Tết Việt trong những căn bếp xa xứ

*Giữ Tết Việt nơi xứ người

Mặc dù ở Australia hay Nhật Bản không phải lúc nào cũng có sắc đào, có phiên chợ hoa tết nhộn nhịp như ở quê nhà nhưng với nhiều gia đình người Việt xa xứ, mùa xuân vẫn hiện hữu rất rõ trong căn bếp nhỏ, bên nồi bánh chưng xanh và những món ăn cổ truyền của mâm cỗ Tết Việt cũng như trong những lời dặn dò con trẻ về cội nguồn dân tộc.

Hơn 20 năm định cư tại Sydney (Australia), vợ chồng chị Hạnh và anh Hiếu vẫn duy trì được nếp đi chợ châu Á mua nguyên liệu để nấu mâm cỗ Tết cổ truyền mỗi dịp xuân về. Dù hai con gái của vợ chồng chị Hạnh đều lớn lên ở Australia từ rất nhỏ, quen đón tết Tây cùng bạn bè người Australia ở trường nhưng trong căn nhà nhỏ của gia đình chị Hạnh, Tết Nguyên đán Việt Nam chưa bao giờ vắng bóng.

Những món ăn cổ truyền của Việt Nam như canh măng, nem rán, bánh chưng, xôi gấc, chè kho…đều được chị Hạnh chuẩn bị tỉ mỉ như khi còn ở Việt Nam. Chị Hạnh thường giải thích với các con rằng ở Australia không thể đi chợ hoa Tết như ở Việt Nam nhưng nấu một mâm cỗ Tết Việt thì hoàn toàn trong tầm tay. “Mâm cỗ truyền thống mỗi dịp Tết đến không chỉ là món ăn mà còn là cách để nhớ về ông bà, tổ tiên, là sự biết ơn cội nguồn và giữ gìn truyền thống văn hoá của dân tộc”, chị Hạnh nói.

Để các con có không khí Tết Việt trọn vẹn hơn, chị Hạnh cùng nhiều gia đình người Việt tại Sydney thường chọn một ngày sát Tết Âm lịch, trùng với cuối tuần để cùng nhau gói bánh chưng, nấu cỗ cũng như tạo môi trường giúp các con và bố mẹ trò chuyện bằng tiếng Việt hoàn toàn. Đêm giao thừa, dù sáng hôm sau vẫn phải đi làm, đi học nhưng cả gia đình chị Hạnh vẫn đến chùa Việt Nam tại Sydney, cầu mong một năm mới bình an, hạnh phúc và gửi lời chúc sức khoẻ tới ông bà ở Việt Nam.

Sự kiên trì của chị Hạnh đã mang lại những “quả ngọt”. Hai con gái của chị Hạnh đều nghe nói tiếng Việt rất tốt, có thể tự gọi điện về Việt Nam chúc Tết ông bà mỗi dịp xuân về. Không chỉ như vậy, hai con gái của chị Hạnh còn rất hào hứng vào bếp giúp bố mẹ rửa lá dong, đãi đỗ gói bánh chưng, quấn nem để cả nhà cùng nhau nấu cỗ Tết dâng cúng tổ tiên.  

Ngoài giữ Tết trong gia đình, chị Hồng Hạnh còn lan toả văn hoá Việt qua công việc giảng dạy. Là giáo viên dạy tiếng Việt tại một trường ngôn ngữ ở Sydney, mỗi dịp Tết đến, chị Hạnh cùng đồng nghiệp thường tổ chức nhiều hoạt động mang đậm bản sắc văn hoá Việt Nam như cùng học sinh mặc áo dài truyền thống, biểu diễn các tiết mục văn nghệ bằng tiếng Việt mang hơi thở mùa xuân và cùng tìm hiểu phong tục Tết cổ truyền.

“Những hoạt động tưởng như rất bình dị ấy không chỉ giúp cộng đồng người Việt tại Australia gắn kết hơn mà còn góp phần gìn giữ tiếng mẹ đẻ, nuôi dưỡng bản sắc văn hoá cho thế hệ trẻ bởi con người sống phải nhớ về cội nguồn, con chim có tổ có tông”, chị Hồng Hạnh chia sẻ.

