Sắp xếp tài sản công: Việc lớn không thể chậm

Việc sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính đã làm phát sinh khối lượng lớn trụ sở, nhà đất và tài sản công cần bố trí, xử lý lại. Các bộ, ngành và địa phương đã chủ động ban hành kế hoạch, tăng cường kiểm tra, giám sát, qua đó đạt nhiều kết quả tích cực trong bố trí trụ sở, trang bị phương tiện, xử lý tài sản dôi dư. Tuy nhiên, hàng nghìn cơ sở nhà, đất vẫn còn tồn đọng, đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện quy hoạch, đẩy nhanh tiến độ và thực hiện quản lý tài sản công chặt chẽ, hiệu quả, tránh thất thoát, lãng phí.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Đỗ Thành Trung cho biết, các bộ, ngành và địa phương đã chủ động vào cuộc sớm, ban hành kịp thời nghị quyết, kế hoạch và văn bản hướng dẫn để triển khai mô hình tổ chức mới. Trong quá trình thực hiện, nhiều tỉnh, thành phố đã liên tục cập nhật chỉ đạo, tháo gỡ khó khăn phát sinh, đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát để bảo đảm tiến độ và đúng quy định. Theo Thứ trưởng, chính sự quan tâm sát sao của cấp ủy cùng với nền tảng pháp lý rõ ràng đã tạo điều kiện để các địa phương xử lý khối lượng lớn tài sản công phát sinh sau sắp xếp.

Cùng với việc bố trí trụ sở làm việc, một yêu cầu quan trọng được đặt ra là bảo đảm đầy đủ phương tiện, trang thiết bị cho chính quyền cơ sở. Việc rà soát, điều chuyển và bổ sung xe ô tô, máy móc, thiết bị làm việc đã giúp các xã, phường mới sau hợp nhất nhanh chóng ổn định hoạt động. Đối với những tài sản cần bàn giao cho lực lượng công an, quốc phòng, Bộ Tài chính yêu cầu các đơn vị liên quan phối hợp chặt chẽ, nắm chắc thông tin và xử lý dứt điểm, tránh kéo dài gây chậm tiến độ chung.

Thực tế triển khai trên cả nước cho thấy nhiều kết quả tích cực. Theo số liệu mới nhất của Bộ Tài chính về tình hình bố trí, sắp xếp và xử lý trụ sở, tài sản công sau sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính, tính đến ngày 1/12/2025, cả nước đã xử lý 17.496 cơ sở nhà, đất, đạt 66%. Trong tổng số cơ sở này, 798 cơ sở được bố trí cho mục đích y tế, 4.002 cơ sở phục vụ giáo dục, 1.314 cơ sở dành cho văn hóa và thể thao, và 7.952 cơ sở được sử dụng làm trụ sở làm việc hoặc phục vụ hoạt động sự nghiệp. Cũng đến thời điểm trên, hơn 97,3% đơn vị hành chính cấp xã đã được trang bị xe ô tô phục vụ nhiệm vụ chung, và 100% báo cáo gửi về Bộ phản ánh việc các địa phương đã hoàn tất trang bị máy móc, thiết bị theo yêu cầu.

Hà Nội là một trong những địa phương nổi bật trong sắp xếp, bố trí và xử lý tài sản công. Đến nay, các sở, ngành và nhiều xã, phường đã cơ bản hoàn thành việc rà soát, sắp xếp và xử lý các trụ sở, cơ sở nhà đất sau khi thực hiện hợp nhất đơn vị hành chính. Thành phố đã chủ động triển khai nhiệm vụ sắp xếp, bố trí và xử lý trụ sở, tài sản công ngay sau khi Trung ương ban hành các kết luận, nghị quyết liên quan; đồng thời tổ chức điều chỉnh các nội dung phát sinh trong quá trình triển khai thực tế.

Trong quá trình triển khai, các cơ quan chức năng của Thành phố đã tổ chức nhiều cuộc họp, khảo sát thực tế nhằm đánh giá đúng tình trạng tài sản, bảo đảm việc lập phương án xử lý sát thực tế, phù hợp với quy định pháp luật. Thành phố cũng thành lập các đoàn kiểm tra, giám sát để theo dõi tiến độ thực hiện nhiệm vụ của từng quận, huyện, xã, phường.

Đến nay, UBND thành phố đã phê duyệt nhiều phương án xử lý, bao gồm điều chuyển cho các cơ quan, đơn vị có nhu cầu sử dụng; chuyển đổi công năng phục vụ mục đích văn hóa, thể thao, công cộng theo đề xuất của Sở Văn hóa và các đơn vị chuyên môn; bàn giao cho cơ quan Trung ương và các cơ quan thuộc thành phố; chuyển giao cho các đơn vị sự nghiệp quản lý; thu hồi giao cơ quan tài nguyên và môi trường. Bên cạnh đó, một số cơ sở không còn nhu cầu sử dụng tiếp tục được rà soát để đưa vào tiêu chí xử lý theo hướng thu hồi hoặc bố trí vào mục đích công cộng.

