Thỏa thuận ngừng bắn Mỹ-Iran khiến đồng USD rớt giá

Đồng USD mất giá trong phiên ngày 10/4 và hướng tới tuần sụt giảm nhiều nhất kể từ tháng 1/2026 trong bối cảnh các nhà đầu tư đang ồ ạt bán các tài sản trú ẩn an toàn với kỳ vọng hoạt động vận tải dầu mỏ sẽ sớm nối lại nếu thỏa thuận ngừng bắn tại Vùng Vịnh được duy trì.

Ngày 7/4, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố đạt thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần với Iran. Thỏa thuận này đi kèm điều kiện tiên quyết là eo biển Hormuz phải được mở cửa lại ngay lập tức và an toàn. Về tiến trình đàm phán, Tổng thống Trump cho biết Mỹ đã nhận được đề xuất 10 điểm từ Iran. Ông đánh giá đây là cơ sở khả thi để thảo luận, đồng thời tiết lộ các bên đã tiến rất gần đến một thỏa thuận dứt điểm vì nền hòa bình dài hạn.

Trong khi đó, Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araqchi ngày 7/4 ra tuyên bố khẳng định Iran sẽ ngừng các hoạt động quân sự nếu đối phương cũng có động thái tương tự. Ông xác nhận tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz sẽ được đảm bảo an toàn trong hai tuần tới dưới sự điều phối của các lực lượng vũ trang Iran.

Thông báo ngừng bắn được Tổng thống Mỹ đưa ra trên mạng xã hội ngay sát thời hạn chót mà ông ấn định cho Iran. Theo đó, Iran phải mở cửa eo biển Hormuz, tuyến đường vận chuyển 20% lượng dầu mỏ toàn cầu, nếu không muốn hệ thống cơ sở hạ tầng dân sự phải hứng chịu các hoạt động quân sự quy mô lớn.

Mọi sự chú ý của thị trường hiện dồn vào kết quả cuộc đàm phán hòa bình diễn ra cuối tuần này giữa Mỹ và Iran tại thủ đô Islamabad (Pakistan).

Chuyên gia chiến lược cấp cao Jason Wong từ ngân hàng BNZ (Wellington) nhận định, nếu đàm phán đạt tiến triển tích cực, đồng bạc xanh sẽ tiếp tục chịu áp lực giảm. Ngược lại, nếu đàm phán bế tắc và tàu thuyền vẫn chưa thể lưu thông, tâm lý thị trường có thể đảo chiều nhanh chóng ngay trong ngày 13/4. Trước đó, giới đầu tư từng đổ xô mua USD khi xung đột lên đỉnh điểm, và hiện tại họ bắt đầu bán ra khi rủi ro tồi tệ nhất đã vơi bớt.

Kể từ khi các bên đạt được thỏa thuận ngừng bắn mong manh vào ngày 7/4, dòng tiền đã liên tục rút khỏi các vị thế neo giữ đồng USD. Trước đó trong tháng 3/2026, đồng tiền này từng tăng vọt và trở thành một trong số ít những "tài sản trú ẩn" an toàn khi chiến sự bùng phát khiến giá dầu tăng phi mã, gây sức ép lên thị trường chứng khoán, vàng và trái phiếu.

Tính chung trong tuần, chỉ số đồng USD, thước đo đồng bạc xanh với rổ tiền tệ chính, đã giảm 1,6% và giảm 0,22% trong phiên cuối tuần. Trái lại, đồng euro tăng 1,8% lên mức 1,173 USD/euro, đồng Bảng Anh tăng 2% lên mức 1,347 USD/bảng. Các đồng tiền nhạy cảm với rủi ro như AUD và NZD đều ghi nhận mức tăng gần 3% trong tuần, trong đó đồng AUD giao dịch nhỉnh hơn mức 0,70 USD/AUD. Riêng đồng yen Nhật tiếp tục suy yếu và lùi về mức 159,255 yen/USD.

Trên thực tế, hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz hầu như chưa có tiến triển. Trong 24 giờ đầu tiên sau khi thỏa thuận ngừng bắn Mỹ-Iran có hiệu lực, chỉ có một tàu chở dầu và 5 tàu chở hàng khô lưu thông qua tuyến đường này. Con số này quá khiêm tốn so với mức 140 tàu lưu thông mỗi ngày trước khi xung đột Trung Đông nổ ra vào cuối tháng 2/2026.

Kể từ khi cuộc xung đột nổ ra vào ngày 28/2, Iran đã phong tỏa hầu hết các hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz. Dù đã đồng ý mở lại tuyến đường này theo thỏa thuận ngừng bắn, Iran lại đưa ra ý tưởng thiết lập hệ thống thu phí để gây quỹ tái thiết đất nước sau các hoạt động quân sự của Mỹ và Israel. Theo những báo cáo từ giới truyền thông tài chính, mức phí này có thể lên tới 2 triệu USD mỗi tàu, hoặc 1 USD cho mỗi thùng dầu, thanh toán bằng tiền điện tử hoặc đồng NDT của Trung Quốc.

