Thiết lập "vùng xanh" cửa khẩu để giải tỏa ùn tắc hàng hóa

Tham dự có lãnh đạo một số bộ, ngành và các tỉnh Lạng Sơn, Quảng Ninh, Lào Cai, Cao Bằng.

* Lạng Sơn sẽ triển khai phương thức giao nhận hàng hóa hạn chế tiếp xúc

Theo báo cáo của Bộ Công Thương, tình trạng ùn tắc đã xảy ra  cuối năm 2021. Với sự vào cuộc của Chính phủ, các bộ, ngành, đến cận Tết nguyên đán, lượng xe chờ xuất khẩu đã được giải quyết thông quan. Tuy nhiên, tình trạng ùn tắc có xu hướng xuất hiện trở lại sau Tết.

Tình trạng ùn tắc như hiện nay chủ yếu là do Trung Quốc kiên trì chính sách “Zero COVID”, từ đó áp dụng các biện pháp mạnh chưa từng có để phòng, chống dịch bệnh.

Ngoài ra, tại thời điểm ngay trước và sau Tết Nguyên đán, năng lực bốc dỡ phía Trung Quốc cũng có phần hạn chế do công nhân bốc vác về quê ăn Tết, số lao động đã trở lại thì vẫn trong thời gian cách ly.

Trong khi đó, mặc dù các bộ, ngành và các tỉnh biên giới đã liên tục khuyến cáo, lượng xe chở hàng hóa lên các cửa khẩu biên giới vẫn liên tục tăng nhanh những ngày gần đây.

Theo bà Đoàn Thu Hà, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lạng Sơn, tỉnh đã thông báo người dân, doanh nghiệp không tiếp tục đưa xe lên cửa khẩu nhưng hàng ngày vẫn có khoảng 50-70 xe đi lên Lạng Sơn.

Lý giải nguyên nhân, Phó Chủ tịch UBND Lạng Sơn cho rằng, hiện Trung Quốc đang mùa đông, nhu cầu hoa quả, nông sản rất lớn, nên thương nhân vẫn đổ hàng lên cửa khẩu.

Tuy nhiên, sau Tết Nguyên đán, tình hình dịch gia tăng ở nước ta, nên phía Trung Quốc càng tăng cường kiểm soát dịch ở cửa khẩu.

Về giải pháp trước mắt, bà Đoàn Thu Hà cho biết, Lạng Sơn đã thống nhất với phía Trung Quốc về thí điểm phương thức giao nhận hàng hóa hạn chế tiếp xúc, từ đó cửa khẩu Tân Thanh có thể nâng lên 150 - 200 xe thông quan/ngày và có thể cao hơn nữa (hiện khoảng 30-40 xe/ngày). Phương thức giao nhận mới sẽ áp dụng chính thức từ ngày 26/2 tại cửa khẩu Tân Thanh, từ ngày 1/3 tại cửa khẩu Hữu Nghị.

Còn theo ông Cao Tường Huy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh, trước và sau Tết Nguyên đán, phía Trung Quốc nhiều lần dừng thông quan tại cửa khẩu có phát sinh ca mắc COVID-19 nên tình trạng ùn ứ xe nông sản, hàng hóa vẫn diễn ra.

Bên cạnh đó, vướng mắc lớn vẫn là việc chưa thống nhất quy định giữa 2 nước về công nhận kết quả xét nghiệm SARS-CoV-2 và khử khuẩn hàng hóa.

Về giải pháp, Thứ trưởng Bộ Công Thương Trần Quốc Khánh đề xuất, UBND các tỉnh Lạng Sơn, Quảng Ninh, Cao Bằng và Lào Cai có thể bố trí bãi tập kết phương tiện gần cửa khẩu, sau đó hợp tác với phía Trung Quốc để tiến hành khử khuẩn cho hàng hóa và phương tiện cũng như lấy mẫu xét nghiệm SARS-CoV-2 cho lái xe (trong trường hợp cần thiết) tại các bãi này.

Quy trình hợp tác giao nhận này có thể cải thiện đáng kể hoạt động thông quan tại các cửa khẩu biên giới, hạn chế tối đa nguy cơ ùn tắc.

Bởi, nếu phát hiện phương tiện, hàng hóa nhiễm SARS-CoV-2 bên phía Trung Quốc thì theo quy định, Trung Quốc sẽ phải ngừng hoạt động thông quan để khử khuẩn toàn bộ khu vực cửa khẩu, đôi khi mất tới 1-2 ngày.

Trong khi đó, nếu phát hiện phương tiện, hàng hóa, lái xe nhiễm SARS-CoV-2 trên đất Việt Nam thì chỉ cần không cho phương tiện đó ra cửa khẩu là đủ.

Lãnh đạo Bộ Công Thương đề nghị các địa phương vùng trồng, doanh nghiệp, các thương lái, lái xe đường dài tăng cường áp dụng các biện pháp nhằm bảo đảm quy trình sản xuất, bao gói, vận chuyển hàng hóa là tuyệt đối an toàn, theo đúng yêu cầu phòng, chống dịch, từ đó giúp các bên liên quan mở và duy trì bền vững việc mở lại các cửa khẩu.

“Cần chuyển nhanh, chuyển mạnh hoạt động xuất khẩu hàng hóa sang thị trường Trung Quốc theo hình thức chính ngạch”, Thứ trưởng Trần Quốc Khánh nhấn mạnh.