ, hợp tác về vấn đề luật pháp và những quy định của thế giới về thương mại, đặc biệt về phát triển bền vững và chính sách cạnh tranh.

Tiến trình đàm phán này đã bị trì hoãn nhiều lần do phía châu Âu phản đối các điều khoản liên quan việc bảo vệ các nhà đầu tư mà phía Mỹ đưa ra, trong đó có cơ chế giải quyết tranh chấp nhà nước - nhà đầu tư.

Một số dư luận tại châu Âu lo ngại cơ chế này sẽ thách thức các luật, đặc biệt về thực phẩm và môi trường của châu lục này. Theo các nhà phân tích, trên thực tế, con đường hoàn tất hiệp định thương mại lớn nhất thế giới này đã vấp phải nhiều rào cản từ cả hai phía.

Ngay từ đầu, phía Mỹ đã đặt ra “giới hạn đỏ”, không muốn đàm phán nội dung quy chế tài chính do lo ngại về các quy định quản lý ngân hàng quá lỏng tay của EU.

Ngược lại, từ EU, Pháp tuyên bố sẽ sử dụng mọi quyền lực để cản trở đến cùng nếu các sản phẩm văn hóa, như phim ảnh, băng đĩa và truyền thông số được đưa thành một nội dung trong TTIP.

Pháp có lý do đặt "ngoại lệ văn hóa" làm điều kiện tiên quyết, bởi cán cân doanh thu từ dịch vụ điện ảnh, truyền hình hiện nghiêng hẳn về phía Mỹ. Trong khi đó, tự do buôn bán các sản phẩm văn hóa lại là một nội dung mà Mỹ yêu cầu phải đưa vào chương trình nghị sự.

Một vấn đề mang tính truyền thống là lĩnh vực nông nghiệp. Nhiều ý kiến cho rằng, TTIP sẽ dẫn đến việc dỡ bỏ một loạt hàng rào về tiêu chuẩn, đặc biệt là về vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm từ các sản phẩm biến đổi gen… đến việc xây dựng các cơ chế trọng tài để giải quyết tranh chấp.

Về chính trị, cũng có những ý kiến phản đối TTIP, bởi lẽ nhiều nước châu Âu, đặc biệt là Đức và Pháp, luôn có truyền thống tương đối độc lập về chính sách đối ngoại so với Mỹ. Ngoài ra, các nhà vận động ở châu Âu lo ngại người tiêu dùng có thể bị "bán rẻ" trong các cuộc đàm phán kín.

Đây là lý do khiến hàng chục nghìn người đổ xuống các đường phố ở châu Âu biểu tình phản đối TTIP. Số người ủng hộ phong trào "Stop TTIP" (ngăn chặn việc ký kết TTIP) đang ngày càng gia tăng tại nhiều nước châu Âu.

Các chuyên gia cho rằng, số người phản đối gia tăng cho thấy, TTIP như một bước tiến khó cản của làn sóng "toàn cầu hóa", nhưng đang phải đối mặt một rào cản khá gai góc.