Thờ cúng tổ tiên - bản sắc văn hóa người Việt
Từ lâu, thờ cúng tổ tiên ông bà đã trở thành một phong tục, là chuẩn mực đạo đức và nguyên tắc làm người, đồng thời là một phần quan trọng trong đời sống tâm linh của người Việt Nam.
Không nhất thiết phải là mâm cao cỗ đầy, chỉ cần thắp nén hương thơm lên bàn thờ tổ tiên trong ngày lễ, Tết, hay ngày giỗ, con cháu trong gia đình cũng thể hiện được tấm lòng thành kính, hướng về cội nguồn, tưởng nhớ những người thân đã khuất.
Nơi đặt bàn thờ tổ tiên thường ở vị trí trang trọng nhất trong nhà.
Chính giữa ban thờ là bát hương tượng trưng cho vũ trụ, trên bát hương có cây trụ để cắm hương vòng; ở hai góc ngoài của bàn thờ bao giờ cũng có hai cây đèn (hoặc nến) tượng trưng cho mặt trời ở bên trái và mặt trăng ở bên phải.
Mỗi khi cúng, lễ gia chủ sẽ thắp đèn (đốt nến). Ngay sau bát hương thường có một cái đỉnh ba chân, nắp đỉnh được vẽ hình con lân với ý nghĩa sức mạnh bề trên kiểm soát tinh thần con cháu khi đứng trước bàn thờ.
Trước đây, với những nhà có điều kiện thì đồ thờ được sơn son thếp vàng; có đủ thần chủ bốn đời để thờ, đó là cao, tằng, tổ, khảo. Thần chủ làm bằng gỗ táo, trên đó đề tên, họ, chức tước, ngày tháng sinh tử của tổ tiên.
Trong những ngày giỗ, tết hay những ngày quan trọng của gia đình như cưới hỏi, thi cử, các gia đình thường thắp hương khấn lễ. Có thể nói, mọi biến cố trong gia đình đều được gia chủ báo cáo với gia tiên. Không gian xung quanh nơi đặt bàn thờ sẽ là nơi con cháu trò chuyện, do đó khu thờ tự còn là nơi kết nối tình cảm gia đình.
Ngoài ngày giỗ tổ tiên tại gia, người Việt còn có ngày giỗ họ. Đối với Việt Nam, quan hệ huyết thống khá phức tạp. Gia đình chỉ là một đơn vị độc lập tương đối bởi giữa các gia đình trên một phạm vi nào đó lại tồn tại một quan hệ ràng buộc mà người ta gọi là họ hàng, dòng tộc.
Mỗi họ có một ông Tổ chung và đều có một cuốn gia phả ghi chép họ tên, chức tước, ngày tháng sinh tử của tổ tông và người trong họ theo thứ tự để mọi người "vấn tổ tầm tông". Con cháu trong họ sẽ lập Từ đường để thờ vị Thuỷ tổ.
Trưởng tộc là người được hưởng hương hoả của tổ tiên nên có trách nhiệm phải lo việc làm giỗ họ. Trong ngày giỗ họ, con cháu đều phải góp giỗ.
Hướng bàn thờ cũng được người Việt rất quan tâm. Thông thường hướng nhà theo đạo Phật thì hướng Nam là nơi của bát nhã, tức trí tuệ, hướng của sự sáng tạo, của sinh lực tràn trề, đầy dương khí. Bên cạnh đó, cũng có nhiều nhà đặt bàn thờ hướng Tây vì quan niệm hướng này hợp với sự đối đãi của âm dương, nên yên ổn và phát triển, thần linh, tổ tiên được an toạ.
Đã bao thế kỷ trôi qua, cung cách và quan niệm thờ phụng tổ tiên của người Việt Nam xét theo góc độ nào đó đã có nhiều thay đổi nhưng ý nghĩa lớn nhất thì vẫn giữ nguyên.
Người Việt Nam coi việc thờ phụng tổ tiên là một trong những nguyên tắc đạo đức làm người. Đó là hình thức thể hiện sự hiếu thuận và lòng biết ơn của con cháu đối với các bậc sinh thành.
Tết là thời điểm quan trọng trong năm cho nên bàn thờ ngày Tết cũng trở nên đặc biệt.
Việc trang hoàng bàn thờ tùy thuộc điều kiện hoàn cảnh mỗi nhà nhưng dứt khoát nhà nào cũng phải bày mâm ngũ quả.
Thông thường ngũ quả gồm 5 loại quả có 5 màu khác nhau như chuối xanh, bưởi vàng, hồng đỏ, lê trắng, quýt da cam tượng trưng cho mong ước: Phú (giàu có) - quý (sang trọng) - thọ (sống lâu) - khang (khỏe mạnh) - ninh (bình yên).
Cành đào được cắm trên bàn thờ có huyền lực trừ ma tà và mọi xấu xa, màu đỏ chứa một sinh khí lớn lao. Vì thế hoa đào thắm là lời cầu nguyện và lời chúc phúc đầu xuân.
