Quốc hội: Cấp bách cải thiện ô nhiễm không khí ở Hà Nội, TP Hồ Chí Minh

Sáng 10/12, với đa số đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân (sửa đổi); Luật Thương mại điện tử; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chuyển giao công nghệ và Nghị quyết về kết quả giám sát chuyên đề “Việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo vệ môi trường kể từ khi Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 có hiệu lực thi hành”. 

*Kiểm soát quyền lực nhà nước thông qua giám sát 

Với 446/447 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, chiếm 94,29% tổng số đại biểu, Quốc hội thông qua Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân (sửa đổi). Luật gồm 5 chương, 45 điều; có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2026. 

Luật quy định về hoạt động giám sát của Quốc hội, Hội đồng nhân dân; quyền và trách nhiệm của chủ thể giám sát, cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát và cơ quan, tổ chức, cá nhân khác có liên quan đến hoạt động giám sát; việc bảo đảm hoạt động giám sát. Luật quy định rõ 6 nguyên tắc hoạt động giám sát gồm: bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện, trực tiếp của Đảng Cộng sản Việt Nam; tuân thủ Hiến pháp và pháp luật; bảo đảm khách quan, công khai, minh bạch, hiệu quả; giám sát toàn diện nhưng có trọng tâm, trọng điểm, đáp ứng yêu cầu của thực tiễn; bảo đảm gắn kết giữa hoạt động giám sát với việc hoàn thiện chính sách, pháp luật, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, địa phương; không làm cản trở hoạt động bình thường của cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát. 

Luật cũng quy định, Nghị quyết giám sát của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Hội đồng nhân dân có giá trị pháp lý bắt buộc thực hiện. 

*Quy định rõ trách nhiệm của từng chủ thể tham gia bán hàng trực tuyến 

Với 444/446 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, chiếm 93,87%, Quốc hội thông qua Luật Thương mại điện tử. Luật gồm 7 chương, 41 điều, quy định về chính sách phát triển thương mại điện tử; nền tảng thương mại điện tử và trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân trong hoạt động thương mại điện tử; thương mại điện tử có yếu tố nước ngoài; trách nhiệm của tổ chức cung cấp dịch vụ hỗ trợ thương mại điện tử; ứng dụng công nghệ trong quản lý và xử lý vi phạm trong thương mại điện tử. 

Quốc hội biểu quyết thông qua Luật Thương mại điện tử. Ảnh: Doãn Tấn - TTXVN

Luật áp dụng đối với tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài tham gia hoạt động thương mại điện tử tại Việt Nam và  có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026. 

Một trong những quy định đáng chú ý của Luật là quy định rõ trách nhiệm của từng chủ thể tham gia trong quá trình livestream bán hàng (bao gồm người bán, người livestream và chủ quản nền tảng) nhằm tăng cường minh bạch thông tin, nâng cao trách nhiệm pháp lý của các bên và tạo cơ sở cho công tác kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm. 

Đối với mạng xã hội có hoạt động thương mại điện tử, Luật đã xác định đây là một loại hình nền tảng riêng, độc lập, được thiết kế hệ thống nghĩa vụ phù hợp với tính chất hoạt động, không áp dụng máy móc các quy định như đối với nền tảng thương mại điện tử trung gian, nhưng vẫn bảo đảm không tạo ra khoảng trống trách nhiệm, đặc biệt trong quản lý nội dung kinh doanh, phối hợp xử lý vi phạm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. 

*Cấp bách kiểm soát chất lượng không khí tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh 

Với 442/444 tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội thông qua Nghị quyết về kết quả giám sát chuyên đề “Việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo vệ môi trường kể từ khi Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 có hiệu lực thi hành”. Điểm đáng chú ý trong Nghị quyết là Quốc hội yêu cầu Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh thực hiện ngay các biện pháp cấp bách để kiểm soát và cải thiện tình trạng ô nhiễm không khí, vấn đề được đánh giá là diễn biến phức tạp trong nhiều năm qua. 

