Sự trỗi dậy của các trung tâm AI mới trong chuỗi cung ứng toàn cầu

Báo cáo của Bank of America cho thấy, Mỹ và Trung Quốc tiếp tục dẫn đầu AI toàn cầu. Ảnh minh họa: TTXVN

Tuy nhiên, một báo cáo mới nhất từ ngân hàng Bank of America (Mỹ) chỉ ra rằng, các quốc gia thuộc nhóm thứ hai đang chọn ngách đi riêng để hưởng lợi lớn từ giai đoạn bùng nổ tiếp theo của công nghệ này. 

Theo Bank of America, Mỹ hiện nắm giữ ngôi vương về đầu tư tư nhân, phát triển chip tiên tiến và cơ sở hạ tầng. Ở chiều ngược lại, Trung Quốc áp đảo về quy mô sản xuất, chi phí năng lượng thấp và vị thế độc quyền trong lĩnh vực chế biến khoáng sản quan trọng.

Thay vì đối đầu trực diện với hai "gã khổng lồ" trên, các quốc gia tiềm năng đang đẩy nhanh đà tăng trưởng bằng cách chen chân vào chuỗi cung ứng chất bán dẫn, rót vốn xây dựng trung tâm dữ liệu và phổ cập AI sâu rộng vào nền kinh tế. 

Trong nhóm bám đuổi, Bank of America đánh giá Hàn Quốc là ứng viên sáng giá nhất cả trong ngắn và dài hạn. Quốc gia Đông Á này kết hợp thế mạnh sản xuất chất bán dẫn với tốc độ ứng dụng AI chớp nhoáng, dưới sự hậu thuẫn mạnh mẽ từ các chính sách nhà nước nhằm biến AI thành động cơ tăng trưởng dài hạn. 

Trong khi đó, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) cũng nổi lên như một thế lực đáng gờm nhờ ngân sách đầu tư công khổng lồ, nguồn năng lượng dồi dào và tỷ lệ ứng dụng AI lọt top cao nhất thế giới (đạt 70%), bất chấp những yếu tố rủi ro địa chính trị tiềm ẩn. Nhóm bám sát ngay sau bao gồm Canada, Đức, Israel, Hà Lan, Singapore, Thụy Sĩ và Vương quốc Anh. 

Về phần Israel, báo cáo của Bank of America nhấn mạnh quốc gia này sở hữu lợi thế vượt trội về nguồn nhân lực và hệ sinh thái khởi nghiệp. 

Israel hiện đứng thứ 12/30 nền kinh tế về mức độ sẵn sàng phát triển AI trong ngắn hạn (dưới 3 năm) và xếp thứ 10 về tiềm năng chuyển đổi AI thành động lực tăng trưởng kinh tế dài hạn (3-10 năm).

Quốc gia này ghi dấu ấn mạnh mẽ trên bản đồ đổi mới sáng tạo khi chốt danh sách top 5 thế giới về tổng vốn đầu tư tư nhân vào các doanh nghiệp AI, đạt khoảng 19 tỷ USD trong giai đoạn 2013-2025, cũng như số lượng doanh nghiệp AI, chỉ xếp sau Mỹ, Trung Quốc, Canada và Vương quốc Anh. 

Đáng chú ý, Israel sở hữu tỷ lệ nhân lực AI cao nhất trong số các nền kinh tế được khảo sát: trong năm 2025, có tới 2,1% thành viên mạng lưới LinkedIn tại nước này làm việc trong lĩnh vực AI, vượt qua Singapore (1,8%) và Luxembourg (công nghiệp bán dẫn phát triển đang giúp Israel bám rễ sâu vào chuỗi cung ứng chip AI toàn cầu, đặc biệt là phục vụ thị trường Mỹ.

Dù vậy, báo cáo cũng chỉ rõ những điểm nghẽn về hạ tầng đang kéo lùi sức cạnh tranh của Israel. Israel không lọt vào top 10 quốc gia dẫn đầu về đầu tư công cho AI; hệ thống năng lượng chỉ xếp hạng 19/30 về mức độ sẵn sàng, trong khi chi phí xây dựng trung tâm dữ liệu đắt đỏ ở mức 22/30.

Tình trạng thiếu hụt tài nguyên khoáng sản cùng rào cản chi phí phát triển hạ tầng tiếp tục là bài toán khó, ảnh hưởng trực tiếp đến tham vọng mở rộng năng lực điện toán quy mô lớn của quốc gia này.