Thị trường dầu mỏ 2025: Cung – cầu lấn át địa chính trị

Năm 2025 khép lại bằng một sự định hình ngày càng rõ nét trên thị trường dầu mỏ toàn cầu. Giá dầu giảm trong phần lớn thời gian của năm do nguồn cung dư thừa, nhưng thị trường không rơi vào trạng thái suy yếu toàn diện.

Nhu cầu dầu thế giới năm 2025 chỉ tăng khoảng 700.000–830.000 thùng/ngày. Ảnh minh họa: THX/TTXVN

Nhu cầu vẫn được duy trì, hoạt động lọc dầu phục hồi và tồn kho tại nhiều khu vực chủ chốt chưa quá cao. Chính sự song hành giữa giá giảm và nền tảng thị trường tương đối ổn định này cho thấy một thay đổi quan trọng: Cán cân cung-cầu đã trở thành yếu tố chi phối chính, lấn át vai trò của địa chính trị trong việc dẫn dắt thị trường dầu mỏ.

*Cung cầu dẫn dắt 

Không thể phủ nhận rằng tâm điểm chi phối thị trường dầu mỏ năm 2025 là sự mất cân đối ngày càng rõ nét giữa cung và cầu. Các đánh giá của Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA), Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) và Trung tâm dịch vụ nghiên cứu của Bloomberg (BNEF) đều chỉ ra rằng nguồn cung toàn cầu tăng nhanh hơn đáng kể so với nhu cầu tiêu thụ trong năm nay.

Nhu cầu dầu thế giới năm 2025 chỉ tăng khoảng 700.000–830.000 thùng/ngày, trong khi nguồn cung tăng gần 3 triệu thùng/ngày. Mức dư cung dao động quanh 1–2 triệu thùng/ngày, đủ lớn để tạo áp lực kéo dài lên giá. Hệ quả là lượng dầu lưu kho trên toàn cầu tăng nhanh.

Thêm vào đó, do các tuyến đường vận chuyển qua châu Phi dài hơn, nên lượng dầu vẫn trong quá trình vận chuyển trên biển vọt lên mức cao nhất trong nhiều năm. Đây là dấu hiệu cho thấy thị trường đang phải “gánh” lượng dầu dư thừa ngày càng khó hấp thụ. 

Một cơ sở lọc dầu tại Dammam, Saudi Arabia. Ảnh: THX/TTXVN

Diễn biến giá phản ánh khá trung thực bức tranh này. Trong năm 2025, giá dầu Brent sụt giảm đáng kể so với đầu năm và có thời điểm giao dịch quanh vùng 60 USD/thùng. Đáng chú ý là đà giảm kéo dài và diễn ra tương đối trật tự, cho thấy thị trường đang điều chỉnh theo các yếu tố cơ bản thay vì bị chi phối bởi những cú sốc ngắn hạn.

Năm 2025 cũng ghi dấu sự thay đổi quan trọng trong chiến lược của Tổ chức các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) và các đồng minh, còn gọi là OPEC+. Sau nhiều năm theo đuổi mục tiêu bảo vệ giá thông qua cắt giảm sản lượng, liên minh này đã chuyển sang ưu tiên giữ thị phần, đẩy nhanh tiến trình đưa dầu trở lại thị trường.

Việc OPEC+ đẩy nhanh tiến trình đưa hơn 2 triệu thùng/ngày sản lượng trở lại thị trường cho thấy khối này đang điều chỉnh ưu tiên chính sách trong bối cảnh nguồn cung ngoài khối liên tục mở rộng. Việc một số thành viên OPEC+ không tuân thủ đầy đủ hạn ngạch cắt giảm, trong khi sản lượng dầu từ các nước ngoài khối như Mỹ, Brazil, Canada và Guyana tăng mạnh, đã “bào mòn” nỗ lực đẩy giá đi lên từ các biện pháp cắt giảm sản lượng mà OPEC+ triển khai trước đó.

Mỹ tiếp tục là nhân tố then chốt của thị trường. Bất chấp giá dầu suy yếu và số lượng giàn khoan giảm mạnh 15% so với đầu năm, sản lượng dầu thô của Mỹ vẫn đạt bình quân khoảng 13,6 triệu thùng/ngày trong năm 2025. Diễn biến này cho thấy độ trễ đáng kể giữa đầu tư và sản lượng, qua đó lý giải vì sao nguồn cung chưa thu hẹp ngay khi giá dầu đi xuống.