*Tết là về Việt Nam sum họp

Ở tỉnh Kanagawa (Nhật Bản), chị Ngọc – nghiên cứu sinh Tiến sĩ tại Học viện Khoa học Tokyo, có chồng là anh Sơn đang làm việc tại Công ty FPT Nhật Bản cũng đang âm thầm giữ gìn văn hoá Việt trong gia đình. Ba con nhỏ của vợ chồng chị Ngọc và anh Sơn đều sinh ra tại Nhật Bản, khi đến trường đều nói tiếng Nhật nhưng khi về nhà, cả gia đình luôn giao tiếp bằng tiếng Việt.

“Dạy con tiếng Việt nơi đất khách không phải việc dễ dàng”, chị Ngọc thừa nhận, đó là hành trình đòi hỏi sự kiên nhẫn và sự đồng lòng của cả hai vợ chồng trong việc dạy các con tiếng mẹ đẻ cũng như gìn giữ những nét văn hoá truyền thống tốt đẹp của người Việt. Chị Ngọc thường giải thích cho các con về lợi ích của việc biết thêm một ngôn ngữ là có thêm một cánh cửa mở ra thế giới. Đặc biệt, biết tiếng mẹ đẻ còn giúp các con hiểu mình là ai và đến từ đâu. “Đây chính là cốt lõi của việc hoà nhập nhưng không hoà tan và chính là niềm tự hào của người Việt Nam ở nước ngoài”, chi Ngọc tâm sự.

Theo chị Ngọc, thời gian trước, nhiều gia đình người Việt tại Nhật Bản vì lo con cái khó hoà nhập nên ít chú trọng dạy tiếng Việt. Nhưng theo thời gian, không ít người đã tiếc nuối khi con cái không thể nói chuyện với ông bà và mất dần kết nối với gia đình ở Việt Nam. Nhận thức ấy khiến ngày càng nhiều phụ huynh quan tâm hơn đến việc dạy con tiếng mẹ đẻ, nhất là khi các lớp học tiếng Việt online ngày càng phát triển, thuận tiện sau đại dịch COVID-19. “Dù ăn cơm Nhật, sống ở Nhật, mình vẫn là người Việt Nam và vẫn phải giữ bản sắc văn hoá Việt Nam”, chị Ngọc chia sẻ.

Cũng như gia đình chị Hạnh anh Hiếu, Tết cổ truyền Việt Nam luôn được gìn giữ qua từng món ăn trong căn bếp nhỏ của gia đình chị Ngọc. Nhiều năm nay, dù rất bận với học nghiên cứu sinh Tiến sỹ và chăm con nhỏ nhưng chị vẫn tự tay gói bánh chưng, nấu các món truyền thống để các con thấm văn hoá Việt bằng những điều gần gũi nhất. Đồng thời, chị Ngọc cũng cho các con tiếp thu có chọn lọc những nét đẹp văn hoá Nhật Bản để hoà nhập tốt với các bạn ở trường như tắm nước quả yuzu vào ngày cuối năm để may mắn trong năm mới hay ăn mì soba cầu mong sức khoẻ và trường thọ.

Đặc biệt, dù bận rộn học tập và làm việc, gia đình chị Ngọc anh Sơn vẫn cố gắng đưa các con về Việt Nam đón Tết cùng ông bà, họ hàng và được hưởng trọn vẹn không khí đoàn viên sum họp. Những chuyến trở về ấy giúp các con của chị Ngọc anh Sơn hiểu rằng, tiếng Việt không chỉ để nói mà còn để yêu thương, để kết nối cội nguồn dân tộc.

Ngoài kia, xuân lại về. Dù xa quê hương nhưng những người con đất Việt vẫn bền bỉ chuẩn bị cho hành trình hướng về cội nguồn, để mùa xuân quê nhà luôn hiện diện trong trái tim mỗi người. Cũng nhờ thế, mạch nguồn văn hoá Việt vẫn tiếp tục được gìn giữ, lan tỏa một cách tự nhiên nhất nơi xứ người.