Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng: Kỳ vọng mở ra không gian phát triển mới

Những ngày này, dọc các khu vực ven sông Hồng, câu chuyện về điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, tỷ lệ 1/5000, đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở trở thành chủ đề được nhiều người dân quan tâm. Đặc biệt, tại các điểm niêm yết hồ sơ, bản đồ, thông tin quy hoạch ở các xã, phường, người dân bày tỏ kỳ vọng quy hoạch lần này không chỉ mở ra không gian phát triển mới văn minh, hiện đại cho Thủ đô, mà còn mang lại cuộc sống tốt hơn.

Quyền lợi song hành mục tiêu

Theo ghi nhận, phường Đông Ngạc là một trong 16 phường, xã nằm trong ranh giới lập quy hoạch. Để tạo thuận lợi cho người dân tiếp cận thông tin, phường đã bố trí hai điểm lấy ý kiến tại trụ sở UBND phường và Nhà văn hóa Tổ dân phố Vẽ. Theo đó, từ ngày 8/9 đến nay, nhiều người dân đã đến các điểm lấy ý kiến để xem bản đồ, tìm vị trí nhà đất của gia đình, đối chiếu với phạm vi nghiên cứu và hướng tuyến thể hiện trong phương án quy hoạch.

Chăm chú tìm hiểu thông tin quy hoạch tại Nhà văn hóa Tổ dân phố Vẽ (phường Đông Ngạc, thành phố Hà Nội), ông Nguyễn Tuấn Anh chia sẻ, điều mà người dân mong muốn nhất khi quy hoạch được điều chỉnh là quyền lợi chính đáng của người dân phải được đặt song hành với mục tiêu phát triển đô thị. Nếu quy hoạch tạo ra những khu đô thị hiện đại nhưng người dân đang sống tại đây không được hưởng lợi từ hạ tầng, dịch vụ và môi trường sống mới thì ý nghĩa của quy hoạch sẽ khó trọn vẹn.

Cũng theo ông Nguyễn Tuấn Anh, điều người dân kỳ vọng khi quy hoạch được điều chỉnh, những khu vực ven sông sẽ được đầu tư hệ thống giao thông, trường học, y tế, công viên, không gian sinh hoạt cộng đồng; đồng thời có giải pháp phù hợp để bảo đảm an toàn phòng, chống lũ. Đặc biệt, người dân mong muốn quá trình triển khai quy hoạch phải được thực hiện công khai, minh bạch.

Những thông tin về ranh giới quy hoạch, các dự án hạ tầng, phương án chỉnh trang, tái định cư, giải phóng mặt bằng… cần được thông tin đầy đủ để người dân có thể chủ động chuẩn bị cho cuộc sống lâu dài. Bởi với người dân, một quy hoạch tốt không chỉ được đo bằng những tuyến đường rộng, những tòa nhà cao tầng hay những khu đô thị mới, mà trước hết phải được đo bằng chất lượng cuộc sống của người dân.

Theo UBND phường Đông Ngạc, đoạn quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng đi qua địa bàn phường Đông Ngạc dài khoảng 1,5km. Theo hồ sơ quản lý đất đai, khu vực này có khoảng 370-375 hộ dân đã được cấp giấy chứng nhận đăng ký. Qua khảo sát thực tế, số hộ có thể lên tới gần 500 do việc chia tách hộ gia đình qua nhiều thế hệ. Việc thành phố bố trí quỹ đất tái định cư tại chỗ khoảng 8ha, cùng hệ thống hạ tầng kỹ thuật đồng bộ là điều kiện thuận lợi để người dân sớm ổn định cuộc sống.

Cũng theo ghi nhận, không chỉ người dân trên địa bàn các phường nằm trong phạm vi điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng quan tâm bày tỏ ý kiến, mà tại các xã ngoại thành như Thiên Lộc, đông đảo người dân đã đến 5 địa điểm niêm yết tài liệu, bản đồ thông tin quy hoạch gồm: Trụ sở Đảng ủy - HĐND - UBND xã; Nhà văn hóa thôn Mai Châu; Điểm sinh hoạt cộng đồng xóm Bãi, thôn Sáp Mai; Nhà văn hóa thôn Đại Độ và Nhà văn hóa thôn Võng La) để tìm hiểu, đóng góp ý kiến hoàn thiện bản quy hoạch.

Ông Nguyễn Văn Học trú tại xã Thiên Lộc (Hà Nội) bày tỏ, điều người dân quan tâm nhất hiện nay không chỉ là quy hoạch sẽ hình thành những công trình gì mà là quy hoạch ấy sẽ thay đổi cuộc sống như thế nào. Một tuyến đường hay cây cầu mới có thể mở ra không gian phát triển mới. Một công viên ven sông có thể tạo thêm không gian vui chơi cho trẻ em. Một trường học, trạm y tế được xây dựng đồng bộ có thể giúp người dân tiếp cận dịch vụ thiết yếu thuận lợi hơn. Những thay đổi rất cụ thể ấy chính là thước đo thành công của quy hoạch.

