Tác động từ sự điều chỉnh chính sách năng lượng của Mỹ

Trang thinkchina.sg đăng bài viết của học giả Hao Nan với nhận định, việc Mỹ đảo ngược các chính sách về biến đổi khí hậu và chuyển hướng sang tăng cường sản xuất và xuất khẩu năng lượng đang khiến một số quốc gia, khu vực lo lắng. Nội dung chính của bài viết như sau:

Vùng lãnh thổ Đài Loan (Trung Quốc) ngày 10/2 tuyên bố họ đang đánh giá tính khả thi của việc mua khí đốt tự nhiên từ Alaska (Mỹ). Tuyên bố được đưa ra sau cam kết của Nhật Bản tại cuộc gặp thượng đỉnh giữa Tổng thống Donald Trump và Thủ tướng Nhật Bản Shigeru Ishiba tại Nhà Trắng vào ngày 7/2, khi hai nhà lãnh đạo cam kết tăng cường an ninh năng lượng bằng cách tăng xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của Mỹ sang Nhật Bản.

Hàn Quốc cũng phát tín hiệu quan tâm đến việc đa dạng hóa nguồn cung năng lượng bằng việc mua thêm dầu khí từ Mỹ, với việc Bộ trưởng Công nghiệp Ahn Duk-geun hồi tháng 1/2025 nhấn mạnh sự cần thiết của nguồn cung ổn định trong bối cảnh căng thẳng leo thang ở Trung Đông. Sự thay đổi này phù hợp với tham vọng của ông Trump nhằm đưa Mỹ trở thành nước xuất khẩu nhiên liệu hóa thạch thống trị, nhưng cũng có thể làm trầm trọng thêm tình trạng bất ổn ở Trung Đông.

Sau lễ nhậm chức của Tổng thống Trump, Mỹ một lần nữa ưu tiên phát triển nhiên liệu hóa thạch như một nền tảng trong chiến lược kinh tế và địa chính trị của mình. Chính quyền của ông Trump đã nhanh chóng đảo ngược các chính sách về khí hậu, hủy bỏ các quy định về khí thải và dỡ bỏ các hạn chế đối với xuất khẩu dầu khí.

Trên thực tế, dưới nhiệm kỳ Tổng thống đầu tiên của ông Trump, Mỹ đã là nước xuất khẩu ròng năng lượng kể từ năm 2019. Gần đây hơn, vào năm 2024, Mỹ vẫn giữ vị trí là nhà xuất khẩu LNG lớn nhất thế giới, với lượng xuất khẩu LNG đạt 88,3 tấn, tăng từ 84,5 tấn vào năm 2023. Xuất khẩu và nhập khẩu dầu thô của Mỹ đều tăng trong năm 2023 và Mỹ vẫn là nước nhập khẩu ròng dầu thô. 

* Các nước Đông Á đánh giá lại sự phụ thuộc vào năng lượng của Trung Đông

Sự thay đổi này đã có tác động sâu sắc đến Đông Á, nơi các nền kinh tế như Nhật Bản, Hàn Quốc và Vùng lãnh thổ Đài Loan đang đánh giá lại sự phụ thuộc của họ vào nguồn cung năng lượng từ Trung Đông. Trong khi đó, động thái này có nguy cơ gây bất ổn cho các nền kinh tế của Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC), có khả năng định hình lại các liên minh và cam kết an ninh ở Trung Đông.

Trong nhiều thập kỷ, các nền kinh tế Đông Á đã phụ thuộc hoàn toàn vào Trung Đông về nhu cầu năng lượng. Vào năm 2023, các quốc gia GCC đã cung cấp tới 95% lượng dầu thô nhập khẩu của Nhật Bản, 72% của Hàn Quốc và 69% của Đài Loan. Trong đó, riêng Qatar cung cấp 28% nguồn cung cho Đài Loan và 21% nguồn cung cho Hàn Quốc. Ngược lại, Mỹ đóng vai trò tương đối nhỏ, chỉ chiếm 2% lượng dầu nhập khẩu của Nhật Bản, 14% của Hàn Quốc và 27% của Đài Loan, 12% lượng khí đốt nhập khẩu của Hàn Quốc và 10% của Đài Loan.

Ngoài an ninh năng lượng, những cân nhắc về kinh tế cũng đang thúc đẩy các nước Đông Á đánh giá lại sự phụ thuộc vào nguồn cung năng lượng từ Trung Đông. Các nước Đông Á từ lâu đã có thặng dư thương mại đáng kể với Mỹ. Những sự mất cân bằng này là nguồn gốc căng thẳng dai dẳng.

Thương mại năng lượng là một giải pháp tiềm năng. Bằng cách tăng nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch của Mỹ, các nền kinh tế Đông Á có thể thu hẹp thặng dư thương mại với Mỹ. Tuy nhiên, sự thay đổi này lại tác động đến an ninh kinh tế Trung Đông, nơi từ lâu đã phụ thuộc vào nhu cầu ổn định từ châu Á để duy trì đa dạng hóa nền kinh tế dựa vào nhiên liệu hóa thạch.

* Các nước GCC có thể cần tìm thị trường thay thế

Khi Đông Á chuyển hướng sang nguồn cung cấp năng lượng của Mỹ, các quốc gia GCC phải đối mặt với tình thế tiến thoái lưỡng nan. Nếu khách hàng chính của họ bắt đầu tìm nguồn cung nhiên liệu ở nơi khác, các quốc gia GCC sẽ buộc phải tìm thị trường thay thế nếu không sẽ có nguy cơ làm chậm tiến độ các dự án đa dạng hóa kinh tế đầy tham vọng của họ và làm giảm niềm tin của thị trường.

Điều này đặc biệt rõ ràng đối với Saudi Arabia, quốc gia đã do dự trong việc tham gia BRICS, khối kinh tế được coi là đối trọng với sự thống trị tài chính của phương Tây. Trong khi Saudi Arabia được hưởng lợi từ mối quan hệ chiến lược với Mỹ - nhận được sự bảo vệ quân sự và duy trì các mối quan hệ kinh tế - họ cũng hiểu rằng một nước Mỹ ngày càng tự chủ có thể giảm bớt cam kết của mình đối với sự ổn định ở Trung Đông.