AI chi phối xu hướng mua sắm trực tuyến

  • Việt Hải/Vnanet.vn

BNEWS Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang biến đổi về căn bản thói quen mua sắm trực tuyến.

Từ việc tìm kiếm sản phẩm đơn thuần, AI đang chuyển sang vai trò cố vấn cá nhân và dần tiến tới tự động hoàn tất giao dịch, đặt ra bài toán về ranh giới giữa lựa chọn cá nhân và sự thao túng của thuật toán.
Người dân mua sắm tại một siêu thị ở Toronto, Canada. Ảnh: THX/TTXVN

Mua sắm trực tuyến đang trải qua một cuộc cách mạng lặng lẽ nhưng triệt để. Theo Báo cáo Coop 2026, có tới 74% người tiêu dùng Italy coi AI là một cố vấn mua sắm đáng tin cậy - một tỷ lệ thậm chí vượt qua mức 68% tại Mỹ. Báo cáo NetRetail 2026 của Hiệp hội thương mại điện tử Italy (Netcomm) cũng cho thấy hơn 13% người mua sắm trực tuyến tại Italy sử dụng chatbot AI trong quá trình mua hàng, với 67% dùng để so sánh giá, 66,8% nhận gợi ý cá nhân hóa và 61,2% để tổng hợp đánh giá.

Bà Cecilia Manzo, giảng viên kinh tế tại Đại học Công giáo Milan, phân tích rằng người tiêu dùng từ lâu đã quen với việc dùng Internet để săn ưu đãi. AI xuất hiện đúng lúc để tối ưu hóa hành vi này. Thay vì gõ từ khóa, mở hàng loạt tab và đọc hàng trăm đánh giá như trước, người mua giờ đây chỉ cần nêu nhu cầu, ngân sách hoặc đối tượng tặng quà. Quá trình mua sắm chuyển từ "tự khám phá" sang "được tư vấn trực tiếp".

Sự thay đổi này cũng tái định hình ngành quảng cáo. AI không còn trình chiếu hàng chục kết quả tìm kiếm để thu hút sự chú ý, mà chủ động lọc ra một vài phương án tối ưu nhất. Bước tiến tiếp theo của thương mại điện tử chính là "AI đại lý" (Agentic AI) - các hệ thống không chỉ đưa ra lời khuyên mà còn có khả năng tự động thực hiện hành động.

Trong ngành bán lẻ, mô hình này dẫn đến khái niệm "mua hàng không cần nhấp chuột", nơi AI được ủy quyền tự tìm kiếm, so sánh và thanh toán sản phẩm. Dữ liệu từ SEOLeader cho thấy lượng tìm kiếm về "thương mại đại lý" tại Italy đã tăng hơn 400% chỉ trong một năm.

Tuy nhiên, rào cản pháp lý tại châu Âu hiện vẫn rất chặt chẽ. Những quy định nghiêm ngặt về thanh toán trực tuyến yêu cầu xác thực người dùng thực tế qua ngân hàng điện tử nhằm ngăn chặn gian lận và bot tự động. Dù tính năng này từng được thử nghiệm trên ChatGPT tại Mỹ trong 6 tháng rồi gỡ bỏ, các chuyên gia tin rằng các thiết bị thông minh như tủ lạnh tự động đặt mua thực phẩm khi hết hàng sẽ sớm trở thành chuẩn mực trong tương lai.

Tuy nhiên, sự tiện lợi của AI cũng đặt ra một vấn đề lớn hơn. Đó là người tiêu dùng sẵn sàng ủy quyền lựa chọn của mình cho AI đến mức nào? Khi người tiêu dùng đặt niềm tin vào AI, họ vô tình giao một phần quyền quyết định cho thuật toán. Trợ lý AI không chỉ nắm bắt mong muốn mà còn góp phần hình thành nên sở thích của người dùng thông qua việc liên tục lặp lại các đề xuất tương tự. Nếu chỉ phụ thuộc vào dữ liệu quá khứ, AI có nguy cơ thu hẹp thế giới quan của người mua, biến mọi lựa chọn trở nên rập khuôn và thiếu tính sáng tạo.

Bà Manzo nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giữ gìn khoảng không gian cho sự khám phá tự nhiên. Gu thẩm mỹ và phong cách sống của con người không sinh ra từ các thuật toán khô khan, mà được nuôi dưỡng từ những trải nghiệm thực tế đời thường. Theo bà, trợ lý mua sắm AI chắc chắn sẽ trở thành một phần không thể thiếu của thương mại điện tử, tuy nhiên, ranh giới giữa việc tự mình lựa chọn một sản phẩm và việc để thuật toán chọn thay cho con người đang trở nên mỏng mong hơn bao giờ hết.



Tin cùng chuyên mục