Bởi vậy, quá trình triển khai cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà nước, nhà đầu tư, chuyên gia và cộng đồng dân cư. Người dân không chỉ là đối tượng chịu tác động của quy hoạch mà cần được xem là một chủ thể tham gia vào quá trình kiến tạo không gian sống. Đặc biệt, những vấn đề liên quan đến đất đai, giải phóng mặt bằng, tái định cư và chuyển đổi sinh kế cần được giải quyết thấu đáo, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân. Khi người dân đồng thuận, quy hoạch mới có thể nhanh chóng đi vào cuộc sống.

Không giải tỏa trắng trong phạm vi lập quy hoạch

Ở góc độ cơ quan quan lý nhà nước, làm rõ thêm thông tin về phương án quy hoạch, nhất là việc di dời tái định cư ổn định cuộc sống của người dân trong vùng thực hiện dự án, Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Đào Minh Tâm cho biết, không có chuyện giải tỏa trắng trong phạm vi lập quy hoạch. Hiện nay, hiện nay thành phố đang lập 2 loại hình quy hoạch gồm: Quy hoạch phân khu đô thị tỷ lệ 1/5000 và Quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 của các dự án thành phần, trong đó có phương án tuyến tỷ lệ 1/500 của Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng.

Theo quy hoạch có thể xác định sơ bộ các khu vực có thể dự kiến có thể di dời hoặc giữ lại. Dự kiến có 3 khu vực phải di dời gồm: Khu vực không đảm bảo an toàn phòng chống lũ; khu vực phải giải phóng mặt bằng để xây dựng các tuyến trục đại lộ, công trình hạ tầng giao thông khung trong quy hoạch phân khu; Khu vực dự kiến tái thiết để xây dựng chức năng mới, đặc biệt là khu vực "phòng khách đô thị" trong phạm vi Vành đai 2 thuộc bờ hữu sông Hồng.

Về nguyên tắc sắp xếp tái định cư đẻ đảm bảo quyền lợi cho người dân phải di dời, Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Đào Minh Tâm cho biết thêm, công tác tái định cư không đơn thuần là bố trí lại nơi ở, mà quan điểm của thành phố là hình thành được các khu vực có không gian ở mới, đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật, xã hội, đầy đủ tiện nghi, tạo điều kiện cho người dân đến nơi ở mới.

Một trong những nguyên tắc thành phố ưu tiên là tái định cư tại chỗ, phương án này giúp cho người dân giữ nguyên được địa bàn sinh sống, cuộc sống không bị xáo trộn lớn. Bên cạnh đó, thành phố cũng thực hiện phương án tái định cư tại các khu vực lân cận, để đảm bảo việc học tập, làm việc, sinh hoạt cộng đồng của người dân không bị ảnh hưởng. Cùng với đó, thành phố cũng bố trí tại các khu định cư được đầu tư đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, xã hội trước khi người dân chuyển về.

Ngoài ra, thành phố lựa chọn các khu đô thị đa mục tiêu, để đa dạng hóa các loại hình và các cái quỹ đất xây dựng nhà ở. Tại khu vực này, bố trí các cái quỹ đất nhà ở thấp tầng cũng như là căn hộ chung cư để mà phụ cho tái định cư. Thành phố tin rằng, với những chính sách và sự đồng bộ của hạ tầng tái định cư sẽ là chìa khóa có được sự đồng thuận của người dân. Đặc biệt, quan điểm của thành phố là hạ tầng tái định cư phải được đầu tư xây dựng trước khi người dân đến nơi ở mới.

Về tiến độ có 3 giai đoạn: Giai đoạn là sớm nhất đến quý II/2027 có thể bàn giao quỹ đất nhà ở thấp tầng trong khu vực đô thị đa mục tiêu Thư Lâm. Tại khu vực này, thành phố dự kiến bố trí quỹ đất ở khoảng 9.000 lô đất. Đến năm 2028 sẽ tiếp tục bàn giao quỹ nhà chung cư cao tầng với số lượng khoảng 25.000 đến 50.000 căn ở các khu đô thị đa mục tiêu. Đến năm 2030 sẽ hoàn chỉnh toàn bộ khu vực dự kiến bố trí các quỹ đất, cũng như quỹ nhà tái định cư cho phạm vi dự án nói riêng và toàn thành phố nói chung.

Thực tế cho thấy, đôi bờ sông Hồng đã chứng kiến hàng nghìn năm lịch sử của Thăng Long - Hà Nội. Nay, hai bờ sông ấy đang đứng trước một chương phát triển mới. Theo các chuyên gia, điều chỉnh tổng thể Điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng tỷ lệ 1/5000 để thực hiện Dự án đầu tư Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng vì thế không chỉ là câu chuyện của những dự án giao thông, đô thị hay chỉnh trang cảnh quan. Đó còn là bài toán tổ chức lại không gian phát triển của Thủ đô trong tầm nhìn 100 năm.

Do đó, kỳ vọng của người dân cũng vì thế ngày càng lớn. Một không gian ven sông vừa có giá trị kinh tế, vừa giàu bản sắc văn hóa và đáng sống. Nếu những kỳ vọng ấy được chuyển hóa thành những chính sách cụ thể, những dự án khả thi và một quá trình triển khai minh bạch, hiệu quả, đôi bờ sông Hồng hoàn toàn có thể trở thành trục xanh, trục cảnh quan và trục phát triển mới, góp phần đưa Hà Nội tiến gần hơn tới mục tiêu trở thành một đô thị văn minh, hiện đại, xanh và đáng sống.