Tận dụng hiệu quả mạng lưới thương vụ để đạt tăng trưởng xuất khẩu từ 15–16%

Với chủ đề Giải pháp thúc đẩy phát triển ngoại thương đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng ngân sách quốc nội (GDP) năm 2026, hội nghị tập trung trao đổi các giải pháp thúc đẩy phát triển ngoại thương, góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu khoảng 15-16% so với năm 2026, tương ứng với kim ngạch dự kiến 546-550 tỷ USD.

Phát biểu tại hội nghị, ông Vũ Bá Phú - Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) cho biết: Các chương trình kết nối giữa doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng, địa phương với hệ thống thương vụ đã và đang mang lại hiệu quả tích cực trong việc hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng thị trường.

Theo ông Vũ Bá Phú, từ năm 2022, Bộ Công Thương đã tổ chức các phiên giao ban định kỳ giữa cơ quan quản lý trong nước với hệ thống thương vụ Việt Nam ở nước ngoài theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến. Thông qua các phiên giao ban này, mạng lưới hơn 60 thương vụ và chi nhánh thương vụ Việt Nam tại nước ngoài đã trở thành kênh kết nối quan trọng giữa các ngành hàng, doanh nghiệp và chính quyền địa phương với thị trường quốc tế.

Nhiều địa phương đã tận dụng hiệu quả mạng lưới thương vụ để mở rộng thị trường tiêu thụ cho các mặt hàng nông sản. Không chỉ các thị trường truyền thống, nhiều thương vụ tại các khu vực xa như châu Âu, châu Mỹ cũng đã tích cực hỗ trợ kết nối giao thương cho doanh nghiệp Việt Nam.

Ông Vũ Bá Phú cho biết, thời gian tới Bộ Công Thương sẽ tiếp tục phối hợp với các hiệp hội ngành hàng để tổ chức các hoạt động xúc tiến phù hợp tại những thị trường trọng điểm, đồng thời duy trì sự hiện diện của doanh nghiệp Việt Nam tại các sự kiện thương mại lớn mang tầm khu vực và toàn cầu.

Bên cạnh việc củng cố các thị trường truyền thống, việc tìm kiếm các động lực tăng trưởng mới cho xuất khẩu cũng cần được chú trọng, đặc biệt thông qua việc phát triển thêm các ngành hàng mới và mở rộng thị trường tiêu thụ. Trong quá trình này, sự phối hợp giữa Cục Xúc tiến thương mại, hiệp hội ngành hàng và hệ thống thương vụ Việt Nam ở nước ngoài sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thị trường tiềm năng.

Thông tin tại hội nghị, ông Bùi Huy Sơn - Vụ trưởng Vụ Kế hoạch, Tài chính và Quản lý doanh nghiệp (Bộ Công Thương) cho hay: Các chỉ tiêu cơ bản của ngành Công Thương đã được Chính phủ giao gắn với định hướng tăng trưởng hai con số trong năm 2026, đồng thời góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030.

Hai tháng đầu năm 2026, lĩnh vực xuất nhập khẩu, hoạt động thương mại quốc tế tiếp tục ghi nhận những tín hiệu tích cực. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu trong hai tháng đầu năm ước đạt 155,7 tỷ USD, tăng 22,2% so với cùng kỳ năm trước. Trong số đó, kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 76,4 tỷ USD, tăng 18,3%, cao hơn mức mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu 15-16% mà Chính phủ giao cho ngành Công Thương trong năm 2026.

“Đây là một kết quả rất đáng ghi nhận, cho thấy hoạt động xuất khẩu tiếp tục duy trì được động lực tăng trưởng trong bối cảnh kinh tế quốc tế còn nhiều biến động”, ông Sơn chia sẻ.

Ở chiều ngược lại, kim ngạch nhập khẩu ước đạt 79,3 tỷ USD, tăng 26,3%, khiến cán cân thương mại hai tháng đầu năm tạm thời thâm hụt khoảng 2,9 tỷ USD. Theo ông Bùi Huy Sơn, đây là diễn biến mang tính chu kỳ và thường xuất hiện trong những tháng đầu năm khi các doanh nghiệp tập trung nhập khẩu nguyên vật liệu, máy móc thiết bị để phục vụ cho kế hoạch sản xuất trong cả năm.

Bên cạnh hoạt động xuất nhập khẩu, thị trường trong nước tiếp tục duy trì tăng trưởng, với tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 9,4% trong hai tháng đầu năm. Mặc dù vậy, mức tăng này vẫn chưa đạt kỳ vọng của ngành khi mục tiêu tăng trưởng thị trường nội địa trong năm 2026 được đặt ra ở mức 13-15%.

Theo ông Bùi Huy Sơn, những kết quả bước đầu của hai tháng đầu năm cho thấy nền tảng tăng trưởng của ngành vẫn được duy trì. Tuy nhiên, để hoàn thành các mục tiêu của năm 2026, toàn ngành sẽ phải đối mặt với áp lực rất lớn.

