Quảng Ninh hướng tới trở thành “tỉnh số thông minh, phát triển bền vững”

* Bước đột phá từ Khu kinh tế số và tri thức tự do 

Nằm trong lộ trình cụ thể hóa định hướng phát triển giai đoạn mới, Quảng Ninh đang nghiên cứu xây dựng Đề án Khu kinh tế số và tri thức tự do. Đây được xem là một không gian phát triển mới, mang tính đột phá về thể chế và mô hình quản trị, nhằm tạo động lực tăng trưởng dựa trên nền tảng công nghệ cao và đổi mới sáng tạo. 

Trung tâm giám sát trực tuyến các cửa khẩu, chi cục đặt tại Cục Hải quan Quảng Ninh giúp công tác quản lý thuận tiện. Ảnh: Thanh Vân-TTXVN

Theo đề xuất, Khu kinh tế này có quy mô diện tích gần 26.400 ha, trải rộng trên địa bàn 10 xã, phường của tỉnh. Không gian được cấu trúc thành ba phân khu chức năng chính nhằm tạo lập một hệ sinh thái hoàn chỉnh gồm Phân khu 1 (5.770 ha, thuộc các phường Đông Mai, Tuần Châu, Việt Hưng): Tập trung nghiên cứu, phát triển trí tuệ nhân tạo (AI), đào tạo nhân lực chất lượng cao với cụm đại học quốc tế và đô thị thông minh. Đây được kỳ vọng trở thành trung tâm tri thức, nơi đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. 

Phân khu 2 (19.380 ha, thuộc các phường Việt Hưng, Bãi Cháy, Hoành Bồ, Thống Nhất, Cao Xanh và Quảng La): Phát triển các chức năng quản trị thông minh dựa trên mô hình “Digital Twin” (bản sao số - là bản sao ảo chính xác thời gian thực của một vật thể, quy trình hoặc hệ thống vật lý), xây dựng trung tâm hành chính kiểm mẫu, khu đô thị sinh thái phía Bắc cùng hệ thống trung tâm dữ liệu dự phòng, công nghiệp và dịch vụ logistics hỗ trợ. 

Phân khu 3 (1.230 ha, thuộc các phường Hoàng Quế, Yên Tử): Tập trung sản xuất công nghệ cao như bán dẫn và linh kiện điện tử hiện đại. 

Mô hình này không chỉ tận dụng các ưu đãi hiện hành mà còn thí điểm các cơ chế đặc thù, vượt trội để thu hút các tập đoàn công nghệ lớn và đội ngũ chuyên gia quốc tế. Các chuyên gia đánh giá đây là ý tưởng "phi thường", mang tầm vóc quốc gia và có tiềm năng dẫn đầu khu vực Đông Nam Á trong ứng dụng công nghệ số. 

* "Số hóa" trách nhiệm với nguồn lực kỷ lục 

Để hiện thực hóa mục tiêu trở thành "tỉnh số thông minh", Quảng Ninh đã ban hành Chiến lược chuyển đổi số đến năm 2030 dựa trên 3 trụ cột gồm chính quyền số, kinh tế số và xã hội số. Bên cạnh đó có các trụ cột nền tàng như hạ tầng số, dữ liệu số, nền tảng số, an toàn thông tin – an ninh mạng, nguồn nhân lực số và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. 

Trong đó, chính quyền số sẽ tập trung xây dựng nền hành chính hiện đại, minh bạch, điều hành chủ yếu trên môi trường số; cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình; số hóa toàn bộ hồ sơ, quy trình xử lý công việc; phát triển Trung tâm điều hành thông minh (IOC) và ứng dụng AI trong giám sát. 

Quảng Ninh hướng tới mục tiêu đưa kinh tế số trở thành một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của địa phương. Tỉnh đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong các ngành kinh tế trọng điểm như công nghiệp, du lịch, thương mại, logistics và nông nghiệp công nghệ cao; đồng thời thúc đẩy doanh nghiệp chuyển đổi số trong quản trị, sản xuất và kinh doanh. 

Về xã hội số, Quảng Ninh từng bước hình thành môi trường sống và làm việc thông minh; phổ cập danh tính số (VNeID) và chữ ký số cá nhân cho người dân; phát triển y tế số, giáo dục số, thư viện và bảo tàng số; thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt và các tiện ích số khác. 

Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Quảng Ninh, ông Nguyễn Trung Tiến cho hay: Điểm nổi bật trong cách làm của Quảng Ninh là tinh thần quyết liệt, "số hóa" trách nhiệm bằng hệ thống 68 nhiệm vụ cụ thể. Trong quý I/2026, tỉnh đã chứng minh cam kết mạnh mẽ khi quyết nghị dành nguồn lực tài chính kỷ lục lên tới 1.089 tỷ đồng cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. 

Tỉnh cũng đang tập trung triển khai các dự án hạ tầng số chiến lược như thiết lập "lá chắn số" thông qua Trung tâm An ninh mạng và Hạ tầng mạng truyền số liệu quân sự; phát triển hệ sinh thái nghiên cứu tại trường Đại học Hạ Long và Khu Công nghệ số tập trung Tuần Châu; hoàn thành trang sắm thiết bị đầu cuối cho các địa phương ngay trong quý I/2026 để xóa bỏ "vùng lõm" hạ tầng. 

Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Nguyên Trung Tiến chia sẻ: Thay vì triển khai dàn trải, Quảng Ninh chuyển dịch chiến lược từ "diện" sang "điểm", tập trung giải quyết từ 3 đến 5 bài toán lớn về quản lý đô thị, kinh tế biển và logistics. Tỉnh đặt mục tiêu biến địa phương thành một "phòng thí nghiệm mở" cho các giải pháp công nghệ mới, đồng thời hoàn thiện khung pháp lý để hỗ trợ tối đa cho hoạt động đổi mới sáng tạo.

Với tầm nhìn đến năm 2030, Quảng Ninh không giấu tham vọng tham gia sâu vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu và phát triển công nghiệp công nghệ số bền vững. Sự kết hợp giữa hạ tầng hiện đại, cơ chế thông thoáng và nguồn nhân lực chất lượng cao đang dần hình thành nên một tâm điểm mới về kinh tế số và tri thức tại vùng Đông Bắc Tổ quốc.

Quảng Ninh kỳ vọng, những nỗ lực này không chỉ nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương mà còn góp phần quan trọng vào tiến trình chuyển đổi số quốc gia, từng bước trở thành một "tỉnh số thông minh, phát triển bền vững, kiểu mẫu".