Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi: Có cơ chế giám sát các dự án tồn đọng, chậm triển khai

Tại phiên họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 2 chiều 4/3, các vấn đề được dư luận quan tâm đó là có cơ chế giám sát như thế nào đối với các dự án tồn đọng, chậm triển khai đã được xử lý. Đồng thời, điều hành chính sách ra sao đối với các lĩnh vực then chốt như đầu tư công, đất đai, năng lượng, nhà ở xã hội trong điều kiện kinh tế thế giới còn nhiều bất định, khó lường để giữ ổn định vĩ mô, vừa đạt mục tiêu tăng trưởng năm 2026 đã được Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi giải đáp.

Có cơ chế giám sát thực hiện dự án tồn đọng

Trong quá trình xử lý khó khăn, Chính phủ đã thống nhất, có nhiều báo cáo Bộ Chính trị về tình hình xử lý khó khăn vướng mắc các dự án, trong đó đảm bảo tuân thủ các nguyên tắc xử lý. Đó là, các vướng mắc phải được xử lý theo hành lang pháp lý hiện hành. Quá trình tháo gỡ khó khăn, vướng mắc phải xử lý các vi phạm của cá nhân, tổ chức có liên quan trong các kết luận thanh tra, kiểm tra, bản án, không hợp thức hóa các sai phạm và không làm phát sinh sai phạm mới. Cùng với đó, đẩy mạnh phân cấp cho các địa phương trực tiếp xử lý dứt điểm theo đúng thẩm quyền theo đúng quy định pháp luật sau khi đã có các cơ chế chính sách cấp thẩm quyền cho phép tháo gỡ khó khăn, vướng mắc.

Đối với các dự án cần có các chính sách đặc thù trình Quốc hội cho phép áp dụng để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc. Trong quá trình xây dựng chính sách, trình Quốc hội, Chính phủ đã xây dựng, đề xuất các cơ chế trong giám sát, tổ chức thực hiện đảm bảo việc thực thi chính sách chặt chẽ, đúng đối tượng, không để phát sinh sai phạm mới.

Trên cơ sở kiến nghị của Chính phủ, tại các Nghị quyết Quốc hội về cơ chế chính sách đặc thù tháo gỡ khó khăn như Nghị quyết số 170/2024/QH15 của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù tháo gỡ khó khăn, vướng mắc đối với các dự án, đất đai trong kết luận thanh tra, kiểm tra, bản án giao cho Chính phủ quy định chi tiết hướng dẫn việc thực hiện Nghị quyết Quốc hội không để phát sinh tranh chấp, khiếu, nại, khiếu kiện, không hợp thức hóa sai phạm, không để phát sinh sai phạm mới, không để xảy ra việc trục lợi chính sách, lợi ích nhóm, thất thoát lãng phí.

Chính phủ đã cụ thể hóa chủ trương trên tại Nghị quyết, Nghị định hướng dẫn thực hiện Nghị quyết Quốc hội để các Bộ, địa phương thực hiện tháo gỡ khó khăn, vướng mắc các dự án có hiệu quả, chặt chẽ về mặt pháp lý. Đồng thời, Nghị quyết Quốc hội cũng giao các cơ quan Tòa án nhân dân tối cao, viện kiểm soát nhân dân tối cao, Kiểm toán nhà nước phối hợp giám sát, tổ chức thực hiện các chính sách đặc thù tháo gỡ khó khăn theo quy định pháp luật và Nghị quyết Quốc hội đảm bảo việc thực hiện chính sách đúng quy định. 

Đối với các dự án khó khăn vướng mắc các Bộ, địa phương chủ động xử lý theo thẩm quyền. Trong thời gian qua, Chính phủ đã tích cực rà soát, nhận diện các khó khăn vướng mắc trong việc thực thi các Luật, Nghị định liên quan đến nhiều lĩnh vực đầu tư, sản xuất kinh doanh, đất đai, xây dựng… để trình Quốc hội sửa đổi, ban hành mới trong giai đoạn vừa qua. Theo đó, các cơ chế giám sát việc thực hiện dự án đã được thể chế hóa trong các văn bản pháp lý hiện hành như: Luật sửa đổi các Luật Đầu tư, Đầu tư công, Quy hoạch, Xây dựng, Đất đai và các nghị định hướng dẫn. Việc này đã tạo hành lang pháp luật thông thoáng để các Bộ, địa phương chủ động rà soát, tháo gỡ được hàng nghìn dự án theo đúng thẩm quyền, đảm bảo tính pháp lý chặt chẽ, tránh việc xử lý sai trùng sai.