“Các đơn vị trong ngành, đặc biệt là hệ thống thương vụ Việt Nam ở nước ngoài, cần nhìn rõ sức ép và yêu cầu rất lớn đối với việc hoàn thành các chỉ tiêu đã được giao trong năm 2026”, ông Bùi Huy Sơn bày tỏ.

Đặc biệt, trong bối cảnh thương mại toàn cầu tiếp tục biến động, các cơ quan đại diện thương mại của Việt Nam tại nước ngoài được kỳ vọng sẽ tiếp tục đóng vai trò cầu nối quan trọng giữa doanh nghiệp trong nước với thị trường quốc tế. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý nhà nước, hệ thống thương vụ và cộng đồng doanh nghiệp sẽ là yếu tố quan trọng giúp ngành Công Thương duy trì đà tăng trưởng, mở rộng thị trường xuất khẩu và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam.

Đại diện phía Thương vụ, ông Đỗ Ngọc Hưng - Trưởng Thương vụ Việt Nam tại Hoa Kỳ cho biết, Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với xuất khẩu của Việt Nam, đồng thời cũng là thị trường có mức độ cạnh tranh và yêu cầu tiêu chuẩn ngày càng khắt khe.

Theo Thương vụ Việt Nam tại Hoa Kỳ, trong bối cảnh kinh tế thế giới có nhiều biến động, việc nhìn nhận thị trường Hoa Kỳ cần đặt trong tổng thể các yếu tố kinh tế, địa chính trị và sự dịch chuyển của chuỗi cung ứng toàn cầu.

Về tổng thể, trao đổi thương mại hàng hóa Việt Nam - Hoa Kỳ tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực. Các nhóm hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam sang Hoa Kỳ hiện nay gồm máy móc thiết bị điện tử, máy móc cơ khí, dệt may, đồ gỗ nội thất, giày dép và nhiều sản phẩm công nghiệp tiêu dùng khác. Điều này cho thấy cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam đang có xu hướng mở rộng theo hướng gia tăng tỷ trọng các nhóm hàng công nghiệp chế biến và sản phẩm công nghệ, bên cạnh các mặt hàng tiêu dùng truyền thống.

Bên cạnh đó, Việt Nam cũng đạt được một số kết quả tích cực trong xử lý vụ việc phòng vệ thương mại, góp phần duy trì lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp tại thị trường Hoa Kỳ. Theo ông Hưng, nhiều ngành hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam vẫn duy trì vị thế đáng kể tại thị trường này, nhưng đồng thời cũng phải đối mặt với áp lực cạnh tranh ngày càng lớn.

Từ thực tiễn theo dõi thị trường, ông Đỗ Ngọc Hưng cho rằng các hiệp hội ngành hàng, địa phương và doanh nghiệp cần chủ động xây dựng kế hoạch xúc tiến thương mại từ sớm, đồng thời bám sát diễn biến chính sách của Hoa Kỳ, đặc biệt là các quy định liên quan đến thuế quan, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn môi trường và các yêu cầu về phát triển bền vững.

Bên cạnh đó, việc tham gia các hội chợ, triển lãm chuyên ngành tại Hoa Kỳ vẫn có ý nghĩa quan trọng trong việc duy trì sự hiện diện của doanh nghiệp Việt Nam tại thị trường này. Tuy nhiên, các chương trình xúc tiến cần được chuẩn bị kỹ lưỡng hơn về mục tiêu thị trường, lựa chọn đối tác tiềm năng cũng như khả năng theo đuổi đơn hàng sau xúc tiến. Cùng đó, gắn xúc tiến xuất khẩu với xúc tiến nhập khẩu và đầu tư, qua đó góp phần thúc đẩy quan hệ kinh tế - thương mại giữa Việt Nam - Hoa Kỳ theo hướng cân bằng và bền vững hơn.

"Thời gian tới cần tiếp tục tăng cường cung cấp thông tin thị trường chuyên sâu, đồng thời cảnh báo sớm các thay đổi chính sách và các vụ việc điều tra thương mại nhằm giúp doanh nghiệp chủ động ứng phó và khai thác hiệu quả hơn thị trường Hoa Kỳ", ông Đỗ Ngọc Hưng nhấn mạnh.

Theo ông Nguyễn Anh Sơn – Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, một trong những giải pháp quan trọng trong điều hành xuất khẩu năm 2026 là tăng cường vai trò của hệ thống thương vụ Việt Nam ở nước ngoài.

Bộ Công Thương đang nghiên cứu giao chỉ tiêu cụ thể cho từng thương vụ gắn với từng khu vực thị trường nhằm nâng cao hiệu quả hỗ trợ doanh nghiệp tìm kiếm đối tác và mở rộng thị trường xuất khẩu. Bên cạnh đó, các thương vụ cũng được yêu cầu tăng cường công tác cảnh báo sớm về rủi ro thương mại, cập nhật kịp thời các thay đổi chính sách nhập khẩu và các vụ việc phòng vệ thương mại từ phía đối tác.

Việc phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước, hệ thống thương vụ, hiệp hội ngành hàng và cộng đồng doanh nghiệp được xem là yếu tố then chốt giúp Việt Nam duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu trong bối cảnh cạnh tranh thương mại quốc tế ngày càng gay gắt.