Tăng hiệu quả của chuyển đổi số trong quản lý thị trường

Bắt đầu từ 1/2/2022, Hệ thống xử lý vi phạm hành chính (gọi tắt là INS) của Tổng cục Quản lý thị trường (Bộ Công Thương) sẽ chính thức được áp dụng trong toàn lực lượng sau 2 năm triển khai. Đây được coi là “cuộc cách mạng” trong chuyển đổi số vào hoạt động công vụ.

*Những bất cập ban đầu

Chia sẻ về quy trình của một cuộc kiểm tra, đại diện Cục Quản lý thị trường Hà Nội cho biết: Quyết định kiểm tra; biên bản kiểm tra; phụ lục biên bản; bảng kê; biên bản tạm giữ; biên bản niêm phong; biên bản vi phạm hành chính; tem niêm phong… là những hồ sơ cơ bản mà một Đội hoặc một Đoàn Kiểm tra thị trường phải mang theo khi thực hiện.

Khi đến hiện trường, sau khi công bố quyết định kiểm tra, song song với việc kiểm tra hàng hóa, các thành viên trong Đoàn sẽ phân chia công chức ngồi “cặm cụi” để viết ấn chỉ. Tuy nhiên, có những biên bản chữ xấu quá nên người thẩm định sau đó rất mất thời gian để phán đoán đây là ký tự gì.

Ở một diễn biến khác trong quá trình kiểm tra phát hiện vi phạm cần phải tạm giữ tang vật vi phạm, Đoàn kiểm tra phải quay ngược về trụ sở cách địa điểm kiểm tra 30km để lấy Quyết định tạm giữ sau đó mới lập được biên bản tạm giữ tang vật.

Đây là 2 trong số vô vàn câu chuyện cười ra nước mắt mà các kiểm soát viên đã gặp phải trong quá trình thực hiện kiểm tra tại cơ sở. Hình ảnh kiểm soát viên cắp chiếc cặp màu đen đầy ắp những sổ sách, giầy tờ khi đến cơ sở kiểm tra đã diễn ra trong suốt 64 năm kể từ khi lực lượng được hình thành và phát triển. Là một phần hoạt động công vụ không thể tách rời khi thực hiện kiểm tra ngoài hiện trường.

Bởi vậy, ngay từ khi được giao trọng trách đứng đầu lực lượng quản lý thị trường, ông Trần Hữu Linh luôn trăn trở và quyết tâm mang “công nghệ số” bao phủ lên toàn bộ hoạt động của lực lượng. Bởi, theo theo ông đây là xu hướng tất yếu của thời đại nếu muốn tồn tại và theo kịp sự thay đổi của xã hội.

Nói là làm, ngoài việc kiện toàn tổ chức, ông Trần Hữu Linh đã nêu cao vai trò và đặt nhiệm vụ ứng dụng công nghệ thông tin ngang hàng với nhiệm vụ chuyên môn mà toàn lực lượng phải triển khai thực hiện.

Vì vậy, chỉ sau vài tháng hoạt động theo mô hình ngành dọc, 100% văn bản đi đến của Tổng cục Quản lý thị trường được thực hiện trên môi trường điện tử.

Cùng với đó, hệ thống Cổng thông tin điện tử Tổng cục liên thông 63 Cục Quản lý thị trường địa phương được triển khai thông suốt, các phần mềm kế toán, phần mềm tổ chức cán bộ, phần mềm thi đua khen thưởng… được ứng dụng vào hoạt động giúp công chức dễ dàng thống kê, tổng hợp với độ chính xác cao.

Điển hình là việc triển khai Hệ thống INS, khởi tạo từ đầu năm 2019 đến 1/12/2020 hệ thống được đưa vào vận hành chính thức để kiểm soát viên làm quen với việc nhập dữ liệu, phát hiện những tồn tại, thiếu sót để chỉnh sửa, bổ sung phù hợp với hoạt động thực tế.

