Thị trường xe điện Trung Quốc: Nguy cơ khủng hoảng

Thị trường xe điện Trung Quốc ngày càng gặp khó khăn, sau quãng thời gian tăng trưởng "nóng" . Ảnh minh hoạ: THX/TTXVN

BYD đã khơi lại cuộc chiến giá cả trên thị trường nội địa, nơi có hơn 100 công ty đang hoạt động và hầu hết đều đang thua lỗ. Sau khi vượt qua Tesla tại châu Âu, “gã khổng lồ” xe điện có trụ sở tại Thâm Quyến đã công bố mức giảm giá lên tới 35% cho hơn 20 mẫu xe điện và xe hybrid (xe lai chạy bằng cả pin và điện). Mức giảm lớn nhất vào khoảng 6.500 euro đối với xe sedan Seal O7, trong khi giá của chiếc xe rẻ nhất, xe tiện ích chạy bằng pin Seagull, đã giảm xuống còn 6.800 euro/chiếc.

Động thái của BYD, cũng nhằm mục đích thanh lý hàng tồn kho, đã khơi dậy sự cạnh tranh giảm giá ở Trung Quốc sau nhiều tháng lắng dịu. Điều này cho thấy tập đoàn này sẵn sàng làm mọi cách để bảo vệ vị thế thống lĩnh của mình trên thị trường trong nước trước mối đe dọa từ nhiều đối thủ cạnh tranh. BYD kiểm soát khoảng 30% doanh số bán xe điện tại Trung Quốc, nhưng vị thế thống trị của hãng này ngày càng bị đe dọa.

Nhờ sự bùng nổ của xe điện và trợ cấp hào phóng của chính phủ, hiện có hơn 100 nhà sản xuất xe điện đang hoạt động tại quốc gia này, tất cả đều tìm kiếm chỗ đứng trong một thị trường với 25 triệu xe bán ra, là thị trường lớn nhất thế giới nhưng tốc độ tăng trưởng đang chậm lại.

Chiến lược của BYD đã sớm được các đối thủ chính bắt chước và họ đã ngay lập tức phản ứng lại cuộc tấn công của công ty dẫn đầu thị trường. Hãng sản xuất ô tô nhà nước Changan đã công bố giảm giá 15%, trong khi thương hiệu liên minh với Stellantis là Leapmotor đã giảm giá các mẫu xe chủ lực của mình khoảng một phần ba. Phản ứng dây chuyền này khiến các nhà đầu tư lo ngại về sự sụp đổ biên lợi nhuận của các công ty liên quan. Ngày 26/5, cổ phiếu của BYD giảm giá 8,3% tại sàn giao dịch chứng khoán Hong Kong (Trung Quốc), kéo theo đà sụt giảm giá cổ phiếu của các công ty xe điện khác: Geely mất 7%, Xpeng giảm 4% và cổ phiếu của Nio bị "bốc hơi" 3%.

Cuộc chiến giá cả không chỉ gây nguy cơ sụt giảm lợi nhuận, mà trong một số trường hợp còn đe dọa đến sự tồn tại của các công ty cạnh tranh với nhau bằng cách giảm giá. Ngành công nghiệp ô tô Trung Quốc đang phải chịu tình trạng dư thừa công suất rất lớn mà công ty tư vấn Alixpartners ước tính lên tới 50%. Các nhà máy của hơn 100 nhà sản xuất trên thị trường có thể sản xuất hơn 50 triệu ô tô mỗi năm, gấp đôi khả năng hấp thụ của thị trường trong nước. Không phải ngẫu nhiên mà các tập đoàn Trung Quốc lại đổ xô vào thị trường ô tô châu Âu.

Tuy nhiên, riêng châu Âu sẽ không đủ để giải quyết vấn đề dư thừa nguồn cung ô tô tại Trung Quốc - tình trạng khiến một số người bắt đầu lo ngại về nguy cơ tái diễn cuộc khủng hoảng bất động sản (từng nhấn chìm Evergrande và các tập đoàn bất động sản lớn khác của Trung Quốc) trong lĩnh vực ô tô. Có rất nhiều điểm tương đồng. Ngoại trừ một số ít trường hợp ngoại lệ, các công ty Trung Quốc đều hoạt động thua lỗ trong nhiều năm.

Cho đến nay, trợ cấp của chính phủ và hy vọng phát triển thị trường ở Trung Quốc và nước ngoài đã giúp họ duy trì hoạt động. Tuy nhiên, nếu sự hỗ trợ của nhà nước chấm dứt, sẽ có nguy cơ xảy ra phản ứng dây chuyền về sự cố.

Liệu việc BYD giảm giá mạnh có phải là nguyên nhân gây ra cuộc khủng hoảng ô tô ở Trung Quốc? Tâm lý lo ngại dường như bắt đầu xuất hiện ngay cả trong giới chức Bắc Kinh. Vài ngày trước, tờ Financial Times đưa tin Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia đã cảnh báo về những rủi ro vốn có trong “cuộc cạnh tranh không kiểm soát” giữa các nhà xây dựng.

Người phát ngôn Li Chao cho biết: “Một số tập đoàn đã áp dụng chiến lược giá cực thấp, thậm chí bán dưới giá thành. Những hành vi này vượt ra ngoài ranh giới đỏ của cạnh tranh, làm méo mó cơ chế thị trường và làm suy yếu các quy tắc cạnh tranh lành mạnh” và “do đó cần có hành động khắc phục”. Những tuyên bố này dường như cũng mang tính cảnh báo đối với BYD.