Tạo động lực cho nông nghiệp và môi trường xanh, hiện đại

Tốc độ tăng trưởng GDP toàn ngành nông nghiệp và môi trường phấn đấu đạt 3,7%, cùng mục tiêu tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 73–74 tỷ USD là hai trong số những chỉ tiêu quan trọng Bộ Nông nghiệp và Môi trường đặt ra cho năm 2026.

Để hiện thực hóa các mục tiêu này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành kế hoạch hành động triển khai Nghị quyết số 01/NQ-CP của Chính phủ về nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội và dự toán ngân sách nhà nước năm 2026; đồng thời thực hiện Nghị quyết số 02/NQ-CP về cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Năm 2026 là năm thứ tư thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 (khóa XIII) về nông nghiệp, nông dân, nông thôn; năm đầu tiên thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, đất nước bước vào Kỷ nguyên “Vươn mình, thịnh vượng, giàu mạnh của dân tộc” và là năm đầu tiên triển khai Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm giai đoạn 2026 - 2030, phấn đấu tăng trưởng 2 con số, trong điều kiện chính quyền địa phương 2 cấp năng động, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, gần dân.

Toàn ngành nông nghiệp và môi trường  tập trung triển khai quyết liệt các kế hoạch thực hiện chiến lược phát triển, kế hoạch cơ cấu lại ngành, gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng, xây dựng nông thôn mới hiện đại, quản lý hiệu quả tài nguyên và bảo vệ môi trường.

Bên cạnh các chỉ tiêu tăng trưởng kinh tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đặt mục tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều từ 1–1,5%; tối thiểu 15% số xã đạt chuẩn nông thôn mới. Công tác bảo vệ môi trường tiếp tục được tăng cường, phấn đấu 95% chất thải rắn sinh hoạt đô thị được thu gom, xử lý bảo đảm tiêu chuẩn, quy chuẩn; 62% hộ dân nông thôn được sử dụng nước sạch đạt quy chuẩn.

Đối với khu vực đồng bào dân tộc thiểu số, mục tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo khoảng 3%. Trong quản lý tài nguyên nước, 100% hồ chứa thủy điện lớn đang vận hành được kiểm soát, giám sát trực tuyến; khoảng 700 hồ chứa thủy điện, thủy lợi được xác định và công bố dòng chảy tối thiểu sau đập. Tỷ lệ che phủ rừng duy trì ổn định ở mức 42,02%.

Để thực hiện các mục tiêu phát triển, Bộ Nông nghiệp và Môi trường xác định tái cơ cấu sản xuất và đổi mới mô hình tăng trưởng là trọng tâm xuyên suốt, đồng thời triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp về thể chế, thị trường, khoa học – công nghệ, quản lý tài nguyên và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Theo đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tập trung chuyển đổi căn bản mô hình tăng trưởng của ngành dựa vào năng suất, chất lượng và đổi mới sáng tạo; lấy khoa học – công nghệ, chuyển đổi số và tổ chức lại sản xuất làm động lực chính. Sản xuất nông, lâm, thủy sản được cơ cấu lại theo hướng xanh, tuần hoàn, hiện đại và tích hợp đa giá trị, gắn với lợi thế từng vùng, từng địa phương; bảo đảm vững chắc an ninh lương thực, an ninh dinh dưỡng và nâng cao thu nhập, vị thế của người sản xuất.

Ngành tiếp tục tổ chức lại sản xuất theo vùng chuyên canh, quy mô lớn, gắn với chỉ dẫn địa lý, mã số vùng trồng, vùng nuôi, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn thị trường. Phát triển mạnh kinh tế hợp tác, liên kết chuỗi giá trị; hỗ trợ hình thành các mô hình hợp tác mới trong nông nghiệp, tăng vai trò dẫn dắt của doanh nghiệp và hợp tác xã. Nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp xanh, hữu cơ, tuần hoàn được khuyến khích, cùng với việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao, tự động hóa, đổi mới sáng tạo trong toàn bộ chuỗi sản xuất.

Trong lĩnh vực thủy sản, trọng tâm là phát triển nuôi trồng, nuôi biển bền vững, giảm dần khai thác ven bờ; tăng cường quản lý chất lượng, truy xuất nguồn gốc; tập trung giải quyết dứt điểm khuyến nghị của EC để gỡ “Thẻ vàng”, ngăn chặn và xử lý nghiêm tầu cá khai thác trái phép ở ngoài vùng biển Việt Nam.

Song song với tái cơ cấu sản xuất, Bộ tiếp tục hoàn thiện đồng bộ thể chế, pháp luật, đẩy mạnh cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh; tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm người đứng đầu, siết chặt kỷ luật, kỷ cương hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Các giải pháp về phát triển thị trường và hội nhập quốc tế được triển khai đồng bộ; trong đó chú trọng mở rộng thị trường trong nước, xúc tiến thương mại nông sản, tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA), đa dạng hóa thị trường, chuỗi cung ứng và chuỗi sản xuất. Đồng thời, theo dõi sát diễn biến chính sách thương mại của các nước lớn để kịp thời hỗ trợ người dân, doanh nghiệp điều chỉnh sản xuất, nâng cao giá trị gia tăng và sức cạnh tranh.

Bên cạnh đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công, ưu tiên hạ tầng phục vụ sản xuất nông nghiệp, logistics, chuyển đổi số; tập trung đầu tư các công trình hạ tầng chiến lược, liên vùng. Công tác chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu, phòng chống thiên tai, quản lý hiệu quả tài nguyên và bảo vệ môi trường tiếp tục được coi là nền tảng, bảo đảm phát triển nông nghiệp bền vững và lâu dài.

Nhằm cải thiện môi trường kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia năm 2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục triển khai quyết liệt việc sắp xếp tổ chức bộ máy, vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương hai cấp, kịp thời tháo gỡ vướng mắc ở cấp cơ sở; đồng thời rà soát, cắt giảm thủ tục hành chính để khơi thông nguồn lực, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh.

Trọng tâm là hoàn thiện đồng bộ thể chế, pháp luật, tháo gỡ các điểm nghẽn pháp lý; đổi mới tư duy xây dựng và thực thi pháp luật theo cơ chế thị trường. Cùng với đó, Bộ tiếp tục cắt giảm, chuẩn hóa điều kiện kinh doanh, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính theo hướng chủ động phục vụ, dựa trên dữ liệu, không phụ thuộc địa giới hành chính.

Các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp được tăng cường, trong đó ưu tiên khơi thông nguồn lực về vốn, đất đai, mặt bằng và nhân lực chất lượng cao; thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân, doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ và hộ kinh doanh phát triển bền vững, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Đồng thời, nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra, giảm gánh nặng cho doanh nghiệp, tạo nền tảng cho môi trường kinh doanh minh bạch, thông thoáng và cạnh tranh hơn.