Bên cạnh đó, trong quá trình tổng hợp, xây dựng cơ chế tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng kéo dài. Ban chỉ đạo 751 cũng đã tích cực tham mưu Thủ tướng Chính phủ, Chính phủ ban hành nhiều công điện, nghị quyết về tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án theo tinh thần địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm trên cơ sở pháp lý hiện hành. Đồng thời, Chính phủ cũng yêu cầu các Bộ, ngành, địa phương báo cáo kết quả xử lý khó khăn, vướng mắc của từng dự án về Bộ Tài chính và cập nhật trên Hệ thống 751 định kỳ ngày 25 hàng tháng để Ban chỉ đạo theo dõi, giám sát, đánh giá và kịp thời báo cáo Thủ tướng Chính phủ về kết quả tháo gỡ đảm bảo minh bạch, hiệu quả sớm đưa nguồn lực tồn đọng trong các dự án đầu tư vào phát triển kinh tế xã hội.

Ưu tiên thúc đẩy tăng trưởng

Về câu hỏi điều hành chính sách ra sao đối với các lĩnh vực then chốt như đầu tư công, đất đai, năng lượng, nhà ở xã hội trong điều kiện kinh tế thế giới còn nhiều bất định, khó lường, Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi cho hay, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 01/NQ-CP ngày 08/01/2026 về nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và dự toán ngân sách nhà nước năm 2026, trong đó Chính phủ yêu cầu các cấp, ngành, địa phương tập trung chỉ đạo, điều hành thực hiện mục tiêu tăng trưởng GDP cả nước năm 2026 phấn đấu từ 10% trở lên gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn. Đồng thời, Nghị quyết đã xác định kịch bản tăng trưởng GDP theo từng quý và các chỉ tiêu cụ thể cho từng nhóm ngành, lĩnh vực.

Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã lãnh đạo, chỉ đạo các Bộ, ngành, địa phương tổ chức triển khai ngay các công việc nhằm giữ đà, giữ nhịp; thực hiện quyết liệt, hiệu quả Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, các Nghị quyết, Kết luận của Đảng, Quốc hội, Nghị quyết đột phá của Bộ Chính trị, Nghị quyết số 01/NQ-CP, Chỉ thị số 06/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về nhiệm vụ trọng tâm sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, phấn đấu hoàn thành kịch bản tăng trưởng của cả nước, các ngành, lĩnh vực và địa phương trong quý I năm 2026, tạo nền tảng, tiền đề hoàn thành mục tiêu cả năm. Qua đó, tình hình kinh tế - xã hội nước ta trong 2 tháng đầu năm 2026 tiếp tục có xu hướng tích cực, kinh tế vĩ mô ổn định, lạm phát được kiểm soát, bảo đảm các cân đối lớn, thúc đẩy sản xuất kinh doanh.

“Trong bối cảnh tình hình thế giới dự báo tiếp tục khó lường, nhất là căng thẳng địa chính trị, xung đột quân sự, cạnh tranh chiến lược, chính sách thương mại của các nền kinh tế lớn; kinh tế toàn cầu dự báo tăng trưởng chậm, tiềm ẩn nhiều rủi ro; trong nước, khối lượng công việc cần triển khai ngay sau Tết là rất lớn, yêu cầu phải khẩn trương, tập trung xử lý với tinh thần “làm việc sớm, vào việc ngay”, quyết liệt, chủ động, linh hoạt, sáng tạo hơn nữa trong công tác chỉ đạo, điều hành, đáp ứng yêu cầu mới đặt ra. Theo đó, để đảm bảo hoàn thành mục tiêu tăng trưởng năm 2026, cần tập trung hoàn thiện đồng bộ thể chế, pháp luật, nâng cao hiệu quả công tác tổ chức thi hành pháp luật; đẩy mạnh cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh. Đồng thời, tiếp tục ưu tiên thúc đẩy tăng trưởng gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn, nợ công, bội chi ngân sách nhà nước trong giới hạn quy định; ứng phó kịp thời, hiệu quả với các biến động kinh tế, thương mại thế giới; thúc đẩy và làm mới các động lực tăng trưởng truyền thống (đầu tư, tiêu dùng, xuất khẩu), khai thác mạnh mẽ các động lực tăng trưởng mới”, Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi nói.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi, cùng với chuyển đổi căn bản mô hình tăng trưởng dựa vào năng suất và đổi mới sáng tạo; đặt nâng cao năng suất, chất lượng nguồn nhân lực, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo vào trung tâm của chiến lược phát triển; cơ cấu lại nền kinh tế theo hướng xanh, số, tuần hoàn, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số làm động lực chính, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, sức cạnh tranh, tính tự chủ, sức chống chịu của nền kinh tế, các bộ, ngành chức năng tập trung đầu tư xây dựng các công trình hạ tầng chiến lược hiện đại, đồng bộ, tạo nền tảng cho năng lực cạnh tranh quốc gia, nhất là các công trình giao thông trọng điểm, hệ thống giao thông trục quốc gia, đường sắt, sân bay quốc tế, cảng biển, năng lượng; thúc đẩy các dự án có tính liên vùng, hạ tầng đô thị lớn, hạ tầng chuyển đổi số; điều chỉnh quy hoạch phù hợp với bối cảnh mới;

Ngoài ra, tạo đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; chú trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, nhất là trong lĩnh vực chíp, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo; nâng mặt bằng kỹ năng của toàn xã hội.