Các toà nhà cao tầng ở Hà Nội chìm trong bụi mịn và sương mù dày đặc. Hà Nội liên tục đứng đầu bảng xếp hạng các thành phố ô nhiễm nhất thế giới. Ảnh: Phan Phương - TTXVN

Nghị quyết của Quốc hội yêu cầu Chính phủ và các địa phương phải tập trung triển khai nhóm nhiệm vụ, giải pháp đột phá nhằm khắc phục hạn chế, bất cập đang tồn tại, đặc biệt là trong kiểm soát chất lượng không khí tại hai đô thị lớn nhất cả nước. Trọng tâm là yêu cầu khắc phục, cải thiện ô nhiễm ngay trong giai đoạn 2025-2026, đồng thời xây dựng lộ trình giảm phát thải và nâng cao năng lực giám sát trong các năm tiếp theo. 

Nghị quyết đưa ra mục tiêu định lượng lần đầu tiên cho Hà Nội và các tỉnh lân cận. Đến năm 2030, nồng độ bụi PM2.5 trung bình năm tại Hà Nội phải giảm khoảng 20% so với mức trung bình năm 2024 tại tất cả các điểm đo của mạng lưới quan trắc quốc gia.

Tại các tỉnh, thành phố xung quanh Hà Nội gồm Thái Nguyên, Phú Thọ, Bắc Ninh, Hưng Yên, Hải Phòng và Ninh Bình, mức giảm tối thiểu là 10%. Với Thành phố Hồ Chí Minh và các đô thị khác, chất lượng không khí phải được duy trì ổn định, không để gia tăng mức độ ô nhiễm. Để đạt mục tiêu này, Quốc hội yêu cầu kiểm soát chặt khí thải từ phương tiện giao thông, thực hiện hạn chế phương tiện gây ô nhiễm tại các đô thị lớn theo phân vùng môi trường và loại bỏ phương tiện không đủ tiêu chuẩn lưu hành.

Cùng với giao thông, nhiều nguồn gây ô nhiễm khác cũng được Quốc hội yêu cầu kiểm soát nghiêm ngặt như quản lý chất thải phát sinh trong xây dựng, giao thông; hạn chế đốt phụ phẩm nông nghiệp, đặc biệt tại các khu vực ven đô; đồng thời tăng cường thu gom, xử lý nước thải sinh hoạt để giảm ô nhiễm lan rộng trong khu vực nội thành.

Về quan trắc và quản lý chất lượng môi trường, Quốc hội yêu cầu khẩn trương hoàn thành, đưa vào vận hành hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu môi trường quốc gia, tích hợp bản đồ chất lượng môi trường, công khai cho cộng đồng và áp dụng tại các đô thị lớn như Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. Hệ thống này sẽ kết nối với dữ liệu quốc gia và cung cấp thông tin theo thời gian thực, phục vụ công tác quản lý, giám sát và cảnh báo sớm.

* Xây dựng thị trường công nghệ hiện đại, minh bạch và hiệu quả

Với 421/427 tham gia biểu quyết, chiếm 89,01%, Quốc hội thông qua dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chuyển giao công nghệ. Luật sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 1/4/2026, riêng các quy định về trình tự thủ tục chấp thuận cấp giấy phép chuyển giao công nghệ sẽ có hiệu lực thi hành ngay từ ngày luật được thông qua.

Sau khi tiếp thu, giải trình và chỉnh lý, dự thảo Luật đưa ra Quốc hội biểu quyết, đã chỉnh sửa 21 điều, bổ sung một điều mới và bãi bỏ 9 điều. Nội dung các điều, khoản của dự thảo Luật đã thể chế hóa các chủ trương, chính sách mới của Đảng, đáp ứng các yêu cầu, mục tiêu về sửa đổi và bổ sung luật.

Luật hướng tới mục tiêu xây dựng thị trường công nghệ hiện đại, minh bạch và hiệu quả, đồng thời thúc đẩy doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực công nghệ và tăng sức cạnh tranh trong bối cảnh toàn cầu hóa và chuyển đổi số.