Số phận con người núi rừng trong ngụm đắng xuôi ngàn

Dốc Thẩm mã, Cao nguyên đá Đồng Văn - Hà Giang. Ảnh: MPI

Là tỉnh nằm ở khu vực Đông Bắc, với diện tích gần 8.000 km2, Hà Giang được thiên nhiên ưu ái cho quần thể rừng - núi - sông, cùng hệ sinh thái đa dạng.

Mảnh đất này luôn khiến những du khách phương xa say lòng với những địa danh hùng vĩ như đỉnh Mã Pì Lèng, núi đôi Quản Bạ, hẻm vực Tu Sản; cũng như nhiều di tích lịch sử - văn hóa lâu đời như phố cổ và cao nguyên đá Đồng Văn, các bản làng của người dân tộc với văn hóa bản địa đặc sắc.

Tập truyện ngắn Ngụm đắng xuôi ngàn của Hoài Sa mới ra mắt trong năm 2023 đã mô tả rõ nét những thân phận đầy sóng gió của người dân tộc thiểu số nơi đây.

Các câu chuyện mang đặc trưng tính cách của con người miền núi phía bắc. Lấy bối cảnh phần lớn là bản làng của người Hmong và người Dao, tập truyện khắc họa khao khát tình yêu thương của tâm hồn sơn cước.

Truyện ngắn Ngụm đắng xuôi ngàn. Ảnh: BNEWS phát

Dựa trên đó, Hoài Sa phát triển những mạch truyện về mong ước thoát nghèo, về hành trình đi tìm chính mình, hay sự đoàn tụ sau bi kịch của thời cuộc.

Đó là ông cậu của truyện Ở Seo Lùng Phình, người trong đám tang của chính mình đã nhận ra vòng xoáy tình yêu giữa con dâu và kẻ buôn thuốc phiện miền biên đã khiến ông phải chết. 

Đó là trưởng thôn Chòi vì một phút sốc nổi muốn thoát khỏi cái đói mà đốt cháy rừng cấm làm khu du lịch, để rồi bị ma rừng nhập trong Bản thiêng.

Hay đó là Sèng, chàng trai người Hmong dắt díu gia đình bỏ núi vào Thanh Hóa để đổi đời, rồi mất cả vợ con trong Cuộc đi của kẻ về.Tuy các cốt truyện đều phản ánh xã hội như bao nơi khác, tâm tính dân tộc miền núi mang đến nhiều màu sắc riêng biệt.

Nét hiền lành và chân chất của người con đại ngàn khiến các cô gái của bản bị kẻ xấu lừa đảo buôn người trong Hướng ánh sáng hay lấy đi sự trong trắng trong Kéo em. Cô gái Khé của Trong tựa gương soi tưởng chừng bị ma ám chỉ vì lỡ yêu nữ giới, một chuyện chưa từng thấy ở bản Dao.

Truyện ngắn dài 9000 chữ Ba thang rừng lại kể về ba thế hệ đi tìm hạnh phúc bất chấp cường quyền miền núi và tà ác từ những ngày lính Pháp nắm giữ Hà Giang cho tới công cuộc đổi mới.

Điểm đặc sắc của tác phẩm là sự đan cài những yếu tố văn hóa miền núi vừa để dựng nên phông nền, vừa là tác nhân thúc đẩy nhân vật hành động.

Tác giả mô tả đám tang người Hmong dưới tiếng khèn và các lớp vải lanh khiến ông cậu thôi thúc tìm kiếm nguyên nhân mình ra đi.

Hay ngày vui lễ hội Lồng Tồng chính là thời điểm nhân vật nhận ra sự tan vỡ của tình yêu lứa đôi trong Chim khảm khắc gọi nhau. Nhiều chi tiết nhỏ về phong tục dân tộc văn hóa dân gian cũng được đưa vào ở mức tiết chế, tranh phô trương.

Văn học Việt Nam những năm gần đây không có nhiều tác phẩm về miền núi. Tập truyện Ngụm đắng xuôi ngàn nhắc lại cho độc giả sự tồn tại của một dòng đề tài “ngách” tuy kén người xem nhưng vẫn có chỗ đứng nếu được đầu tư bút lực. 

Tập truyện ngắn Ngụm đắng xuôi ngàn của Hoài Sa do NXB Kim Đồng phát hành hiện đã có mặt trên khắp các kệ sách trên cả nước. Hoài Sa là tác giả của hai tập bút kí Bốn mùa chân bước, nghìn dặm nước Anh và Chuyện tình của núi – Ngang dọc Hoàng Su Phì.

Bản Khâu Vai - nơi diễn ra phiên chợ Tình Khâu Vai, xã Khau Vai, huyện Mèo Vạc, Hà Giang. Ảnh: Viet Nguyen

Và những ngày cuối năm nay sẽ thật tuyệt nếu chúng ta lên lịch cho một chuyến về Hà Giang, để một sớm mai thức dậy, ta chợt thấy bức tranh vùng núi cao Đông Bắc như được tô điểm thêm những nét nổi bật. Nơi có gió vi vu trên con đường quanh co quanh chân núi. Đâu đó là sắc hồng tam giác mạch phủ kín sườn đồi, vàng rực rỡ đong đưa hai bên đường ngang bản.

Nếu có dịp về đây, đừng quên check-in tại một số điểm du lịch nổi tiếng ở Hà Giang như:

Đèo Mã Pí Lèng: Một trong những con đèo đẹp và khó đi nhất ở Việt Nam, đèo Mã Pí Lèng cung cấp tầm nhìn tuyệt vời về thung lũng và dòng sông Nho Quế.

Yên Minh: Là một huyện nằm giữa vùng núi cao, Yên Minh có những cảnh đẹp hùng vĩ và yên bình. Du khách có thể thăm làng Lũng Cú, nơi giữ gìn nhiều giá trị văn hóa của đồng bào dân tộc H'Mông.

Dồn Cao: Là điểm độ cao nhất ở Việt Nam đường bộ, nằm ở huyện Quản Bạ. Du khách có thể thưởng ngoạn toàn cảnh thiên nhiên xung quanh từ đỉnh núi.

Dòng suối uốn lượn quanh những thửa ruộng bậc thang trên sườn đồi.Ảnh: Vũ Hoàng Kiều My/TTXVN

Cốc Pai: Là một thác nước đẹp, tọa lạc giữa cánh rừng tươi tốt và núi đá karst. Đây là nơi lý tưởng để tận hưởng không khí trong lành và tự nhiên.

Lũng Cú: Nơi này nổi tiếng với cảnh đẹp hùng vĩ, những ngôi nhà truyền thống của người H'Mông, và là một trong những điểm đen đủ mọi sắc màu của văn hóa dân dụ.

Thị trấn Đồng Văn: Nơi có khu phố cổ Đồng Văn được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa Thế giới. Du khách có thể thăm phố cổ để hiểu rõ hơn về lịch sử và văn hóa độc đáo của vùng.

Lũng Thầu: Nơi này là điểm hẹn của những người muốn thách thức bản thân với những chuyến trekking khám phá những vùng đất hoang sơ, đỉnh núi và thác nước.

Khi du lịch Hà Giang, bạn cũng nên thưởng thức các món ăn độc đáo của người dân địa phương và trải nghiệm cuộc sống vùng núi tại các bản làng. Đây là một trải nghiệm du lịch tuyệt vời cho những người yêu thích thiên nhiên và muốn khám phá văn hóa dân dụ đặc trưng của Việt Nam.