Tuy nhiên, khối lượng công việc còn lại vẫn rất lớn khi cả nước còn hàng nghìn cơ sở nhà, đất dôi dư cần tiếp tục xử lý. Bộ Tài chính cho biết tính đến ngày 1/12/2025, cả nước vẫn còn 9.056 cơ sở nhà, đất dôi dư cần tiếp tục được xử lý. Đây là khối lượng công việc rất lớn, đòi hỏi các địa phương phải tập trung nguồn lực để hoàn thành theo yêu cầu của Chính phủ.

Tại tỉnh Thanh Hóa, số lượng cơ sở nhà, đất dôi dư cần xử lý hiện nay lên tới hơn 500 cơ sở. Việc bàn giao tài sản cho các xã, phường sau sắp xếp đơn vị hành chính chưa đạt tiến độ đề ra. Tỉnh cũng chưa hoàn thành giao nhiệm vụ cho các đơn vị có chức năng kinh doanh nhà ở để thực hiện mua sắm tập trung và quản lý tài sản công theo quy định.

Một khó khăn nổi bật được chỉ ra là số lượng xã sau hợp nhất quá lớn; trong đó nhiều xã mới chưa có đủ xe ô tô phục vụ công tác chung. Tỉnh đã chuẩn bị kinh phí, gồm ngân sách địa phương và phần bổ sung từ Trung ương, để thực hiện mua sắm tập trung xe ô tô với mục tiêu hoàn thành trong tháng 12.

Lãnh đạo tỉnh Thanh Hóa thẳng thắn nhìn nhận những tồn tại hiện nay, bao gồm việc bàn giao tài sản cho xã, phường chưa hoàn thành; số lượng cơ sở nhà, đất cần tiếp tục xử lý còn lớn, kéo theo yêu cầu về thời gian và nguồn lực; việc giao nhiệm vụ cho đơn vị có chức năng quản lý, kinh doanh nhà ở còn chậm. Cùng với đó, một số địa phương vẫn lúng túng trong xử lý tài sản cũ do vướng mắc về nguồn gốc và hồ sơ pháp lý. Thanh Hóa là tỉnh có số lượng đơn vị hành chính cấp xã lớn nhất cả nước, dẫn đến khối lượng trụ sở và tài sản phải rà soát, xử lý rất lớn.

Ông Nguyễn Tân Thịnh, Cục trưởng Cục Quản lý công sản cho biết, thời gian tới còn nhiều nhiệm vụ quan trọng cần các bộ, ngành, địa phương thực hiện để hoàn thành việc bố trí, sắp xếp, xử lý trụ sở và tài sản công theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Chính vì vậy, cần cập nhật, điều chỉnh ngay quy hoạch tỉnh, quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch đô thị và nông thôn và các quy hoạch khác có liên quan sau khi thực hiện điều chuyển, chuyển đổi công năng các cơ sở nhà, đất sử dụng trụ sở làm việc, cơ sở hoạt động sự nghiệp, cơ sở y tế, giáo dục, văn hóa, thể thao, các mục đích công cộng, quốc phòng, an ninh. Thời hạn hoàn thành quy hoạch tỉnh (thành phố) trước ngày 31/12/2025.

Theo đó, việc xử lý các cơ sở nhà, đất phải tuân thủ theo quy định pháp luật gồm thu hồi, điều chuyển, chuyển giao về địa phương quản lý, thanh lý hoặc xử lý tài sản bị hủy hoại. Trong số đó, ưu tiên phục vụ các mục tiêu công cộng, đặc biệt là y tế, giáo dục, văn hóa, thể thao, trụ sở công an xã; các cơ sở còn dôi dư mới xem xét khai thác phục vụ phát triển kinh tế -xã hội, bảo đảm chặt chẽ, hiệu quả kinh tế, đúng quy định pháp luật, không để thất thoát, lãng phí.

Đối với tài sản thu hồi, chuyển giao ở vùng sâu, vùng xa, miền núi mà không còn phù hợp để sử dụng và không có tổ chức, cá nhân có nhu cầu tiếp nhận, có thể thực hiện phá dỡ và giao đất cho UBND cấp xã hoặc tổ chức phát triển quỹ đất quản lý theo quy định. Việc chuyển đổi công năng phải tuân thủ quy định về thẩm quyền, trình tự; có thể bao gồm chuyển đổi trong phạm vi đơn vị hoặc gắn với việc điều chuyển, xử lý theo quy định của pháp luật.

Chủ tịch UBND tỉnh, thành phố cần sớm ban hành văn bản phân cấp thẩm quyền quyết định xử lý nhà, đất. Trong thời gian chưa ban hành, tiếp tục thực hiện theo phân cấp đã được quy định trước ngày 01/7/2025; với các địa phương sáp nhập, thẩm quyền thực hiện theo địa phương được giữ tên.

Ngoài ra, các địa phương phải rà soát chính xác tài sản dôi dư, tránh bỏ sót; cập nhật kế hoạch xử lý rõ nội dung, chủ thể, thời gian và kết quả thực hiện. Đồng thời, các sở ngành xác định tiêu chí bố trí cơ sở nhà, đất làm căn cứ xây dựng phương án xử lý. Căn cứ các hình thức xử lý và thẩm quyền theo quy định để quyết định ngay nhằm đẩy nhanh tiến độ, tránh xuống cấp và lãng phí.