Thị trường tài chính Việt Nam và bài học từ London

Trao đổi với phóng viên TTXVN tại London, bà Radiana Vlahova, Giám đốc điều hành Phòng Thương mại London Southside, cho rằng Việt Nam có thể học hỏi từ một số kinh nghiệm của Trung tâm Tài chính London để xây dựng một thị trường tài chính xứng tầm quốc tế cho giai đoạn phát triển tiếp theo.

London là một trong những trung tâm tài chính lâu đời và hiệu quả nhất thế giới. Trong khi đó, Sàn giao dịch chứng khoán TP. Hồ Chí Minh ra đời năm 2000, tiếp nối là sàn Hà Nội năm 2005 - hai cột mốc đánh dấu sự hình thành của thị trường vốn Việt Nam hiện đại.

Hàng thập kỷ qua, Chính phủ đã từng bước hoàn thiện khung pháp lý - từ Luật Chứng khoán 2006 đến phiên bản sửa đổi 2019, từ đề án nâng hạng thị trường đến hệ thống giao dịch KRX (hệ thống công nghệ thông tin quản lý và điều hành giao dịch chứng khoán) chính thức vận hành từ tháng 5/2025. Đây là những bước đi bài bản và kiên định.

Theo Đề án Nâng hạng thị trường chứng khoán được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tháng 9/2025, mục tiêu dài hạn của Việt Nam là đạt chuẩn MSCI Emerging Market vào năm 2030. MSCI là chỉ số của hãng Morgan Stanley Capital International - bộ chỉ số chuẩn mực được các quỹ đầu tư tổ chức lớn nhất thế giới sử dụng để phân bổ vốn. Để hiện thực hóa lộ trình này không chỉ cần hoàn thiện kỹ thuật, mà còn phải nâng tầm kiến trúc thể chế. Và đây chính là nơi kinh nghiệm của London phát huy giá trị.

Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, tư duy quản lý tài chính cần được nâng lên một tầm mới. Bà Radiana Vlahova dẫn ra kinh nghiệm của London như một hình mẫu đáng tham chiếu: "Quy định không phải để triệt tiêu rủi ro, mà để tạo điều kiện cho việc chấp nhận rủi ro một cách có hiểu biết và tinh thần đó phải thấm vào cả cách quy định được diễn giải, giám sát và thực thi hàng ngày", bà nhấn mạnh.

Thực tế, những chuyển động tích cực trong chính sách tài chính của Việt Nam những năm gần đây cho thấy định hướng đó đang dần được hiện thực hóa. Củng cố và duy trì nhất quán tinh thần đó trong thực tiễn vận hành sẽ là nền tảng vững chắc để Việt Nam tiếp tục khẳng định uy tín trên thị trường tài chính quốc tế.

Một trong những ưu tiên cải cách quan trọng là làm rõ sự phân công giữa các cơ quan quản lý tài chính.

Theo bà Radiana Vlahova, "Trung tâm Tài chính London vận hành với sự phân tách rõ ràng: Cơ quan Quản lý Thận trọng (PRA) giám sát sự an toàn và lành mạnh của các ngân hàng và công ty bảo hiểm, trong khi Cơ quan Quản lý Tài chính Anh (FCA) tập trung vào hành vi thị trường và bảo vệ nhà đầu tư - mỗi cơ quan có nhiệm vụ riêng, một cơ chế chịu trách nhiệm riêng.

Nếu trách nhiệm chồng lấn nhau, sẽ tạo ra những bất ổn trong kỳ vọng của nhà đầu tư và sự bất ổn chính là kẻ thù của dòng vốn".

Việt Nam đang trong lộ trình sắp xếp lại bộ máy nhà nước theo hướng tinh gọn và hiệu quả hơn. Đây chính là thời điểm thuận lợi để đồng thời làm rõ ranh giới trách nhiệm giữa các cơ quan quản lý tài chính và xây dựng cơ chế phối hợp minh bạch, tạo môi trường dự đoán được cho nhà đầu tư trong và ngoài nước.

Trong cuộc đua thu hút vốn quốc tế, tốc độ là lợi thế cạnh tranh thực sự. Bà Radiana Vlahovachỉ rõ: "Trung tâm Tài chính London khuyến nghị các cơ quan quản lý công bố dữ liệu rõ ràng, chi tiết về thời gian cấp phép cho các công ty và hoạt động mới. FCA hiện đang đẩy nhanh quá trình phê duyệt quỹ trong các lĩnh vực ưu tiên, với mục tiêu rút ngắn xuống còn 1 tháng thay vì 3 tháng như thông thường. London cũng là nơi tiên phong áp dụng mô hình sandbox - cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cho các sản phẩm tài chính mới. Việt Nam cần sự linh hoạt tương tự, cùng một hành lang pháp lý rõ ràng cho tài sản số và tài chính công nghệ".

Niềm tin của nhà đầu tư quốc tế được xây dựng trên nền tảng thể chế vững chắc, không phải chỉ trên tăng trưởng kinh tế. Bà Radiana Vlahova khẳng định: Yêu cầu thiết yếu đặt ra là khung pháp lý vững chắc hơn cho việc phát hành trái phiếu doanh nghiệp, nâng cao tính minh bạch và hình thành các tổ chức xếp hạng tín nhiệm độc lập, bên cạnh việc hiện đại hóa công tác giám sát thông qua hệ thống phát hiện gian lận bằng AI và các hệ thống tuân thủ theo thời gian thực.

Chính phủ Việt Nam đã có những bước đi quyết đoán trong việc lành mạnh hóa thị trường tài chính và tăng cường minh bạch thông tin. Tiếp tục đẩy mạnh hướng đi này, kết hợp với ứng dụng công nghệ trong giám sát, sẽ giúp Việt Nam xây dựng một thị trường tài chính không chỉ lớn về quy mô mà còn vững về chất lượng. Bà Radiana Vlahova nhắc lại: "London trở thành trung tâm tài chính hàng đầu thế giới nhờ cam kết bền bỉ với tinh thần thượng tôn pháp luật, sự nhất quán trong điều hành và một nền văn hóa dám chấp nhận rủi ro có trách nhiệm. Đó là những nguyên tắc phổ quát tạo nên niềm tin thị trường và hoàn toàn nằm trong tầm tay của Việt Nam".