Thị trường chứng khoán chờ “cú hích” từ triển vọng nâng hạng

Dù vậy, triển vọng nâng hạng thị trường và các yếu tố nền tảng vẫn được đánh giá tích cực trong trung và dài hạn.

Theo báo cáo chiến lược của Công ty cổ phần Chứng khoán SSI vừa công bố, trong tháng 8/2025, thị trường chứng khoán ghi nhận sự rút lui mạnh của dòng vốn các quỹ ETF (Hoán đổi danh mục) tại Việt Nam, với tổng giá trị rút ròng đạt 4.470 tỷ đồng, tương đương 19% tổng tài sản ròng – mức cao nhất kể từ tháng 3/2024.

Dù vậy, tổng giá trị tài sản ròng của các ETF vẫn tăng nhẹ 6,46% so với tháng trước và 9,09% so với cùng kỳ, đạt mức 66.400 tỷ đồng. Lũy kế từ đầu năm, các quỹ ETF đã rút ròng tổng cộng 12.600 tỷ đồng, trong đó 3.700 tỷ đồng đến từ các ETF nội địa và 8.800 tỷ đồng từ các quỹ ETF nước ngoài.

Sau khi hút ròng mạnh trong tháng 7, các ETF nội địa quay trở lại trạng thái rút vốn trong tháng 8 với tổng giá trị 1.900 tỷ đồng. Đáng chú ý, DCVFMVN Diamond ETF là nhân tố chính dẫn dắt xu hướng khi ghi nhận rút ròng 1.100 tỷ đồng, đánh dấu sự đảo chiều rõ rệt so với tháng trước. DCVFMVN30 cũng chịu áp lực tương tự với mức rút ròng 738,9 tỷ đồng, trong khi các ETF nội địa khác cũng ghi nhận dòng tiền ra.

Các ETF ngoại cũng ghi nhận mức rút ròng lên tới 2.500 tỷ đồng trong tháng 8, dẫn đầu là Fubon FTSE Vietnam ETF với mức rút 2.300 tỷ đồng. Xtrackers FTSE Vietnam Swap UCITS ETF ghi nhận dòng tiền ra 78 tỷ đồng. VanEck Vietnam ETF, dù vẫn hút vốn, nhưng giá trị ròng chỉ còn 117 tỷ đồng, giảm đáng kể so với tháng trước, trong khi Global X MSCI Vietnam ETF không có thay đổi về dòng vốn.

Dòng tiền từ các quỹ chủ động cũng tiếp tục xu hướng rút ròng kể từ tháng 6, nâng tổng mức rút từ đầu năm đến nay lên 11.100 tỷ đồng. Trên thị trường cổ phiếu, nhà đầu tư nước ngoài tiếp tục gây áp lực bán lớn trong tháng 8 với giá trị bán ròng lên tới 42.700 tỷ đồng, trái ngược hoàn toàn với mức mua ròng 8.500 tỷ đồng hồi tháng 6.

Tính từ đầu năm, khối ngoại đã bán ròng tổng cộng 77.700 tỷ đồng. Áp lực bán tập trung tại các nhóm ngành chính như bất động sản (-16.200 tỷ đồng), ngân hàng (-7.400 tỷ đồng), tài nguyên cơ bản (-5.000 tỷ đồng), công nghệ thông tin (-4.800 tỷ đồng), và dịch vụ tài chính (-3.100 tỷ đồng).

Về mặt cổ phiếu, hoạt động bán ròng diễn ra mạnh nhất tại VIC với giá trị lên tới 13.000 tỷ đồng (chủ yếu qua giao dịch thỏa thuận), tiếp theo là FPT (-5.000 tỷ đồng), HPG (-4.800 tỷ đồng), VPB (-2.500 tỷ đồng), SSI (-2.100 tỷ đồng), cùng với một loạt cổ phiếu ngân hàng như VHM, CTG, MBB, và VCB cũng bị bán ròng hàng nghìn tỷ đồng.

