Quản lý, phát triển vật liệu xây dựng theo hướng xanh, hiện đại

Chính phủ vừa ban hành kế hoạch triển khai Chỉ thị số 03-CT/TW ngày 3/2/2026 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác quản lý, phát triển vật liệu xây dựng trong giai đoạn mới; trong đó, đặt mục tiêu nâng cao hiệu quả quản lý, phát triển ngành vật liệu xây dựng theo hướng bền vững, giảm phát thải và tăng sức cạnh tranh giai đoạn 2026–2030.

Hoàn thiện thể chế, kiểm soát thị trường vật liệu xây dựng

Theo Quyết định 527/QĐ-TTg ban hành ngày 31/3/2026, kế hoạch nhằm cụ thể hóa Chỉ thị 03-CT/TW được triển khai đồng bộ từ trung ương đến địa phương, xác định rõ trách nhiệm từng cơ quan và người đứng đầu trong quản lý, phát triển vật liệu xây dựng. Chính phủ yêu cầu tạo chuyển biến mạnh về nhận thức, coi vật liệu xây dựng là ngành công nghiệp nền tảng, giữ vai trò then chốt trong phát triển hạ tầng và kinh tế - xã hội. Đồng thời, nâng cao hiệu lực điều hành cung - cầu, bình ổn thị trường, hạn chế đầu cơ, thao túng giá.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là xây dựng Luật Quản lý, phát triển vật liệu xây dựng, cùng các cơ chế, chính sách thúc đẩy doanh nghiệp đổi mới công nghệ, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số. Các hành vi vi phạm trong khai thác, chế biến khoáng sản làm vật liệu sẽ bị siết chặt với chế tài mạnh hơn.

Cơ quan quản lý cũng sẽ rà soát, hoàn thiện quy hoạch và chiến lược phát triển ngành, trong đó nghiên cứu quy hoạch riêng đối với một số vật liệu chủ yếu như xi măng, thép, kính xây dựng… nhằm tránh đầu tư dàn trải, dư thừa công suất.

Song song đó, hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật sẽ được hoàn thiện, đặc biệt với vật liệu xanh, vật liệu tái chế. Thông tin về sản xuất, tiêu thụ, tồn kho và giá bán sẽ được công khai minh bạch để hỗ trợ điều hành thị trường.

Thúc đẩy vật liệu xanh, đổi mới công nghệ và chuyển đổi số

Giai đoạn 2026–2030, Chính phủ định hướng phát triển các loại vật liệu có lợi thế, vật liệu mới, kỹ thuật cao, thân thiện môi trường và tiết kiệm năng lượng. Các sản phẩm sẽ được đa dạng hóa, nâng cao chất lượng, từng bước thay thế hàng nhập khẩu và mở rộng xuất khẩu.

Nguồn nguyên liệu cũng được đảm bảo thông qua việc tăng cường điều tra, quy hoạch và cấp phép khai thác khoáng sản theo hướng bền vững. Đồng thời, xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia liên thông về vật liệu xây dựng và khoáng sản làm vật liệu.

Các cơ sở sản xuất có nguy cơ gây ô nhiễm sẽ bị kiểm soát chặt, tiến tới loại bỏ công nghệ lạc hậu, thâm dụng tài nguyên. Ngành được khuyến khích áp dụng công nghệ tiết kiệm năng lượng, sử dụng nhiên liệu thay thế và giảm phát thải.

Tại Kế hoạch, Chính phủ cũng nhấn mạnh vai trò của khoa học công nghệ và chuyển đổi số, từ quản lý sản xuất, logistics đến giám sát môi trường. Doanh nghiệp được khuyến khích liên kết với các cơ sở nghiên cứu, đào tạo để phát triển công nghệ mới, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa. Bên cạnh đó, việc nghiên cứu sử dụng vật liệu thay thế như cát biển, cát nghiền trong các dự án hạ tầng sẽ tiếp tục được đẩy mạnh.

Trong tổ chức thực hiện, Bộ Xây dựng là cơ quan đầu mối theo dõi, đôn đốc và tổng hợp báo cáo hằng năm. Các bộ, ngành, địa phương chịu trách nhiệm triển khai nhiệm vụ theo phân công, báo cáo kết quả định kỳ.

Kế hoạch này được kỳ vọng tạo nền tảng để ngành vật liệu xây dựng phát triển theo hướng hiện đại, bền vững, đáp ứng nhu cầu trong nước và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.