Theo ông Ngô Khánh An- công chức Tổng cục Quản lý thị trường phụ trách mảng công nghệ thông tin, giai đoạn đầu triển khai anh em vướng rất nhiều thứ, từ trình độ, chuyên môn, nghiệp vụ, sự am hiểu ở lĩnh vực công nghệ thông tin, đến máy móc, thiết bị, công cụ hỗ trợ...Thêm vào đó, tâm lý ngại thay đổi từ cái cũ sang cái mới khiến cho không ít Đội Quản lý thị trường đã có tâm lý ngại ngùng trong thực hiện.

Ông Ngô Khánh An cho hay: Khi mới triển khai hệ thống INS, một ngày phải tiếp trên dưới 100 cuộc điện thoại để giải đáp những vướng mắc cho trong quá trình thao tác nhập dữ liệu vào hệ thống.

Tuy nhiên, rất nhiều cuộc tập huấn cũng được Tổng cục Quản lý thị trường tổ chức để giải đáp những vướng mắc cho toàn lực lượng nên đến nay chương trình dần đi vào quy củ và thuận lợi.

*Ứng dụng công nghệ số

Đi tắt, đón đầu nên chỉ sau 2 năm triển khai, hệ thống INS đã hoàn thiện và tương thích với sự thay đổi của hệ thống quy phạm pháp luật mới, đặc biệt tại Nghị định 118/NĐ-CP ngày 23/12/2021 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật xử lý vi phạm hành chính.

Theo đó, Hệ thống INS của Tổng cục Quản lý thị trường sẽ chính thức có hiệu lực thi hành bắt đầu từ ngày 1/2/2022. Kể từ thời điểm này, các Đoàn kiểm tra, các Đội Quản lý thị trường thực hiện công vụ giờ sẽ được thực hiện trên máy tính.

Song song với quá trình kiểm tra, các thông tin sẽ được cập nhật trực tiếp trên hệ thống theo từng quy trình với các biểu mẫu liên thông, liên kết với nhau. Điều này sẽ hạn chế thấp nhất việc bỏ qua các bước kiểm tra dẫn đến quá trình  khiến kiện, khiếu nại.

Đặc biệt, thông qua hệ thống này, Tổng Cục trưởng sẽ là người nắm rõ tất cả các vụ việc kiểm tra, các dấu hiệu, hành vi, các cá nhân, tổ chức vi phạm trong ngày diễn ra trên địa bàn cả nước. Theo phân cấp đó, Cục trưởng các Cục Quản lý thị trường cũng sẽ lắm được vụ việc kiểm tra trên địa bàn tỉnh.

Ngoài ra, Đội trưởng sẽ nắm được các vụ việc kiểm tra trên địa bàn Đội quản lý từ đó tăng kiểm soát theo phân cấp, tăng tính giám sát của cấp trên đối với cấp dưới để hạn chế mức thấp nhất sai sót xảy ra. Với hệ thống này, các hành vi kiểm tra không đúng kế hoạch, làm sai quy trình sẽ được hạn chế đến mức tối thiểu.

Hơn nữa, hệ thống sẽ là công cụ hữu hiệu góp phần vào quản lý địa bàn, dễ dàng xác định các hành vi tái phạm của các tổ chức, cá nhân mà lực lượng quản lý thị trường trong cả nước đã kiểm tra, xử lý. Đồng thời, việc triển khai hệ thống INS là nền tảng cơ bản để liên thông với cơ sở dữ liệu quốc gia về xử lý vi phạm hành chính.

Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động công vụ được Tổng cục Quản lý thị trường thực hiện đúng chủ trương của Chính phủ về chuyển đổi số.

Do đó, tất cả các dữ liệu lên hệ thống giúp việc xử phạt về vi phạm hành chính của lực lượng đảm bảo sự chính xác, đúng quy trình, chưa kể hệ thống cũng sẽ giảm thiểu ngân sách rất lớn cho khoản in mẫu ấn chỉ sẵn.

Đây được coi như là bước tiên phong trong chuyển đổi số ở lĩnh vực xử lý vi phạm hành chính của bộ máy công quyền hiện nay mà lực lượng quản lý thị trường đã triển khai thành công./.