Tuy nhiên, thực tế triển khai đang gặp nhiều trở ngại. Các chuyên gia bảo hiểm từ tổ chức Lloyd's List nhận định cơ chế phê duyệt của Iran vẫn rất chậm chạp, thiếu minh bạch và đi kèm với những yêu cầu nộp phí lên tới hàng triệu USD.

Phản ứng trước thông tin này, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã liên tục đăng tải các dòng trạng thái gay gắt trên mạng xã hội Truth Social ngày 9/4. Ông cáo buộc Iran đang thực hiện thỏa thuận "rất kém" khi cản trở dòng chảy dầu mỏ. Nhà lãnh đạo Mỹ cảnh báo Iran phải dừng ngay việc thu phí và khẳng định dầu mỏ sẽ sớm lưu thông trở lại dù có hay không có sự giúp đỡ của phía Iran. Dù vậy, ông Trump trước đó cũng từng gợi ý Mỹ và Iran có thể cùng vận hành hệ thống này dưới dạng "liên doanh". Nhà Trắng cho biết hiện chưa đưa ra lập trường cuối cùng về vấn đề này, nhưng nhấn mạnh yêu cầu eo biển phải được mở cửa hoàn toàn và không hạn chế.

Ý tưởng thu phí của Iran đang vấp phải làn sóng phản đối mạnh mẽ từ cộng đồng quốc tế. Liên minh châu Âu (EU) khẳng định tự do hàng hải đồng nghĩa với việc không phải trả bất kỳ khoản phí nào. Các quốc gia vùng Vịnh, đặc biệt là Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), cũng lên án gay gắt việc "vũ khí hóa" tuyến đường thủy huyết mạch này và tuyên bố không chấp nhận sự kiểm soát dòng chảy từ phía Iran. 

Dữ liệu công bố ngày 10/4 cho thấy chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 3/2026 của Mỹ đã tăng mạnh nhất trong gần 4 năm qua, chủ yếu do giá dầu tăng vọt giữa lúc xung đột Iran và tác động dai dẳng từ các chính sách thuế quan.

CPI của Mỹ tăng 0,9% trong tháng 3/2026 (điều chỉnh theo mùa), đưa lạm phát hàng năm lên 3,3%, chủ yếu do chi phí năng lượng tăng 10,9%. Cả hai con số này đều phù hợp với dự báo của Dow Jones. Đây là mức cao nhất kể từ tháng 4/2024 và tăng so với 2,4% trong tháng 2.

Tuy nhiên, nếu loại trừ thực phẩm và năng lượng, lạm phát cơ bản chỉ tăng 0,2% trong tháng và 2,6% so với cùng kỳ năm trước – đều thấp hơn dự báo 0,1 điểm phần trăm, cho thấy áp lực lạm phát nền vẫn được kiểm soát. Thậm chí, một số lĩnh vực còn ghi nhận giá giảm như chăm sóc y tế, dịch vụ cá nhân, và ô tô đã qua sử dụng.

Theo BLS, xung đột Trung Đông là yếu tố chính chi phối số liệu lạm phát tháng, khi giá xăng tăng vọt 21,2%, chiếm gần 3/4 mức tăng CPI.

Giá năng lượng đã hạ nhiệt trong tháng 4 sau khi Mỹ và Iran đạt được lệnh ngừng bắn, tạo ra một trạng thái hòa bình mong manh cho cuộc xung đột bắt đầu từ cuối tháng 2. Nhờ đó, Fed có thể “bỏ qua” mức tăng đột biến trong tháng 3 và tập trung nhiều hơn vào xu hướng lạm phát cơ bản – vốn vẫn cao hơn mục tiêu trong suốt 5 năm qua.

Thị trường hiện gần như không kỳ vọng Fed sẽ cắt giảm lãi suất trong phần còn lại của năm 2026, dù tại cuộc họp tháng 3/2026, các quan chức Fed cho thấy xu hướng nghiêng về khả năng giảm 0,25 điểm phần trăm, nhưng thời điểm vẫn rất chưa chắc chắn.

Ở một diễn biến khác, đồng NDT của Trung Quốc bất ngờ trở thành điểm sáng khi hướng tới tuần tăng giá mạnh nhất trong 15 tháng qua và hiện giao dịch ở mức cao nhất kể từ năm 2023. Chuyên gia kinh tế Lynn Song từ ING nhận định đồng NDT có diễn biến tích cực bất chấp vị thế là quốc gia nhập khẩu dầu mỏ lớn nhất thế giới của Trung Quốc. Dữ liệu mới nhất cũng cho thấy giá sản xuất (PPI) của nước này đã tăng lần đầu tiên sau 3 năm, phát đi tín hiệu lạm phát bắt đầu quay trở lại sau một thời gian dài nền kinh tế đối mặt với giảm phát.