Sầu riêng, mít Đồng Tháp chạy đua giữ mã vùng trồng

Để chủ động đáp ứng theo yêu cầu của thị trường nhập khẩu ngành hàng sầu riêng và mít, tỉnh Đồng Tháp đang hướng đến phương thức sản xuất và tiêu thụ sầu riêng theo tiêu chuẩn của thị trường Trung Quốc, theo lệnh 280 về Quy định đăng ký cơ sở sản xuất thực phẩm nhập khẩu ở nước ngoài của Trung Quốc.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp, hiện tỉnh có 134.900 ha sản xuất cây ăn trái; trong đó diện tích sầu riêng chiếm hơn 32.000 ha, mít chiếm hơn 25.600 ha, hàng năm cho sản lượng gần 557.000 tấn sầu riêng và 437.000 tấn mít. Để sầu riêng và mít xuất khẩu thuận lợi sang thị trường Trung Quốc, tỉnh Đồng Tháp đã được cấp 350 mã vùng trồng sầu riêng và 180 mã vùng trồng mít, cùng với 111 mã cơ sở đóng gói sầu riêng và 110 mã cơ sở đóng gói mít.

Tuy nhiên, cho đến nay, xuất khẩu sầu riêng và mít sang thị trường Trung Quốc vẫn còn gặp nhiều khó khăn bởi thiếu cơ sở kiểm nghiệm. Nhiều cơ sở dừng nhận mẫu kiểm nghiệm dẫn đến ùn tắc kiểm nghiệm từ 10/3 đến 25/3/2026 vừa qua. Dù Việt Nam đang có 13 cơ sở kiểm nghiệm Cadimi và 17 cơ sở kiểm nghiệm chất Vàng O được Trung Quốc phê duyệt nhưng vẫn không đủ để phục vụ tiến trình nhận mẫu kiểm nghiệm sầu riêng và mít xuất khẩu vào thị trường này. Mặc dù doanh nghiệp đã tuân thủ quy trình đặt lịch trước 1 tuần với nhiều yêu cầu về hồ sơ phức tạp và nhiều ràng buộc. Đồng thời, nhiều cơ sở đóng gói cũng không kịp bổ sung giấy tờ nên dẫn đến tình trạng ùn ứ sầu riêng xuất khẩu như vừa qua.

Theo ông Trần Thanh Tâm, Chi Cục trưởng Chi cục trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Đồng Tháp, nhằm tăng cường quản lý an toàn thực phẩm tại các vùng trồng và cơ sở đóng gói sầu riêng và mít xuất khẩu trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp đã chỉ đạo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tăng cường giám sát các vùng trồng, cơ sở đóng gói sầu riêng xuất khẩu; phối hợp chặt chẽ với với các địa phương theo dõi tình hình liên kết giữa các doanh nghiệp thu mua, các hợp tác xã và nông hộ cũng cấp sản phẩm sầu riêng xuất khẩu; đảm bảo sản phẩm phải đáp ứng được tiêu chuẩn xuất khẩu, truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp sẽ kiên quyết thu hồi mã số đối với các vùng trồng không thực hiện giám sát định kỳ trước thời điểm thu hoạch ít nhất 1 đến 3 tháng. Các doanh nghiệp không thực hiện đúng việc cảm kết thu mua sản phẩm từ vùng trồng, không đảm bảo truy xuất nguồn gốc cũng sẽ bị thu hồi mã số xuất khẩu.

Cho đến hiện tại, tỉnh Đồng Tháp đã có 2 mô hình thực hiện các giải pháp khắc phục được việc nhiễm Cadimi trên sầu riêng ở xã Thanh Hưng và xã Long Tiên. Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp tăng cường truyền thông, hướng dẫn nông dân trồng sầu riêng tiếp tục tìm ra các giải pháp khác khắc phục nhiễm Cadimi và chất Vàng O để thực hiện nhân rộng.

Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp cũng sẽ tạm dừng hoặc thu hồi mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói đã cấp đối với các trường hợp không đáp ứng yêu cầu, quy định của nước nhập khẩu, hoặc thu hồi mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói đối với các trường hợp vi phạm kiểm dịch thực vật, an toàn thực phẩm, gian lận, tranh chấp trong sử dụng mã số theo quy định.

Ông Trần Minh Châu, Phó Giám đốc Kỹ thuật VinaControl thành phố Hồ Chí Minh chia sẻ, Vinacontrol thành phố Hồ Chí Minh luôn tiếp nhận mẫu và làm việc theo ekip 3 ca mỗi ngày. Khi các doanh nghiệp có yêu cầu xử lý thì Vinacontrol thành phố Hồ Chí Minh luôn tiếp nhận và trả kết quả trong 24h. Tuy nhiên, với sự thay đổi nhiều tiêu chí hiện nay thì Vinacontrol sẽ cập nhật cho phù hợp với các yêu cầu của doanh nghiệp, nông dân và thị trường nhập khẩu.

Những khó khăn hiện tại của ngành hàng sầu riêng và mít xuất khẩu đi thị trường Trung Quốc là tình trạng chung. Trước hết, ngành hàng phải chú trọng lực lượng sản xuất cốt lõi là nông dân. Nông dân Đồng Tháp rất muốn làm đúng để hàng hoá tiêu thụ dễ dàng. Nhưng bởi còn nhiều nông dân chưa biết cách làm đúng để sầu riêng và mít không nhiễm Cadimi và chất Vàng O. Trong khi đó, Lệnh 280 sắp có hiệu lực, vào ngày 1/6/2026, như vậy nông dân Đồng Tháp chỉ còn hai tháng rưỡi để nắm bắt các yêu cầu và thực hiện cho đúng. Vì vậy, nông dân rất cần sự hướng dẫn làm đúng của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp, cũng như các cán bộ kỹ thuật nông nghiệp, bà Tô Mộng Hồng, Giám đốc Công ty TNHH Khải Hoàn (Đồng Tháp) chia sẻ.

Nhấn mạnh về vai trò nông dân trong chuỗi liên kết sản xuất và tiêu thụ sầu riêng và mít, ông Võ Tấn Lợi, Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng Đồng Tháp cho rằng, làm gì cũng phải làm đúng thì các khâu trong chuỗi mắc xích tiêu thụ sầu riêng mới bền vững. Do đó, nông dân phải biết liên kết để nắm các yêu cầu kỹ thuật từ các thị trường nhập khẩu thì ngành hàng sầu riêng mới đạt chất lượng cao và xây dựng uy tín cho sầu riêng Việt Nam.

Tại hội thảo, ông Lê Hà Luân, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp yêu cầu các đơn vị phối hợp để chuỗi giá trị sầu riêng trở về đúng với vị thế của nó. Nông dân nêu cao tinh thần học hỏi kỹ thuật sản xuất truy xuất nguồn gốc, doanh nghiệp đảm bảo cam kết thu mua và các đơn vị kiểm nghiệm chất lượng thúc đẩy tiến độ để các lô hàng thuận lợi đến với khách hàng. Có như vậy, chuỗi giá trị này mới bền vững, nông dân mới yên tâm bám cây sầu riêng chỉ cho thu hoạch 1 vụ/năm.