Thí điểm thị trường tài sản mã hóa: Nhà đầu tư trong nước và nước ngoài có gì khác biệt?

Một trong những nội dung được quan tâm nhất là điều kiện cấp phép đối với các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa (VASP). Theo quy định, đơn vị vận hành phải là doanh nghiệp Việt Nam với vốn điều lệ tối thiểu 10.000 tỷ đồng. Ảnh minh họa: AI tạo

Cụ thể, nhà đầu tư trong nước chỉ được tham gia thị trường tài sản mã hóa thí điểm nếu đã sở hữu tài sản mã hóa từ trước, trong khi nhà đầu tư nước ngoài được phép giao dịch bình thường trên các nền tảng được cấp phép.

Theo ông Tô Trần Hòa, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Quản lý thị trường giao dịch tài sản mã hóa thuộc Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, cách tiếp cận này nhằm hạn chế rủi ro trong giai đoạn đầu vận hành thị trường, đồng thời vẫn tạo điều kiện thu hút dòng vốn quốc tế.

Ông Tô Trần Hòa cho biết, nguyên tắc triển khai thị trường sẽ là "mở nhưng có kiểm soát". Đây là lĩnh vực mới, tiềm ẩn nhiều rủi ro nên cần được triển khai từng bước, thận trọng và liên tục hoàn thiện chính sách trong quá trình vận hành.

Theo ông Hòa, chỉ trong khoảng thời gian ngắn từ tháng 9/2025 đến nay, Việt Nam đã ban hành một loạt văn bản pháp lý quan trọng cho lĩnh vực này.

Theo đó, hệ thống pháp luật hiện nay bao gồm Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP về thí điểm thị trường tài sản mã hóa, Luật Công nghiệp công nghệ số, Luật Đầu tư cùng ba thông tư của Bộ Tài chính hướng dẫn về kế toán, kiểm toán và thuế đối với các tổ chức tham gia thị trường.

Đáng chú ý, Luật Công nghiệp công nghệ số lần đầu tiên đưa các khái niệm tài sản số, tài sản mã hóa và tài sản ảo vào hệ thống pháp luật, đồng thời thừa nhận đây là tài sản theo quy định của Bộ luật Dân sự.

Theo ông Tô Trần Hòa, đây là cơ sở pháp lý quan trọng để bảo vệ quyền sở hữu hợp pháp của người dân và doanh nghiệp, đồng thời tạo nền tảng cho việc xây dựng cơ chế quản lý phù hợp đối với loại hình tài sản mới này.

Chính sách hiện nay hướng tới bốn mục tiêu gồm xây dựng khung pháp lý cho thị trường tài sản mã hóa, thu hút nguồn vốn đầu tư quốc tế, tăng cường phòng chống rửa tiền và đáp ứng các chuẩn mực quốc tế của các tổ chức như FATF, FSB và IOSCO.

Một trong những nội dung được quan tâm nhất là điều kiện cấp phép đối với các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa (VASP).

Theo quy định, đơn vị vận hành phải là doanh nghiệp Việt Nam với vốn điều lệ tối thiểu 10.000 tỷ đồng.

Cơ cấu cổ đông phải có sự tham gia của các định chế tài chính uy tín như ngân hàng thương mại, công ty chứng khoán hoặc doanh nghiệp công nghệ có năng lực.

Bên cạnh đó, các tổ chức này phải đặt hệ thống máy chủ tại Việt Nam, đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thông tin cấp độ 4 và có đội ngũ nhân sự sở hữu các chứng chỉ chuyên môn về công nghệ thông tin cũng như hành nghề cứng khoán.

Đối với hoạt động phát hành, tài sản cơ sở phải là tài sản thực đã được kiểm toán và định giá, không bao gồm chứng khoán hoặc tiền pháp định.

Tùy từng loại tài sản như bất động sản, hàng hóa hoặc hạ tầng, tổ chức phát hành phải có ý kiến của cơ quan quản lý chuyên ngành liên quan.

Theo ông Tô Trần Hòa, quy định hiện hành cho phép doanh nghiệp Việt Nam thành lập theo Luật Doanh nghiệp được tham gia phát hành tài sản mã hóa nhằm tạo điều kiện huy động nguồn vốn từ nước ngoài vào Việt Nam.

Điểm đáng chú ý là trong giai đoạn thí điểm, nhà đầu tư nước ngoài là nhóm được tham gia các đợt phát hành tài sản mã hóa trong nước.

Đối với nhà đầu tư trong nước, cơ quan quản lý hiện mới cho phép những người đang sở hữu sẵn tài sản mã hóa tham gia giao dịch trên thị trường thí điểm.

Toàn bộ hoạt động giao dịch sau phát hành phải được thực hiện thông qua các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa được cấp phép. Theo quy định, mọi hoạt động niêm yết và giao dịch đều phải thực hiện bằng đồng Việt Nam.

Ông Tô Trần Hòa cho biết ngay cả các tài sản mã hóa phổ biến như Bitcoin, Ethereum hay các stablecoin neo giá theo ngoại tệ như USDT, USDC cũng sẽ được niêm yết và giao dịch bằng đồng Việt Nam nhằm bảo đảm khả năng giám sát, quản lý thuế và phòng chống rửa tiền.

Liên quan đến lộ trình triển khai, ông Hòa cho biết sau 6 tháng kể từ thời điểm tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa đầu tiên được cấp phép, các giao dịch của nhà đầu tư trong nước sẽ phải thực hiện thông qua các nền tảng được cấp phép tại Việt Nam.

Tuy nhiên, nhà đầu tư không bắt buộc phải chuyển tài sản mã hóa đang nắm giữ về các nền tảng này. Người sở hữu tài sản vẫn có thể lưu giữ trong ví cá nhân, nhưng khi phát sinh giao dịch mua bán thì phải thực hiện thông qua các tổ chức được cấp phép.

Đến nay, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã tiếp nhận 8 bộ hồ sơ đăng ký triển khai thí điểm sàn giao dịch tài sản mã hóa. Sau quá trình đánh giá, có 5 doanh nghiệp đã được thông báo đủ điều kiện để thực hiện các bước góp vốn và chuẩn bị cơ sở hạ tầng.

Ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết, các doanh nghiệp đang tích cực đầu tư hạ tầng công nghệ, hoàn thiện hệ thống quản trị và tìm kiếm các đối tác quốc tế có kinh nghiệm vận hành.

Tuy nhiên, thời điểm chính thức đưa các sàn giao dịch vào hoạt động sẽ phụ thuộc vào mức độ đáp ứng các điều kiện về kỹ thuật, tài chính và an toàn hệ thống.

Từ góc độ quản lý rủi ro, cơ quan quản lý xác định bảy nguyên tắc xuyên suốt trong quá trình triển khai thị trường gồm: thực hiện thận trọng theo lộ trình phù hợp; tuân thủ pháp luật Việt Nam và các cam kết quốc tế; bảo đảm an ninh, an toàn thị trường tài chính; tăng cường phòng chống rửa tiền; bảo đảm công khai, minh bạch thông tin; thực hiện giao dịch bằng đồng Việt Nam và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư.

Theo các chuyên gia, việc xây dựng thị trường tài sản mã hóa không chỉ nhằm tạo thêm một kênh đầu tư mới mà còn góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế số, hiện đại hóa thị trường vốn và nâng cao khả năng thu hút dòng vốn quốc tế.

Nếu quá trình thí điểm được triển khai hiệu quả, Việt Nam có cơ hội hình thành một thị trường tài sản mã hóa minh bạch, an toàn và có khả năng cạnh tranh trong khu vực trong những năm tới.