Tân Chủ tịch Fed đối mặt thách thức kép

Tân Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Kevin Warsh chuẩn bị chủ trì cuộc họp chính sách đầu tiên trong hai tuần tới, giữa bối cảnh nền kinh tế Mỹ đang chịu sức ép lớn từ lạm phát leo thang, thị trường lao động ảm đạm và hoạt động chi tiêu tiêu dùng suy yếu. Những dữ liệu mới nhất đang làm suy giảm kỳ vọng về một đợt cắt giảm lãi suất trong ngắn hạn.

Báo cáo Sách Be công bố ngày 3/6 đã cho thấy bức tranh ảm đạm về nhu cầu tiêu dùng và áp lực chi phí. Giới doanh nghiệp dự báo đà tăng trưởng trong 6 tháng tới gần như không thay đổi do tình trạng bất ổn kéo dài.

Nguyên nhân chính dẫn đến làn sóng lạm phát mới là chi phí năng lượng tăng vọt, hệ lụy từ cuộc xung đột có sự can dự của Mỹ và Israel (Ix-ra-en) với Iran tại Trung Đông. Cú sốc năng lượng này đã lan rộng ra nhiều lĩnh vực, đẩy chi phí vận tải, đóng gói, thực phẩm và phân bón lên cao. Chẳng hạn như các chủ vườn táo tại New York dự báo sản lượng cuối năm nay sẽ sụt giảm mạnh do không thể gánh nổi chi phí phân bón.

Giá xăng dầu đắt đỏ cũng đang thay đổi hành vi tiêu dùng. Người dân Mỹ bắt đầu chuyển sang mua xe hybrid (lai điện) hoặc hạn chế mua xe mới. Nhu cầu du lịch tại các điểm đến bình dân sụt giảm mạnh do người dân cắt giảm các chuyến đi chơi cuối tuần bằng ô tô.

Ông Kevin Warsh tiếp quản ghế Chủ tịch Fed từ ông Jerome Powell vào cuối tháng 5/2026, đúng thời điểm nội bộ cơ quan này ngày càng lo ngại về đà tăng tốc trở lại của lạm phát. Thước đo lạm phát mục tiêu của Fed đã tăng vọt lên 3,8% trong tháng 4/2026, từ mức 3,5% của tháng 3/2026 và đã duy trì trên mức mục tiêu 2% trong hơn 5 năm qua.

Thực tế này khiến quan điểm nội bộ Fed đảo chiều. Từ chỗ kỳ vọng cắt giảm lãi suất vào cuối năm nay, các nhà hoạch định chính sách hiện nghiêng về phương án duy trì mức lãi suất hiện tại, đang ở biên độ 3,50% - 3,75%, trong thời gian dài hơn, thậm chí tính đến kịch bản tăng chi phí đi vay.

Đáng chú ý, dù Tổng thống Donald Trump bổ nhiệm ông Warsh với kỳ vọng ông sẽ hạ lãi suất, nhưng sức ép chính trị đòi hành động ngay lập tức đã hạ nhiệt do lo ngại về tình trạng giá xăng dầu tăng vọt gần đây.

Nhà kinh tế Nancy Vanden Houten từ Oxford Economics nhận định nền kinh tế Mỹ đang thấm đòn từ cuộc xung đột với Iran khi giá cả leo thang vắt kiệt túi tiền của tầng lớp thu nhập thấp và trung bình, dù vẫn giữ được đà để đạt mức tăng trưởng GDP khoảng 2% trong năm nay.

Dữ liệu từ Sách Be cũng củng cố thêm lập luận chống lại việc giảm lãi suất khi thị trường lao động đang bước vào giai đoạn chững lại, với đặc trưng "ít tuyển dụng, ít sa thải" và người lao động ngại nhảy việc. Giới chuyên gia dự báo tỷ lệ thất nghiệp sẽ duy trì ở mức 4.3% trong báo cáo tháng 5/2026. Báo cáo việc làm chính thức sẽ được công bố ngày 5/6.

Điểm sáng hiếm hoi của nền kinh tế là làn sóng bùng nổ đầu tư vào Trí tuệ nhân tạo (AI). 9 trên 12 chi nhánh khu vực của Fed xác nhận việc xây dựng các trung tâm dữ liệu AI đang thúc đẩy mạnh mẽ nhu cầu đầu tư, cũng như tạo ra việc làm trong lĩnh vực xây dựng và sản xuất thiết bị.

Tuy nhiên, sự bành trướng của AI lại gây hệ lụy trực tiếp lên nhóm lao động trẻ. Nhiều chi nhánh Fed báo cáo việc ứng dụng AI đã làm chậm lại quá trình tuyển dụng nhân sự mới ra trường. Tại New York, các cơ quan môi giới ghi nhận tình trạng dư thừa lao động phổ thông, trong khi các công ty công nghệ kéo dài quy trình tuyển dụng lên tới vài tháng với nhiều vòng phỏng vấn khắt khe.