Sức ép lạm phát thúc đẩy ECB thắt chặt chính sách tiền tệ

Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) nhiều khả năng sẽ tăng lãi suất lần thứ hai trong năm 2026 tại cuộc họp ngày 10/9, nhằm chặn đà tăng của lạm phát do giá năng lượng leo thang sau khi xung đột tại Trung Đông bùng phát trở lại.

Các đợt tấn công qua lại giữa Mỹ và Iran từ cuối tháng 8 đã chấm dứt một tháng tương đối yên ắng, đẩy giá dầu và khí đốt tăng vọt trở lại. Diễn biến này làm sống dậy lo ngại về một làn sóng tăng giá trên diện rộng tại Khu vực sử dụng đồng tiền chung châu Âu (Eurozone) – nơi phụ thuộc lớn vào nhiên liệu nhập khẩu.

Giới kinh tế dự báo ECB sẽ nâng lãi suất chính sách từ 2,25% lên 2,50%, đồng thời phát tín hiệu sẵn sàng thắt chặt thêm nếu triển vọng lạm phát không cải thiện. Viện Đầu tư Amundi nhận định khả năng ECB tăng lãi suất trong tháng 9 gần như đã chắc chắn khi lạm phát vẫn ở mức cao và nhiều khả năng còn dai dẳng trong vài tháng tới, trước khi có thể hạ nhiệt vào nửa cuối năm sau.

Nền tảng cho dự báo này là sức chống chịu của nền kinh tế khu vực. Các số liệu mới nhất cho thấy nền kinh tế 21 nước thành viên Eurozone trụ vững tốt hơn dự đoán bất chấp chi phí nhiên liệu cao, sức ép cạnh tranh từ Trung Quốc và tác động của hạn hán. Hoạt động cho vay của hệ thống ngân hàng thậm chí còn tăng tốc trong tháng 7, cho thấy đợt nâng lãi suất hồi tháng 6 chưa làm suy giảm hoạt động kinh tế và ECB vẫn còn dư địa để siết chặt chính sách tiền tệ thêm.

Song song đó, các điều kiện tài chính cũng đang thắt chặt hơn. Lợi suất trái phiếu chính phủ dài hạn tại châu Âu đã chạm mốc cao nhất kể từ trước cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu. Diễn biến này phản ánh những lo ngại về lạm phát, nợ công phình to, sự cạnh tranh nguồn vốn từ các đợt phát hành trái phiếu khổng lồ của các tập đoàn công nghệ lớn để tài trợ cho làn sóng AI, cũng như những bất ổn chính trị tại Đức.

Dựa trên các đánh giá đó, thị trường hiện dự báo ECB sẽ thực hiện thêm hai đến ba đợt tăng lãi suất từ nay đến cuối năm sau.

Cũng tại cuộc họp lần này, ECB có thể nâng dự báo tăng trưởng cho năm nay và cả năm 2027, nhưng lùi thời điểm đưa lạm phát trở về mục tiêu 2%. Trước đó hồi tháng 6, ECB đã dự kiến đạt được mục tiêu kiểm soát lạm phát vào mùa Hè năm 2027. Dù vậy, bản dự báo mới sẽ khó phản ánh đầy đủ đợt tăng giá năng lượng gần nhất khi giá dầu Brent đã chạm mốc 100 USD/thùng trong phiên 9/9.

Mặt khác, các chỉ báo then chốt mà ECB theo dõi phần lớn vẫn thuận lợi. Lạm phát lõi (không tính giá năng lượng và thực phẩm) giảm còn 2,4% trong tháng trước. Kỳ vọng lạm phát của người tiêu dùng cũng hạ nhiệt, trong khi tốc độ tăng lương cũng chậm lại.

Tuy nhiên, ngân hàng Barclays lưu ý áp lực giá đang âm thầm tích tụ bên dưới bề mặt, khi giá hàng hóa lõi tăng tốc và giá sản xuất tăng nhanh hơn nhiều so với giá tiêu dùng, tạo mặt bằng cao hơn để tác động lạm phát từ xung đột Trung Đông lan tỏa trong các quý tới. Trong khi đó, ngân hàng ING cho rằng doanh nghiệp – ít nhất là tại Đức – đến nay vẫn tự hấp thụ được phần chi phí tăng thêm. Điều này khác hẳn những gì xảy ra hồi năm 2022, khi cú sốc năng lượng từng châm ngòi cho một đợt lạm phát lan rộng.