Các chuyên gia SSI cho rằng, việc dòng tiền rút lui khỏi thị trường Việt Nam diễn ra trong bối cảnh xu hướng toàn cầu đang chuyển dịch về các thị trường lớn như Hoa Kỳ và Trung Quốc; đồng thời chỉ số VN-Index đã tăng mạnh tới 32,7% chỉ trong 8 tháng qua, khiến hoạt động chốt lời của nhà đầu tư ngoại là điều dễ hiểu.

Tuy nhiên, theo SSI, triển vọng trung và dài hạn của thị trường Việt Nam vẫn được đánh giá tích cực. Kỳ vọng nâng hạng thị trường từ FTSE trong ngắn hạn và MSCI trong dài hạn tiếp tục là động lực lớn, cùng với mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số trong chu kỳ 5 năm tới và chương trình cải cách thể chế toàn diện, tập trung vào phát triển khu vực tư nhân.

Ngoài ra, việc Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HOSE) ra mắt các bộ chỉ số mới như VN50 Growth, VNMITECH, hay động thái đổi tên và thay đổi chỉ số cơ sở của Xtrackers Vietnam Swap UCITS ETF từ FTSE Vietnam sang STOXX Vietnam Total Market Liquid cũng có thể tạo ra động lực nhất định trong ngắn hạn. SSI kỳ vọng thị trường Việt Nam sẽ sớm đón nhận sự quay trở lại của dòng vốn ngoại trong giai đoạn tới.

Dự kiến, vào ngày 7/10 tới đây, tổ chức xếp hạng FTSE Russell sẽ công bố Báo cáo phân loại Quốc gia cổ phiếu FTSE. Hiện thị trường chứng khoán Việt Nam đang nằm trong nhóm thị trường cận biên và đang chờ xem xét lên thị trường mới nổi trong kỳ rà soát chỉ số.

Trong báo cáo The Flying Dutchman - Vietnam’s changing frontier vừa phát hành, Bộ phận Nghiên cứu Đầu tư toàn cầu của HSBC nhận định, nếu được nâng hạng lên thị trường mới nổi, Việt Nam sẽ được đưa vào các bộ chỉ số toàn cầu như FTSE All-World, FTSE EM và FTSE Asia. Khi đó, các quỹ đầu tư thụ động theo dõi các chỉ số này sẽ bắt buộc phân bổ vốn vào thị trường Việt Nam thông qua cổ phiếu hoặc các quỹ ETF liên quan. Trong khi đó, các quỹ đầu tư chủ động có quyền tự quyết định.

Theo HSBC, nhiều quỹ đầu tư chủ động đã hiện diện tại Việt Nam. Ước tính có khoảng 38% các quỹ đầu tư tại châu Á và 30% các quỹ thị trường mới nổi toàn cầu đang nắm giữ cổ phiếu Việt Nam, với tỷ trọng trung bình khoảng 0,5% danh mục. Đáng chú ý, số lượng quỹ chuyên đầu tư vào Việt Nam cũng tăng nhanh trong những năm gần đây, từ 17 quỹ với quy mô tài sản 3 tỷ USD vào cuối năm 2014, lên hơn 100 quỹ với tổng tài sản quản lý đạt 11 tỷ USD tính đến hiện tại.

Các chuyên gia của HSBC nhận định, nếu được FTSE nâng hạng với vốn hóa hiện tại, Việt Nam sẽ chiếm tỷ trọng khoảng 0,6% trong FTSE Asia và 0,5% trong FTSE EM. Khi đó, dòng vốn từ các quỹ thụ động có thể đạt khoảng 1,5 tỷ USD, chủ yếu từ các quỹ theo dõi FTSE EM và FTSE Global ex US. Trong kịch bản lạc quan nhất HSBC đưa ra, việc FTSE nâng hạng có thể hút tối đa 10,4 tỷ USD vốn ngoại vào thị trường chứng khoán Việt Nam.

Tuy nhiên, HSBC cũng lưu ý dòng vốn thực tế có thể sẽ khiêm tốn hơn và được phân bổ theo từng giai đoạn. FTSE thường đưa ra thông báo ít nhất 6 tháng trước khi thay đổi phân loại của bất kỳ quốc gia nào, và việc đưa vào chỉ số sẽ được thực hiện theo từng đợt nhằm giảm thiểu tác động đến thị trường.