Tái khởi động dự án điện hạt nhân Ninh Thuận: Cần có lộ trình phát triển phù hợp

Tại kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XV đã biểu quyết thông qua Nghị quyết tái khởi động dự án điện hạt nhân tại Ninh Thuận nhằm đảm bảo vững chắc an ninh năng lượng quốc gia và phát triển bền vững, đáp ứng mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 theo cam kết tại COP26, từng bước xây dựng và phát triển ngành công nghiệp điện hạt nhân có đóng góp hiệu quả trực tiếp cho phát triển kinh tế - xã hội và tăng cường tiềm lực khoa học và công nghệ của đất nước.

Có thể nói, việc Ninh Thuận được Trung ương chọn để tái khởi động dự án điện hạt nhân là niềm vinh dự lớn, được gánh trọng trách quan trọng của đất nước là niềm tự hào của tỉnh Ninh Thuận trên bước đường phát triển mới, góp phần vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, tạo động lực thúc đẩy Ninh Thuận bức phá phát triển đi lên.

Vào năm 2009, Quốc hội thông qua Chủ trương đầu tư Dự án điện hạt nhân tại Nghị quyết 41/2009/QH12, ngày 25/11/2009, với tổng công suất 4.000MW. Theo đó, Trung ương xác định vùng quy hoạch xây dựng Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 đặt tại xã Phước Dinh, huyện Thuận Nam và Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 2 đặt tại xã Vĩnh Hải, huyện Ninh Hải với tổng diện tích Quy hoạch xây dựng nhà máy trên 1.642 ha.

Ông Trần Quốc Nam, Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Thuận cho hay, đây là dự án trọng điểm quốc gia, tác động lớn và có vai trò động lực quyết định đến phát triển kinh tế của tỉnh. Vì vậy, Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh giai đoạn 2010-2020 được xây dựng xoay quanh trục phát triển của dự án điện hạt nhân và những tác động lan tỏa của dự án điện hạt nhân đến các lĩnh vực ngành nghề trong kịch bản phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh đến năm 2020.

Khi có chủ trương đầu tư dự án điện hạt nhân theo Nghị quyết số 41, tại Ninh Thuận cũng đã thành lập Ban Quản lý điện hạt nhân; xây dựng hệ thống cấp điện phục vụ thi công nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1; xây dựng khu quản lý vận hành, khu chuyên gia và Trụ sở Ban Quản lý dự án Điện hạt nhân Ninh Thuận. Tỉnh cũng đã đầu tư 423 tỷ đồng (nguồn vốn ngân sách Trung ương 273 tỷ; vốn ngân sách tỉnh 150 tỷ đồng) để thực hiện đầu tư kết cấu hạ tầng tại hai vùng dự án với 18 hạng mục công trình đang triển khai xây dựng.

Từ năm 2010, việc đào tạo nguồn nhân lực phục vụ dự án nhà máy điện hạt nhân cũng đã được triển khai. Bộ Giáo dục và Đào tạo đã cử tổng cộng 323 sinh viên đi học các chuyên ngành liên quan đến điện hạt nhân tại các trường đại học của Liên bang Nga; trong đó, có 87 sinh viên là người của tỉnh Ninh Thuận. Đồng thời Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đã làm việc với phía Nhật Bản về đào tạo nhân lực từ trình độ đại học trở lên cho dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 2. Tập đoàn Điện lực Việt Nam cũng đã triển khai thực hiện dự án đào tạo nguồn nhân lực phục vụ hai nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và 2 cho 31 sinh viên các chuyên ngành liên quan đến điện hạt nhân