Tuy nhiên, các báo cáo của IEA và ING cũng chỉ ra rằng mặt bằng giá thấp bắt đầu làm giảm hiệu quả kinh tế của nhiều dự án, đặc biệt là các dự án khai thác dầu đá phiến Mỹ, khiến triển vọng tăng trưởng nguồn cung trở nên kém bền vững hơn nếu giá duy trì quanh vùng 60 USD/thùng.

Tính từ đầu năm 2025, giá dầu Brent đã giảm khoảng 20–25% so với các mức thấp nhất trong năm, nhưng mức giảm so với mặt bằng giá hiện tại thu hẹp còn khoảng 20%. Với dầu ngọt nhẹ WTI, mức điều chỉnh dao động quanh 25% ở vùng đáy và khoảng 20% nếu so với mức giá cuối năm, cho thấy thị trường đã phần nào ổn định trở lại sau giai đoạn chịu áp lực mạnh từ dư cung.

* Trật tự mới đang hình thành 

Đáng chú ý, trong khi nhiều tổ chức nhấn mạnh rủi ro dư cung, các báo cáo cuối năm của OPEC lại đưa ra một cách nhìn khác về nền tảng của thị trường dầu mỏ. Dù giá dầu suy yếu trong những tháng cuối năm, các yếu tố nền tảng của thị trường vẫn mang tính hỗ trợ. Theo OPEC, thị trường dầu mỏ kết thúc năm 2025 trong trạng thái “vững nền” hơn so với những gì giá dầu thể hiện.

Giá dầu Brent và dầu Oman trên thị trường kỳ hạn vẫn ở trạng thái giá giao ngay cao hơn giá giao sau, cho thấy nguồn cung dầu trong ngắn hạn chưa dư thừa nghiêm trọng. Tồn kho dầu thương mại của các nước thuộc Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) giảm 32 triệu thùng trong tháng 10/2025 và vẫn thấp hơn mức trung bình 5 năm, dù có cao hơn cùng kỳ năm trước.

Hoạt động lọc dầu phục hồi sau mùa bảo dưỡng, biên lợi nhuận lọc dầu cải thiện và thị trường vận tải dầu thô thắt chặt hơn với cước tàu tăng mạnh trên nhiều tuyến dài. Những yếu tố này phản ánh nhu cầu dầu vẫn đang vận hành khá “trơn tru”, đặc biệt tại các nền kinh tế đang phát triển.

OPEC cũng giữ quan điểm lạc quan hơn về nhu cầu, dự báo tăng trưởng nhu cầu dầu toàn cầu năm 2025 đạt 1,3 triệu thùng/ngày và tiếp tục tăng lên 1,4 triệu thùng/ngày trong năm 2026, chủ yếu đến từ các nền kinh tế ngoài OECD như châu Á, Trung Đông và Mỹ Latinh.

Trong bức tranh thị trường dầu mỏ năm 2025, xung đột Nga-Ukraine và các biện pháp trừng phạt tiếp tục là yếu tố gây nhiễu, nhưng vai trò đã thay đổi rõ rệt. Các cuộc tấn công vào hạ tầng năng lượng Nga làm gián đoạn cục bộ hoạt động lọc và kho vận (logistics), song dòng chảy dầu thô ra thị trường toàn cầu vẫn được duy trì thông qua các tuyến thương mại thay thế, với mức chiết khấu sâu hơn.

Theo các số liệu của IEA, việc Nga phải sử dụng các tuyến vận chuyển dài hơn đã khiến thời gian lưu dầu trên biển tăng lên, phản ánh những khó khăn về kho vận và tiêu thụ, song chưa gây gián đoạn nghiêm trọng nguồn cung dầu toàn cầu. Trong bối cảnh dư cung đã trở thành câu chuyện chủ đạo của thị trường năm 2025, các yếu tố địa chính trị chủ yếu đóng vai trò hạn chế đà giảm của giá dầu, thay vì tạo ra những cú tăng mạnh như giai đoạn 2022–2023.

Năm 2025 không chỉ là một năm chứng kiến giá dầu suy giảm, mà còn phác họa rõ nét một trật tự mới của thị trường dầu mỏ toàn cầu; đó là nguồn cung trở nên đa dạng và linh hoạt hơn, sự chi phối của OPEC+ đối với giá dầu không còn mang tính tuyệt đối, nhu cầu tăng trưởng thận trọng và các cú sốc địa chính trị chỉ còn tác động hạn chế. Những đặc điểm này đang định hình mặt bằng giá và hành vi của thị trường trong giai đoạn tiếp theo, thay thế dần những quy luật đã chi phối thị trường dầu mỏ suốt nhiều năm trước đó.