Quan hệ Việt Nam – Ấn Độ: Vững nền tảng, rộng triển vọng

Cựu Đại sứ Ấn Độ tại Việt Nam Preeti Saran giai đoạn 2013 - 2016 trả lời phỏng vấn của phóng viên TTXVN tại Ấn Độ. Ảnh: Quang Trung - PV TTXVN tại Ấn Độ

Nhân chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Tô Lâm cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tới Cộng hòa Ấn Độ  từ ngày 5 đến ngày 7/5/2026, cũng như nhân dịp kỷ niệm 10 năm thiết lập quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện giữa Việt Nam và Ấn Độ (2016-2026), phóng viên TTXVN tại New Delhi đã có cuộc trao đổi với cựu Đại sứ Ấn Độ tại Việt Nam Preeti Saran về chặng đường phát triển của quan hệ song phương trong thập kỷ qua và ý nghĩa, trọng tâm của chuyến thăm.

Chia sẻ về nền tảng quan hệ Việt Nam – Ấn Độ trước chuyến thăm của Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi năm 2016 – dấu mốc hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược toàn diện, bà Preeti Saran – người từng công tác tại Việt Nam trên cương vị Đại sứ Ấn Độ trong giai đoạn 2013-2016, cho biết mối quan hệ giữa hai nước vốn đã được xây dựng trên nền tảng lịch sử, văn hóa lâu đời và bền chặt. Những liên hệ văn minh kéo dài hàng thế kỷ, được thể hiện qua sự lan tỏa của Phật giáo và các di tích văn hóa Chăm, cùng sự ủng hộ lẫn nhau trong cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc, đã tạo nên nền tảng vững chắc cho quan hệ song phương. Sau chiến tranh, Ấn Độ tiếp tục đồng hành với Việt Nam trong công cuộc tái thiết, đặc biệt thông qua các chương trình đào tạo và nâng cao năng lực.

Trong giai đoạn 2013–2016, hai nước đã tích cực thúc đẩy các chuyến thăm cấp cao và duy trì hiệu quả các cơ chế hợp tác song phương. Nhiều sáng kiến quan trọng được triển khai, trong đó có khoản tín dụng quốc phòng 100 triệu USD nhằm hỗ trợ Việt Nam đóng tàu tuần tra cao tốc. Bên cạnh đó, các nỗ lực thúc đẩy kết nối hàng không, dù chưa đạt được đường bay thẳng vào thời điểm đó, song đã đặt nền móng cho sự phát triển mạnh mẽ sau này. Hợp tác trong các lĩnh vực thương mại, đầu tư và văn hóa cũng được tăng cường đáng kể.

Theo đánh giá của cựu Đại sứ Preeti Saran, chính sự hội tụ lợi ích và tầm nhìn giữa hai nước trong các lĩnh vực như kinh tế, thương mại, quốc phòng, an ninh, cũng như cam kết chung đối với trật tự quốc tế dựa trên luật định, đặc biệt tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, đã trở thành động lực then chốt để hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược toàn diện.

Nhìn lại một thập kỷ kể từ năm 2016, quan hệ Việt Nam – Ấn Độ đã đạt được nhiều thành tựu nổi bật. Hai nước duy trì đều đặn các chuyến thăm và tiếp xúc cấp cao, thể hiện cam kết mạnh mẽ trong việc củng cố quan hệ. Theo thống kê của Ấn Độ, kim ngạch thương mại song phương tăng gấp đôi, từ khoảng 8 tỷ USD năm 2016 lên hơn 16,5 tỷ vào năm 2025, dù vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Đầu tư hai chiều cũng ghi nhận nhiều bước tiến, với những dự án tiêu biểu như khoản đầu tư của VinFast tại bang Tamil Nadu trong lĩnh vực xe điện.

Cựu Đại sứ Ấn Độ tại Việt Nam Preeti Saran giai đoạn 2013 - 2016 trả lời phỏng vấn của phóng viên TTXVN tại Ấn Độ. Ảnh: Quang Trung - PV TTXVN tại Ấn Độ

Hợp tác giữa hai nước không chỉ dừng lại ở các lĩnh vực truyền thống mà còn mở rộng sang công nghệ thông tin và dịch vụ số. Ấn Độ đã hỗ trợ thành lập nhiều trung tâm công nghệ thông tin tại Việt Nam. Trong lĩnh vực quốc phòng, khoản tín dụng 100 triệu USD đã được triển khai hiệu quả và tiếp đó là khoản tín dụng 500 triệu USD, góp phần tăng cường năng lực quốc phòng của Việt Nam. Hai nước cũng mở rộng hợp tác sang các lĩnh vực mới như đối thoại an ninh, năng lượng nguyên tử, an ninh biển và hợp tác hải quân.

Một điểm nhấn quan trọng khác là kết nối hàng không. Từ chỗ chưa có đường bay thẳng vào năm 2016, hiện nay hai nước đã có gần 100 chuyến bay mỗi tuần, tạo động lực mạnh mẽ cho thương mại, đầu tư, du lịch và giao lưu nhân dân. Các hoạt động trao đổi học giả, sinh viên và thanh niên giữa hai nước cũng ngày càng sôi động.

Theo cựu Đại sứ Preeti Saran, yếu tố then chốt giúp duy trì đà phát triển ổn định và tích cực của quan hệ song phương trong suốt thập kỷ qua chính là ý chí chính trị của lãnh đạo hai nước, cùng thiện chí và lợi ích chung rõ ràng. Cả Việt Nam và Ấn Độ đều là những quốc gia trẻ, năng động, hướng tới mục tiêu trở thành nước thu nhập cao vào các cột mốc kỷ niệm 100 năm thành lập nước lần lượt vào các năm 2045 và 2047, qua đó mở ra nhiều dư địa hợp tác trong tương lai.

Về triển vọng hợp tác thời gian tới, cựu Đại sứ Preeti Saran nhấn mạnh hai nước cần tiếp tục duy trì đà hợp tác cấp cao, đồng thời thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa thương mại và đầu tư. Việc đa dạng hóa đối tác kinh tế sau đại dịch COVID-19 được xem là cơ hội để hai nước tăng cường liên kết chuỗi cung ứng và khuyến khích đầu tư hai chiều. Bên cạnh đó, cần thúc đẩy hợp tác doanh nghiệp với doanh nghiệp, phát huy vai trò của khu vực tư nhân. Hợp tác quốc phòng tiếp tục là trụ cột quan trọng, trong khi các lĩnh vực mới như an ninh mạng, trí tuệ nhân tạo và công nghệ tiên tiến được kỳ vọng sẽ trở thành hướng hợp tác giàu tiềm năng.

Đánh giá về chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Ấn Độ, cựu Đại sứ Preeti Saran bày tỏ tin tưởng chuyến thăm sẽ tạo ra một động lực mới, mạnh mẽ cho quan hệ Việt Nam – Ấn Độ. Theo bà, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã gặp Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi trong những năm gần đây, qua đó hai bên đã xây dựng được sự thấu hiểu và cam kết rõ ràng đối với việc phát triển quan hệ giữa hai nước. Trên cơ sở đó, cựu Đại sứ Preeti Saran tin tưởng chuyến thăm lần này sẽ tạo ra cú hích quan trọng như kỳ vọng của cả hai bên, góp phần tiếp tục thúc đẩy quan hệ Việt Nam – Ấn Độ phát triển ngày càng mạnh mẽ hơn.