Giữ lửa đèn ông sao Báo Đáp giữa vòng xoáy hiện đại

Không khí đón Tết Trung thu đang rộn ràng khắp nơi, tại thôn Báo Đáp, phường Hồng Quang, tỉnh Ninh Bình, làng nghề làm đèn ông sao lớn nhất miền Bắc, người dân tất bật hoàn thành những chiếc đèn năm cánh rực rỡ sắc màu, phục vụ thiếu nhi vui hội trăng rằm.

Trên những con đường chính tại làng Báo Đáp thời điểm gần Tết Trung thu, nhiều xe kéo chở theo hàng nghìn chiếc đèn ông sao đủ loại kích cỡ ra điểm tập kết vận chuyển đi tiêu thụ. Tại các gia đình làm nghề, người dân cần mẫn, tỉ mỉ hoàn thành những công đoạn cuối cùng của chiếc đèn rồi đặt cẩn thận ra khoảng trống trước sân, góc nhà chờ khô trước khi xếp gọn vào từng thùng hàng gửi đi các đầu mối tiêu thụ.

Ở tuổi 65, ông Bùi Văn Huấn vẫn đều đặn làm việc từ 7 giờ sáng đến 21 giờ tối để tạo ra những chiếc đèn ông sao đạt chuẩn, an toàn cho trẻ em. Ông cho biết, để hoàn thành một chiếc đèn phải mất khoảng 6 tháng chuẩn bị. Từ tháng 2 âm lịch, người thợ đã ngâm luồng, sau 3 tháng mới chẻ nan, phơi khô. Đến tháng 6 âm lịch, người dân trong làng đã bắt đầu rục rịch làm đèn với các kích cỡ như loại nhỏ 20cm, loại vừa 40cm, loại lớn 50cm và loại đặc biệt 1m. Vật liệu làm đèn khá đơn giản, gồm tre nứa, giấy bóng kính và xương cây đay làm cán. Đèn ông sao được người thợ tại Báo Đáp làm hoàn toàn thủ công từ công đoạn vót nan, tạo hình đèn từ nan tre, dán giấy bóng đã được trang trí màu sắc khác nhau và cuối cùng là vào vòng lửa định hình đèn.

Ông Bùi Văn Huấn chia sẻ, từ khi 7- 8 tuồi, ông đã theo cha mẹ làm đèn ông sao, đến nay đã có gần 60 năm trong nghề. Một chiếc đèn tưởng chừng đơn giản nhưng lại chứa đựng những bí quyết nghề nghiệp được đúc kết qua nhiều thế hệ, giúp sản phẩm vừa nhẹ, đẹp mắt, vừa an toàn cho trẻ khi vui chơi. Trung bình mỗi năm gia đình ông sản xuất khoảng 15 nghìn chiếc đèn, cuối vụ thu về từ 40 - 45 triệu đồng.

Về thị trường năm nay, ông Huấn cho biết những năm trước, đến giữa tháng 7 âm lịch gia đình đã tiêu thụ khoảng 80% lượng hàng, nhưng hiện tại số đèn trong kho vẫn còn nhiều. Ông hy vọng từ nay đến Rằm Trung thu, số sản phẩm được làm từ đầu năm sẽ tiêu thụ hết.

Gia đình ông Vũ Văn Trùng, xóm 4, thôn Báo Đáp cũng sản xuất số lượng lớn đèn ông sao, trong đó có loại đường kính tới 1m, được trang trí họa tiết rực rỡ, trung tâm in hình Bác Hồ quàng khăn đỏ cho thiếu nhi và dòng chữ “Trung thu nhớ Bác”. Năm nay gia đình mới bán được hơn 1.000 chiếc, chủ yếu loại nhỏ. Tuy vậy, người dân vẫn duy trì sản xuất để giữ nghề, kỳ vọng càng gần Trung thu sức mua sẽ tăng.

Làng Báo Đáp có khoảng 1.000 hộ dân, trong đó gần 300 hộ gắn bó với nghề làm đèn ông sao. Nghề làm đèn ông sao tuy là nghề phụ nhưng lại là nguồn thu nhập chính của nhiều gia đình trong làng. Trung bình mỗi hộ làm từ 5.000 - 8.000 chiếc/năm, hộ lớn có thể đạt 10.000 - 15.000 chiếc. Đèn ông sao nhỏ hiện có giá 5.000 đồng/chiếc, loại trung 6.000 đồng, loại lớn 8.000 đồng và loại đặc biệt 80.000 đồng/chiếc. Sau khi trừ chi phí, người làm nghề có thu nhập 150.000 - 200.000 đồng/người/ngày.

Ông Nguyễn Văn Quang, Trưởng phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Hồng Quang cho biết mỗi năm làng nghề Báo Đáp sản xuất 1,5 - 2 triệu chiếc đèn ông sao, cung cấp đi nhiều tỉnh, thành trong cả nước. Thông thường, đến giữa tháng 7 âm lịch, các hộ làm nghề đã bán được 60 - 70% lượng hàng. Tuy nhiên, năm nay sức tiêu thụ chậm hơn, hy vọng từ nay đến Rằm Trung thu sản phẩm bán được nhiều và giá cao hơn để bà con yên tâm gắn bó với nghề.