Tăng vai trò hợp tác xã trong liên kết bao tiêu lúa gạo

Liên kết giúp nông dân không còn phải chịu cảnh được mùa, mất giá, lợi nhuận trong sản xuất cũng vì vậy được đảm bảo.

Nhận thấy điều này, Liên minh Hợp tác xã tỉnh Cà Mau phối hợp cùng các ngành có liên quan và chính quyền các phường, xã triển khai nhiều giải pháp nhằm phát huy hơn nữa vai trò của các hợp tác xã nông nghiệp trong thực hiện liên kết, bao tiêu sản xuất, góp phần phát triển ngành kinh doanh lúa gạo bền vững.

Trong vụ Hè Thu vừa qua, khi nhiều nông dân của tỉnh Cà Mau đứng ngồi không yên vì giá lúa sụt giảm khiến thương lái phải "bỏ cọc", thì tại ấp An Khoa, xã Vĩnh Mỹ, các thành viên Hợp tác xã nông nghiệp Vĩnh Cường, không phải lo đầu ra cho hạt lúa vì đã thực hiện ký kết bao tiêu.

Ông Nguyễn Quốc Hưng, là một trong những thành viên tham gia từ ngày đầu hợp tác xã Vĩnh Cường được thành lập cho biết, năm 2016, gia đình chuyển 5,4 ha đất trồng lúa tham gia vào hợp tác xã để sản xuất theo mô hình "Cánh đồng mẫu lớn". Theo ông Hưng, trước đây, do sản xuất manh mún, nhỏ lẻ nên các khâu, như: sạ lúa, bón phân, cắt lúa... đều lao động thô sơ. Gia đình không thể ứng dụng máy móc vào sản xuất nên mỗi vụ thu hoạch lúa năng suất không cao, lợi nhuận bấp bênh. Kể từ khi tham gia vào hợp tác xã, gia đình ông "có lợi đủ thứ". Cụ thể, từ khâu cải tạo đồng ruộng, sạ lúa, bón phân, xịt thuốc cho đến khi thu hoạch lúa đều cơ giới hóa. Đặc biệt, đầu ra sau khi thu hoạch lúa được hợp tác xã  bao tiêu, giá bán luôn cao hơn thị trường. Với 5,4 ha, gia đình ông Hưng sản xuất 3 vụ lúa/năm, năng suất từ 7 - 9 tấn/ha/vụ, trung bình thu lãi từ 15 - 20 triệu đồng/ha/vụ.

Tương tự, là trường hợp ông Nguyễn Văn Đáng, gia đình ông có 3 ha đất trồng lúa, sản xuất liên tục 3 vụ/năm. Từ khi tham gia vào hợp tác xã nông nghiệp Vĩnh Cường, gia đình ông có cuộc sống ngày càng khấm khá. Ông Đáng cho rằng, trước đây hầu hết nông dân xã Vĩnh Mỹ sản xuất theo tập quán truyền thống, như: gieo sạ phân tán, mỗi hộ mỗi giống lúa, mạnh ai nấy làm. Đầu ra cho nông sản bấp bênh, bị thương lái ép giá, chi phí sản xuất cao mà lợi nhuận chẳng được bao nhiêu. Có những vụ, bán lúa xong, trừ đi các khoản chi phí còn thua lỗ. Khi tham gia vào chuỗi liên kết, các thành viên được hợp tác xã hỗ trợ chi phí đầu vào 10%, được hướng dẫn kỹ thuật canh tác. Đặc biệt, tránh được rủi ro biến động về giá do có hợp đồng bao tiêu nên các thành viên hợp tác xã rất phấn khởi, yên tâm sản xuất.

"Sau khi gieo sạ lúa, bà con nông dân giờ đây chỉ cần  chờ đến ngày thu hoạch lấy tiền bỏ túi, không còn vất vả và lo lắng về chi phí đầu vào hay đầu ra như trước. Nhờ tham gia ký kết bao tiêu sản phẩm, lợi nhuận của nông dân tăng lên đáng kể, nếu trước đây mỗi công đất chỉ thu lãi từ 1-2 triệu đồng/công/vụ thì nay trung bình đạt 3 triệu đồng, thậm chí có thể lên tới 4-5 triệu đồng", ông Nguyễn Văn Đáng phấn khởi chia sẻ.

Ông Trịnh Văn Cường, Chủ tịch Hội đồng quản trị, kiêm Giám đốc Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Vĩnh Cường (xã Vĩnh Mỹ, tỉnh Cà Mau) cho biết, hợp tác xã được thành lập năm 2016 với 30 thành viên, vốn điều lệ ban đầu 1 tỷ đồng. Sau gần 10 năm hoạt động, đến nay hợp tác xã đã có gần 500 thành viên chính thức, hơn 10.000 thành viên liên kết, vốn điều lệ đạt trên 5 tỷ đồng, vốn hoạt động gần 20 tỷ đồng. Hợp tác xã hoạt động đa ngành trong lĩnh vực nông nghiệp, như: sản xuất, cung ứng và tiêu thụ lúa giống; cung ứng vật tư nông nghiệp; dịch vụ cơ giới hóa sản xuất, phun thuốc bằng máy bay, gặt đập liên hợp, và bao tiêu đầu ra cho nông dân.

