Tháo gỡ điểm nghẽn sở hữu trí tuệ, phát huy hiệu quả trí tuệ nhân tạo

Bên hành lang Quốc hội, một số đại biểu bày tỏ sự đồng tình với việc sửa đổi Luật Sở hữu trí tuệ, đồng thời chia sẻ nhiều giải pháp nhằm tạo đột phá trong quản trị, bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ; ứng dụng và phát huy hiệu quả trí tuệ nhân tạo.

Đánh giá về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ, đại biểu Hoàng Văn Nghĩa (đoàn Quảng Ngãi) nhấn mạnh, đây là bước chuyển mình mang tính đột phá, mở rộng phạm vi điều chỉnh và nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền tác giả, quyền sở hữu trí tuệ.

Theo đại biểu Hoàng Văn Nghĩa, Việt Nam là quốc gia có năng lực sáng tạo rất lớn trong lĩnh vực nông nghiệp, đặc biệt là các phát minh về giống cây trồng, giống lúa và nguồn gen… Tuy nhiên, do thủ tục đăng ký bảo hộ còn phức tạp, thiếu ứng dụng công nghệ số theo thời gian thực nên hiệu quả bảo hộ chưa cao, khiến sức cạnh tranh của một số sản phẩm nông sản Việt Nam còn hạn chế so với các nước trong khu vực như của Thái Lan hay Malaysia.

Do đó, việc bổ sung cơ chế quản trị số theo thời gian thực trong dự thảo luật sẽ tháo gỡ triệt để các điểm nghẽn này, giúp các doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân dễ dàng bảo hộ tài sản trí tuệ. Đồng thời, dự thảo luật cũng hướng tới việc cân đối hài hòa giữa tuân thủ quốc tế về giống cây trồng với quyền tiếp cận thành tựu khoa học - công nghệ. Qua đó, giúp người nông dân và các nhóm yếu thế có cơ hội tiếp cận tri thức, tạo động lực tiếp tục đổi mới sáng tạo và nâng cao chất lượng sản phẩm.

Liên quan đến xu hướng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong hoạt động sáng tạo của doanh nghiệp, đại biểu Hoàng Văn Nghĩa cho rằng việc luật hóa các quy định ứng dụng AI là đòi hỏi cấp thiết nhằm vừa khai thác công cụ công nghệ tiên tiến, vừa ngăn chặn các hành vi vi phạm bản quyền.

Theo đại biểu, cần luật hóa tính liêm chính trong học thuật và sáng tác. Theo đó, các chủ thể khi sử dụng AI làm công cụ hỗ trợ bắt buộc phải tuyên bố công khai, minh bạch tỷ lệ trích dẫn và nguồn dữ liệu đầu vào. Dự thảo luật cần quy định rõ ranh giới giữa sản phẩm do con người sáng tạo và sản phẩm do máy móc tạo ra (như quy định tỷ lệ trích dẫn, trùng lặp cho phép từ 10% đến 15%). Luật sẽ đóng vai trò khung pháp lý nền tảng, giao Chính phủ quy định chi tiết nhằm bảo đảm công khai, minh bạch trách nhiệm giải trình của doanh nghiệp.

Đề cập đến thực trạng thị trường bất động sản hiện nay, đại biểu Trần Hoàng Ngân (đoàn Thành phố Hồ Chí Minh) chỉ ra rằng giá nhà đất tại Việt Nam đang ở mức rất cao so với thu nhập bình quân của người lao động và thế hệ trẻ. Việc Quốc hội và Chính phủ dành sự quan tâm đặc biệt đến phân khúc nhà ở cho thuê là hướng đi thiết thực, phù hợp với thực tiễn.

Đại biểu Trần Hoàng Ngân phân tích, đối với lực lượng lao động nhập cư và công nhân tại các khu công nghiệp, nhu cầu chỗ ở có tính linh hoạt cao theo sự chuyển dịch việc làm. Để chính sách đi vào cuộc sống, giá thuê nhà cần được khống chế ở mức từ 10% đến 20% thu nhập của người lao động.

Để đạt được mục tiêu này, theo đại biểu Trần Hoàng Ngân, Nhà nước cần giữ vai trò tiên phong. Các cơ quan nhà nước, tổ chức Công đoàn và doanh nghiệp nhà nước có chức năng xây dựng, đầu tư phải đi đầu trong phát triển quỹ nhà ở cho thuê; tận dụng quỹ đất công dôi dư; rà soát, sử dụng hiệu quả quỹ đất công, tài sản công dôi dư hoặc thu hồi các dự án chậm tiến độ để xây dựng nhà ở cho thuê, giúp giảm thiểu chi phí bồi thường, giải phóng mặt bằng, qua đó hạ giá thành cho thuê; hỗ trợ dòng vốn cho khu vực tư nhân. Nhà nước cần có chính sách ưu đãi về thuế, tiền thuê đất và cơ chế tái cấp vốn từ Ngân hàng Nhà nước cho các ngân hàng thương mại để cho vay dài hạn, giải quyết bài toán cân đối nguồn vốn cho các nhà đầu tư; hoàn thiện hệ sinh thái đi kèm.