Sự thật về làn sóng sa thải: Vấn đề không nằm ở AI

Hàng nghìn người lao động đang trở thành nạn nhân của các đợt cắt giảm việc làm tại Amazon, UPS, Nestlé và các công ty lớn khác, trong một bối cảnh kinh tế đầy biến động, sự trỗi dậy của trí tuệ nhân tạo (AI) và những căng thẳng toàn cầu.

Trong một thông điệp mới đây gửi đến nhân viên, Amazon cho biết sẽ cắt giảm khoảng 14.000 vị trí ở khối văn phòng. Ông Andy Jassy, Giám đốc điều hành (CEO) của Amazon, khẳng định rằng việc cắt giảm nhân sự lần này "không thực sự vì lý do tài chính, và cũng không hẳn là do AI, ít nhất là ở thời điểm hiện tại". Ông Jassy giải thích rằng vấn đề nằm ở văn hóa doanh nghiệp. Ông cho rằng bộ máy công ty đã trở nên quá cồng kềnh và phức tạp sau nhiều năm phát triển quá nhanh. Theo ông, Amazon đã tuyển quá nhiều người và tạo ra quá nhiều cấp quản lý không cần thiết.

Trao đổi với Yahoo Finance, ông Timothy DeStefano, giáo sư kinh tế tại Đại học Georgetown, cho biết Amazon đã tuyển dụng rất ráo riết trong giai đoạn 2017-2022, bổ sung một lượng lớn nhân viên trong thời kỳ đại dịch, vì vậy ông không ngạc nhiên khi công ty có sự điều chỉnh này.

Amazon không phải là công ty duy nhất sa thải nhân viên. Trong báo cáo kết quả kinh doanh quý III, UPS cho biết đã cắt giảm khoảng 34.000 vị trí trong bộ phận vận hành trong giai đoạn từ tháng 1-9 nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động, và khoảng 14.000 vị trí khác, chủ yếu ở cấp quản lý.

Tương tự, Target đang có kế hoạch cắt giảm 1.800 vị trí khối văn phòng, trong khi Paramount Skydance dự kiến sẽ cắt giảm khoảng 1.000 việc làm. Theo tờ Los Angeles Times, 1.000 nhân viên khác của Paramount cũng có thể sẽ bị sa thải sau đó.

Ngay cả những doanh nghiệp được xem là hưởng lợi lớn nhất trong nền kinh tế được thúc đẩy bởi AI như Meta cũng đã thông báo sa thải nhân viên. Điều đáng nói hơn là đợt cắt giảm này lại diễn ra ngay trong chính bộ phận phát triển AI của họ. Tương tự, hãng xe điện Rivian cũng được cho là đang tiến hành các biện pháp cắt giảm nhân sự.

Theo quan điểm cá nhân của ông DeStefano, không có mối liên hệ nào giữa các đợt sa thải này và AI. Ông giải thích rằng, mặc dù các công ty đang đầu tư rất nhiều vào trí tuệ nhân tạo, nhưng hiện vẫn chưa có bằng chứng rõ ràng cho thấy họ đang triển khai nó theo cách có thể thay thế hàng nghìn người lao động. Vì vậy, ông cho rằng các thông báo sa thải gần đây thực chất là một điều hoàn toàn bình thường trong chu kỳ kinh doanh.

Mới đây, ngân hàng Goldman Sachs đã công bố một cuộc khảo sát với hơn 100 chuyên gia của mình về cách các khách hàng doanh nghiệp đang sử dụng hoặc lên kế hoạch sử dụng AI. Kết quả cho thấy hiện chỉ có 11% các công ty Mỹ đang tích cực cắt giảm nhân sự vì AI, mặc dù báo cáo cũng lưu ý rằng các đợt cắt giảm quy mô lớn hơn có thể diễn ra trong tương lai.

Các nhà kinh tế của Goldman Sachs Research nhận định rằng những kết quả này củng cố cho quan điểm lâu nay của họ. Theo đó, AI chủ yếu sẽ là một công nghệ giúp nâng cao năng suất và doanh thu. Đồng thời, khảo sát cũng xác nhận các nghiên cứu gần đây cho thấy tác động của AI lên thị trường lao động vẫn còn hạn chế, ngoại trừ một vài lĩnh vực cụ thể như công nghệ.