Theo ông Cường, trước đây từ khâu gieo sạ đến thu hoạch nông dân mất rất nhiều thời gian và chi phí sản xuất thì nay đã được hợp tác xã lo trọn gói, nông dân vừa tăng được lợi nhuận, lại không phải vất vả như trước. Nếu như trước đây cứ một công đất bà con nông dân họ thu lãi từ 1 - 2 triệu đồng là mừng. Còn bây giờ, mỗi công họ có thể thu về khoản lợi nhuận từ 4 - 5 triệu đồng/công/vụ; trung bình là lợi nhuận 3 triệu đồng/công/vụ. Nhờ đó, đời sống bà con nông dân được cải thiện, tạo niềm tin và sức lan tỏa mạnh mẽ trong phong trào kinh tế tập thể.

Ở một hợp tác xã khác, Hợp tác xã Quyết Tiến (xã Phước Long, tỉnh Cà Mau) dù thành lập chưa lâu nhưng có sự phát triển nhanh nhờ thực hiện có hiệu quả chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ. Hợp tác xã có gần 140 ha, trong đó khoảng 100 ha sản xuất lúa. Hợp tác xã cung ứng vật tư nông nghiệp, lúa giống, các dịch vụ bơm tát, thu hoạch và bao tiêu sản phẩm cho các thành viên. Ông Trương Thanh Tuyền, Chủ tịch Hội đồng quản trị Hợp tác xã Quyết Tiến cho biết, không chỉ có lúa mà các sản phẩm rau màu của hợp tác xã khi sản xuất đều được bao tiêu sản phẩm với giá cả ổn định, cao hơn từ 5-6% so với giá thị trường. Qua đó đảm bảo được lợi nhuận, các thành viên vì vậy ai cũng an tâm sản xuất.

"Khi tham gia vào chuỗi liên kết, các thành viên hợp tác xã được cung cấp vật tư đầu vào với giá cạnh tranh và đảm bảo chất lượng, cùng với đó được chuyển giao ứng dụng khoa học - kỹ thuật để xã viên áp dụng vào sản xuất hạ giá thành sản phẩm, tăng lợi nhuận trên cùng đơn vị diện tích", ông Trương Thanh Tuyền cho biết.

Tỉnh Cà Mau hiện có 612 hợp tác xã, trong đó có 484 hợp tác xã nông nghiệp. Theo đánh giá của Liên minh Hợp tác xã tỉnh Cà Mau, thực hiện liên kết bao tiêu trong sản xuất lúa tại các hợp tác xã đã tạo điều kiện thuận lợi trong quản lý, giúp giảm chi phí, tăng lợi nhuận cho các thành viên hợp tác xã, góp phần thúc đẩy ngành hàng lúa gạo phát triển bền vững. Hiện nay, có nhiều hình thức liên kết tiêu thụ lúa gạo, trong đó liên kết sản xuất, bao tiêu sản phẩm theo chuỗi hoàn thiện, khép kín được đánh giá mang lại hiệu quả bền vững nhất. Đặc điểm của hình thức này là các doanh nghiệp, hợp tác xã tiếp cận với nông dân để bàn bạc, thống nhất hình thức đầu tư và bao tiêu sản phẩm ngay từ đầu có sự quản lý, giám sát chặt chẽ của ngành chức năng và chính quyền địa phương. Tỷ lệ thực hiện liên kết, bao tiêu đối với lĩnh vực lúa, gạo, chiếm khoảng 30% diện tích.

Ông Nguyễn Văn Vũ, Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã tỉnh Cà Mau cho biết, để thúc đẩy phát triển các chuỗi liên kết, khuyến khích các hợp tác xã tham gia liên kết sản xuất, bao tiêu sản phẩm cho nông dân, Liên minh Hợp tác xã tỉnh Cà Mau đang phối hợp cùng các đơn vị có liên quan tập trung đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của việc liên kết sản xuất nông nghiệp theo chuỗi giá trị và vai trò của kinh tế hợp tác trong sản xuất nông nghiệp hiện nay. Tạo điều kiện cho các hợp tác xã có đủ nguồn lực, uy tín, đầu ra ổn định để xây dựng và nhân rộng  mô hình điểm về liên kết sản xuất, tiêu thụ nông sản theo chuỗi khép kín.

Cùng với đó, tiếp tục phát triển thêm nhiều cánh đồng lớn gắn với việc cấp mã số vùng trồng; xây dựng chỉ dẫn địa lý, nhãn hiệu, thương hiệu nông sản để nâng cao hiệu quả chuỗi giá trị ngành hàng; tìm giải pháp thúc đẩy xuất khẩu gạo tăng kim ngạch xuất khẩu tỉnh. Liên minh Hợp tác xã tỉnh Cà Mau sẽ tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp hợp tác liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị với các hợp tác xã một cách chặt chẽ, đảm bảo hài hòa lợi ích giữa hợp tác xã, các thành viên hợp tác xã và doanh nghiệp; lồng ghép các chương trình, dự án triển khai gắn với liên kết bao tiêu sản phẩm, góp phần phát triển ngành kinh doanh lúa gạo bền vững.