Cây mía được đặt ở bên bàn thờ với ngụ ý để các “cụ” chống gậy về vui với con cháu.
Vào thời điểm giao thừa thiêng liêng, cả gia đình thành kính đứng trước bàn thờ tổ tiên thắp nén hương thơm, thầm cầu mong một năm mới tràn đầy sức khỏe, bình an và may mắn./.
Tin liên quan
-
Xe & Công nghệ
Những cây cảnh rước tài lộc vào nhà ngày Tết
19:35' - 18/01/2017
Mỗi loại hoa, loại cây cảnh đều có ý nghĩa khác nhau và phù hợp với không gian riêng nên việc lựa chọn được loại cây vừa đẹp trang trí tết vừa hút tài lộc là một việc khá quan trọng.
-
Đời sống
Cúng ông Công ông Táo - một phong tục đẹp của người Việt
07:08' - 17/01/2017
Hằng năm, cứ đến ngày 23 tháng Chạp, người dân Việt Nam lại chuẩn bị mâm cơm cúng tiễn ông Táo về trời.
-
Kinh tế & Xã hội
Tìm lại hồn xưa dòng tranh dân gian Việt Nam
20:38' - 30/10/2016
Dòng tranh dân gian Việt Nam đang chịu những tác động không nhỏ từ cuộc sống, khiến nguy cơ mai một rất cao.
Tin cùng chuyên mục
-
Đời sống
Lịch nghỉ hè 2025 của học sinh Đà Nẵng mới nhất
16:14' - 20/05/2025
Cập nhật lịch nghỉ hè năm 2025 của học sinh tại Đà Nẵng theo từng cấp học. Phụ huynh cần nắm rõ thời gian nghỉ để lên kế hoạch sinh hoạt, học hè và vui chơi cho con.
-
Đời sống
Hà Nội rải rác ca mắc COVID-19
15:07' - 20/05/2025
Dự báo trong thời gian tới, số mắc COVID-19 tại Hà Nội có thể tiếp tục ghi nhận rải rác và gia tăng.
-
Đời sống
Lịch nghỉ hè 2025 tại TP.HCM: Học sinh mầm non, tiểu học, THCS, THPT nghỉ từ ngày nào?
14:30' - 20/05/2025
Học sinh TP.HCM sẽ bắt đầu nghỉ hè từ 1/6/2025. Xem chi tiết lịch nghỉ hè năm 2025 của từng cấp học và những lưu ý cho phụ huynh trong kỳ nghỉ.
-
Đời sống
50 gia đình giàu nhất Anh nhiều tài sản hơn 34 triệu người nghèo nhất
13:42' - 20/05/2025
Theo nghiên cứu của tổ chức từ thiện Equality Trust của Anh, hiện 50 gia đình giàu nhất ở Anh nắm giữ nhiều tài sản hơn 50% dân số nghèo nhất của nước này, tức khoảng hơn 34 triệu người.
-
Đời sống
Lịch nghỉ hè 2025 của học sinh Hải Phòng: Cập nhật thời gian nghỉ theo từng cấp học
11:36' - 20/05/2025
Học sinh Hải Phòng sẽ bắt đầu kỳ nghỉ hè 2025 từ đầu tháng 6. Xem chi tiết lịch nghỉ hè từng cấp học và những lưu ý quan trọng dành cho phụ huynh.
-
Đời sống
Lịch nghỉ hè 2025 của học sinh tại Hà Nội
10:17' - 20/05/2025
Học sinh Hà Nội có thể bắt đầu nghỉ hè từ 29/5/2025. Xem chi tiết lịch nghỉ hè năm 2025 của các cấp học và những lưu ý quan trọng cho phụ huynh.
-
Đời sống
Lịch nghỉ hè chính thức của học sinh năm 2025 tại 63 tỉnh, thành
09:45' - 20/05/2025
Cập nhật lịch nghỉ hè năm 2025 của học sinh tại 63 tỉnh, thành trên cả nước. Thời gian nghỉ hè chính thức theo kế hoạch của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
-
Đời sống
Nha Trang vào top 15 điểm đến hàng đầu thế giới mùa hè 2025
09:07' - 20/05/2025
Theo báo cáo tháng 5/2025 của Viện Kinh tế Mastercard (Mastercard Economics Institute - MEI), thành phố Nha Trang xếp thứ 11 trong danh sách 15 điểm đến du lịch hàng đầu thế giới mùa hè năm 2025.
-
Đời sống
Xem ngay lịch âm dương hôm nay 20/5
05:00' - 20/05/2025
Bnews. Xem ngay lịch âm hôm nay 20/5 nhanh nhất và chính xác nhất. Xem giờ tốt xấu ngày 20/5, việc nên làm, không nên làm hôm nay và lịch vạn niên tháng 5, chuyển đổi lịch âm - dương 2025.