Tăng quyền chủ động cho địa phương trong thực hiện nhiệm vụ nông nghiệp và môi trường

Tại Hội nghị sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền 3 cấp, sáng 1/7 của Bộ Chính trị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp đã có bài tham luận về kết quả, bài học kinh nghiệm, một số giải pháp sau 1 năm triển khai thực hiện vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền 3 cấp của ngành nông nghiệp và môi trường.

Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã rà soát, ban hành và trình cấp có thẩm quyền ban hành kịp thời, đầy đủ văn bản pháp luật để thực hiện mô hình chính quyền 3 cấp và cơ bản khắc phục được những hạn chế, vướng mắc trong ngành.

Bộ đã chủ động rà soát 1.055 văn bản trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường đang có hiệu lực pháp luật; rà soát 265 văn bản quy định liên quan đến đơn vị hành chính cấp huyện cần đề xuất phương án xử lý, phân định thẩm quyền. Đồng thời, thống kê, phân loại và xác định rõ thẩm quyền của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng và chính quyền địa phương.

Sau sắp xếp, bộ máy của Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã cơ bản tinh gọn, hoạt động thông suốt; vai trò của cấp cơ sở được nâng cao, trở thành cấp hành chính gốc, gần dân, trực tiếp đưa đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước vào đời sống.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã sắp xếp giảm mạnh đầu mối trực thuộc và tổ chức bên trong. Cụ thể: giảm 45% số lượng đầu mối trực thuộc bộ; giảm 37% số lượng đơn vị sự nghiệp; giảm mạnh số lượng đầu mối cấp phòng bên trong các đơn vị trực thuộc.

Đối với hệ thống tổ chức bộ máy nông nghiệp và môi trường ở địa phương, bộ đã ban hành các văn bản hướng dẫn địa phương sắp xếp, kiện toàn bộ máy theo mô hình chính quyền 2 cấp. 

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng tích cực đề xuất phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền giữa các cấp chính quyền. Các vấn đề vướng mắc phát sinh đã được giải đáp, hướng dẫn kịp thời. Về cơ bản đã thực hiện phân cấp, phân quyền toàn bộ các nhiệm vụ mà địa phương có khả năng thực hiện được. Bộ Nông nghiệp và Môi trường chỉ thực hiện các nhiệm vụ mang tính liên ngành, liên vùng và nhiệm vụ theo điều ước, thỏa thuận quốc tế phải do cấp bộ thực hiện.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã quyết liệt trong thực hiện cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh. Bộ đã thực thi phương án cắt giảm, đơn giản tương ứng 27% tổng số thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý; cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh đạt 36% (vượt yêu cầu cắt giảm tối thiểu 30%).

Bộ cũng chủ động hướng dẫn, tháo gỡ vướng mắc cho các địa phương. Điển hình là việc bộ đã thành lập 10 Đoàn công tác, phân công các đồng chí lãnh đạo Bộ làm trưởng đoàn; cử 34 công chức về địa phương để hỗ trợ, xây dựng sổ tay và tổ chức nhiều hoạt động hướng dẫn nghiệp vụ cho chính quyền cấp cơ sở.

Bộ đã tập trung, nỗ lực cao độ trong triển khai thực hiện chuyển đổi số và xây dựng cơ sở dữ liệu trong các lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý. Bộ đã phối hợp chặt chẽ với Bộ Công an thực hiện kết nối đồng bộ 12 cơ sở dữ liệu với Trung tâm Dữ liệu quốc gia. Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản đã chính thức được đưa vào vận hành; đã xây dựng phần mềm về cơ sở dữ liệu ngành nông nghiệp và môi trường để đưa vào sử dụng từ tháng 9/2026.

Cùng với đó, bộ đã nghiêm túc triển khai việc thực hiện sắp xếp lại, xử lý tài sản công sau hợp nhất. Bộ đã chuyển giao các cơ sở nhà, đất dôi dư hoặc không còn nhu cầu về địa phương để quản lý, xử lý với số lượng 198 cơ sở nhà, đất...

