Tạo đà phát triển du lịch xanh

Cách làm này không chạy theo số lượng khách mà chú trọng chất lượng tăng trưởng, coi cộng đồng là chủ thể và thiên nhiên là nền tảng của mọi hoạt động. Trong bức tranh đó, phường Hà Giang 1 (Tuyên Quang) nổi lên như điểm sáng khi các giá trị xanh được khơi dậy từ chính đời sống thường ngày.

* Du lịch xanh bắt đầu từ cộng đồng

Thời gian qua, phường Hà Giang 1 lựa chọn con đường phát triển thận trọng, đặt giới hạn sức chịu tải của môi trường lên trên lợi ích ngắn hạn. Chính quyền và các tổ dân phố kiên trì vận động người dân giảm rác thải nhựa, ưu tiên vật liệu thân thiện, bảo vệ nguồn nước suối Châng và hệ sinh thái ven sông Lô; đồng thời giữ cấu trúc các làng cổ ở Phương Thiện, Phương Độ, hạn chế bê tông hóa.

Ông Lê Xuân Mạnh, Phó Chủ tịch UBND phường Hà Giang 1 chia sẻ: “Du lịch xanh phải bắt đầu từ nếp sống của từng gia đình. Khi bà con giữ được nếp nhà, giữ rừng xanh, suối sạch thì điểm đến mới có sức hút lâu dài. Chính quyền chỉ dẫn dắt, còn người dân mới là chủ thể quyết định”.

Từ định hướng đó, nhiều hộ dân đã thay đổi cách làm từ trồng lại hàng rào cây bản địa, phân loại rác tại nguồn đến khôi phục nhà sàn truyền thống, mở dịch vụ trải nghiệm nông nghiệp – văn hóa, góp phần thúc đẩy du lịch trở thành động lực để bảo tồn thay vì làm phai nhạt bản sắc.

Khu nghỉ dưỡng An Châng dưới chân Tây Côn Lĩnh, bên suối Châng là mô hình tiêu biểu. Cơ sở hình thành từ hộ gia đình năm 2023, đi vào hoạt động cuối năm 2024, sử dụng vật liệu đá, gỗ, lá cọ, kiến trúc theo phong cách nhà Tày.

Ông Phạm Tiến Việt Anh, quản lý khu nghỉ dưỡng An Châng cho biết, chúng tôi coi thiên nhiên là tài sản lớn nhất. Giữ được suối Châng trong là giữ được thương hiệu của điểm đến.

Sự chuyển mình này mang lại thay đổi rõ rệt về đời sống. Riêng tại An Châng có 23 lao động, trong đó 80% là người địa phương với mức thu nhập 8 - 15 triệu đồng/người/tháng. Nhiều lao động trẻ quay về quê làm lễ tân, phục vụ, hướng dẫn viên cộng đồng.

Các hộ homestay ở Phương Thiện, Phương Độ có nguồn thu đều từ lưu trú, ẩm thực và nông sản; phụ nữ tham gia dệt thổ cẩm, chế biến món ngon truyền thống. Chuỗi giá trị du lịch nhờ đó mang đậm hơi thở bản địa.

Bà Ma Thị Hương, người dân ở Phương Thiện, Hà Giang 1 cho hay, có thu nhập từ du lịch, chúng tôi bớt phụ thuộc vào khai thác rừng. Bà con tự giác giữ suối sạch vì hiểu đó là tài sản chung.

Từ đó, sự thay đổi tích cực dần hình thành qua việc kinh tế cải thiện, ý thức bảo vệ môi trường được nâng cao, điểm đến hấp dẫn và sinh kế bền vững hơn. Đặc biệt, nhiều thôn còn xây dựng quy ước về vệ sinh, hạn chế lấn chiếm bãi bồi, trồng cây chống sạt lở, chủ động phòng chống mưa lũ...

* Lồng ghép thích ứng khí hậu vào du lịch

Quá trình chuyển đổi tại Hà Giang 1 gắn chặt với Dự án “Lồng ghép chống chịu biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường để phát triển các đô thị xanh loại II” đang triển khai tại Tuyên Quang. Dự án tập trung cải thiện hạ tầng thoát nước, quản lý chất thải, mở rộng không gian xanh và nâng cao năng lực ứng phó thiên tai cho cộng đồng.

Tại các khu dân cư ven suối Châng và sông Lô, dự án đã hỗ trợ điểm thu gom rác, mô hình phân loại tại hộ, hướng dẫn sử dụng vật liệu thân thiện khi sửa chữa nhà ở. Nhiều lớp tập huấn về giảm phát thải, tiết kiệm nước, phòng chống lũ quét được tổ chức cho các hộ làm du lịch cộng đồng.

Việc lồng ghép mục tiêu đô thị xanh gắn với phát triển du lịch tạo hướng đi đồng bộ. Những tuyến đường hoa, bãi bồi sinh thái, hệ thống chiếu sáng tiết kiệm năng lượng không chỉ cải thiện cảnh quan mà còn trở thành sản phẩm trải nghiệm. Các ý tưởng như tour đi bộ “không rác thải nhựa”, chợ quê xanh cuối tuần đang được hình thành từ nguồn hỗ trợ kỹ thuật của dự án.

Thời gian qua, các chương trình trải nghiệm và media tour giúp người dân nâng cao kỹ năng đón khách, thiết kế sản phẩm từ làng cổ Phương Độ, vườn sinh thái Phương Thiện, dòng suối Châng. Các tour do cộng đồng tự tổ chức ngày càng chuyên nghiệp nhưng vẫn giữ nhịp sống thường ngày.

Ông Lê Xuân Mạnh cho biết, phường sẽ tiếp tục kết nối doanh nghiệp, đào tạo nhân lực, kiểm soát chặt xây dựng và phát triển các mô hình kinh tế tuần hoàn theo định hướng đô thị xanh loại II.

Từ những mái nhà rêu phong đến dòng suối trong dưới chân Tây Côn Lĩnh, Hà Giang 1 đang kể câu chuyện chuyển đổi xanh – nơi du lịch không chỉ để tham quan mà còn để nuôi dưỡng môi trường, văn hóa và sinh kế cho chính cộng đồng hôm nay và mai sau…