Ngày 26/11/2016 Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 31/2016/QH14 dừng thực hiện chủ trương đầu tư Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận. Trong bối cảnh đó, trên cơ sở xác định tiềm năng lợi thế về năng lượng tái tạo, tỉnh Ninh Thuận đã điều chỉnh chiến lược sang phát triển năng lượng tái tạo, đến nay trên địa bàn tỉnh có 57 dự án/3.750MW, tạo động lực thúc đẩy mạnh mẽ phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Ông Trần Quốc Nam chia sẻ, khi Quốc hội biểu quyết thông qua Nghị quyết tái khởi động lại dự án điện hạt nhân, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân tỉnh Ninh Thuận luôn đồng thuận cao và rất phấn khởi được gánh trọng trách lớn lao của đất nước, là nơi đảm bảo an ninh năng lượng trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Hiện nay, tỉnh Ninh Thuận cũng đang tăng cường tuyên truyền, vận động người dân ở xã Vĩnh Hải (huyện Ninh Hải) và xã Phước Dinh (huyện Thuận Nam) thấy được ý nghĩa và tầm quan trọng của dự án điện hạt nhân đối với chiến lược năng lượng quốc gia, sự phát triển của đất nước trong giai đoạn mới; qua đó để người dân tiếp tục đồng thuận, phấn khởi đón dự án triển khai tại địa phương.

Đồng thời, tỉnh cũng chờ Chính phủ có lộ trình phù hợp để có bước tính tiếp theo. Tỉnh cũng xin chủ trương của Trung ương điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Ninh Thuận thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, bổ sung định hướng phát triển Nhà máy điện hạt nhân.

 

Ông Nguyễn Hàn (51 tuổi ở thôn Thái An, xã Vĩnh Hải) cho biết, năm 2016 khi dự án dừng chủ trương triển khai thì người dân cũng gặp không ít khó khăn về đời sống, về tư liệu sản xuất... Tuy nhiên được Nhà nước quan tâm, hỗ trợ đầu tư các hạng mục công trình, phát triển khu dân cư, ổn định sản xuất, đời sống nhân dân khu vực dự án nên người dân cũng thấy phấn khởi.

"Nay khi có quyết nghị khởi động lại dự án, vì mục tiêu thực hiện dự án trọng điểm của quốc gia, lợi ích phát triển của đất nước người dân luôn đồng thuận. Tuy nhiên, dân ở thôn Thái An có tới 98% sinh sống bằng sản xuất nông nghiệp, nên quan tâm hơn nữa đến cuộc sống người dân, đảm bảo cho người dân đến nơi ở mới tốt hơn hoặc bằng nơi ở cũ. Đặc biệt, khi dự án triển khai cần ứng dụng công nghệ tiên tiến, hiện đại nhất để đảm bảo khi vận hành xuyên suốt", ông Nguyễn Hàn chia sẻ.

UBND tỉnh Ninh Thuận cũng rất mong dự án có lộ trình phát triển cụ thể, nhằm tránh làm lãng phí nguồn lực đầu tư từ ngân sách nhà nước, nguồn lực đất đai tại 2 vị trí xây dựng Nhà máy điện hạt nhân và nguồn nhân lực được đào tạo chuyên sâu về điện hạt nhân vừa qua. Đồng thời cần xây dựng, hoàn thiện các quy định pháp luật đầy đủ, chặt chẽ, đồng bộ, thống nhất; ban hành các cơ chế, chính sách đặc thù để bảo đảm cơ sở pháp lý cho việc phát triển điện hạt nhân.

Với Ninh Thuận, phát triển năng lượng, năng lượng tái tạo được Chính phủ xác định là Trung tâm năng lượng tái tạo của cả nước theo Nghị quyết 115/NQ-CP ngày 31/8/2018 và là ngành trụ cột quan trọng số 1 của tỉnh trong Quy hoạch tỉnh; do dó trong quá trình triển khai chiến lược phát triển dự án, các Bộ, ngành liên quan cần nghiên cứu, đề xuất xây dựng Ninh Thuận thành "Trung tâm công nghiệp xanh, sạch", nhằm tạo lợi thế cạnh tranh cho Ninh Thuận cũng như cho Quốc gia trong phát triển kinh tế-xã hội trong thời gian tới./.