Bên cạnh những kết quả đạt được, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp cho rằng vẫn còn một số hạn chế cần khắc phục. Hệ thống pháp luật chuyên ngành tuy đã được rà soát, sửa đổi để phục vụ mô hình chính quyền 3 cấp nhưng một số lĩnh vực như đất đai, môi trường, biển và hải đảo vẫn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu thực tiễn. Việc phân cấp, phân quyền mạnh cũng tạo áp lực lớn đối với đội ngũ cán bộ, công chức cấp cơ sở, trong khi chất lượng nhân lực chưa đồng đều, còn thiếu cán bộ có chuyên môn sâu về ngành. Ngoài ra, cơ sở dữ liệu chuyên ngành còn phân tán, thiếu đồng bộ; tiến độ xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai còn chậm, chưa đáp ứng yêu cầu quản lý, vận hành.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp, trong quá trình triển khai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tham mưu việc phân cấp, phân định thẩm quyền theo hướng giao nhiều quyền chủ động hơn cho chính quyền cấp tỉnh để tiếp tục phân cấp hoặc ủy quyền phù hợp với điều kiện thực tế. Đồng thời, bộ đề xuất chuyển thẩm quyền giải quyết nhiều thủ tục hành chính từ UBND sang Chủ tịch UBND nhằm nâng cao trách nhiệm cá nhân và rút ngắn thời gian xử lý.

Đối với những nhiệm vụ trọng tâm cần huy động nguồn lực lớn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã triển khai theo các phong trào, chiến dịch. Điển hình, Bộ đã phối hợp cùng Bộ Công an triển khai Chiến dịch cao điểm 90 ngày nhằm làm giàu, làm sạch Cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai, qua đó hoàn thành rà soát hơn 62 triệu thửa đất.

Về nhiệm vụ thời gian tới, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết, bộ sẽ tiếp tục quán triệt, triển khai hiệu quả các chủ trương, kết luận, quy định của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Quốc hội và Chính phủ về tổ chức, vận hành mô hình chính quyền 3 cấp. Bộ tập trung hoàn thiện thể chế, nhất là các dự án Luật Đất đai (sửa đổi), Luật Bảo vệ môi trường (sửa đổi), Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi) cùng Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật và các văn bản hướng dẫn để trình cấp có thẩm quyền trong năm 2026.

Bộ cũng sẽ tiếp tục theo dõi, tháo gỡ vướng mắc trong thực hiện phân cấp, phân quyền; rà soát chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của bộ và cơ quan chuyên môn địa phương; nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đặc biệt ở cấp cơ sở; đồng thời đẩy mạnh hoàn thiện hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu, tăng cường kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc gia, Cổng Dịch vụ công quốc gia và VNeID. Riêng cơ sở dữ liệu đất đai sẽ được phối hợp với Bộ Công an hỗ trợ các địa phương hoàn thành đồng bộ, cập nhật và đưa vào vận hành trong năm 2026.

Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp cũng kiến nghị cấp có thẩm quyền tiếp tục quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo hoàn thiện cơ chế vận hành và triển khai xây dựng bộ tiêu chí phù hợp với yêu cầu, khối lượng công việc, từng ngành, từng lĩnh vực và khu vực. Các địa phương quan tâm bố trí, đào tạo đội ngũ cán bộ cấp cơ sở; tập trung hoàn thiện cơ sở dữ liệu chuyên ngành, nhất là cơ sở dữ liệu đất đai theo tiêu chí "đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung"; đồng thời đẩy mạnh tổng kết, nhân rộng các mô hình hiệu quả, sáng tạo và xây dựng cơ chế kiểm soát quyền lực đồng bộ với phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền.

Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp bày tỏ sự tin tưởng, dưới sự lãnh đạo của Trung ương Đảng, Quốc hội, Chính phủ, đứng đầu là Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, cùng sự phối hợp của các bộ, ngành, địa phương và sự đồng hành của nhân dân, ngành nông nghiệp và môi trường sẽ hoàn thành tốt các mục tiêu, nhiệm vụ xây dựng, hoàn thiện và vận hành hiệu quả mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền 3 cấp trong giai đoạn mới.