Thứ trưởng Phùng Đức Tiến: Xây dựng ngành chăn nuôi an toàn sinh học, đáp ứng thị trường xuất khẩu

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến nhấn mạnh, Việt Nam là quốc gia có đàn gia súc, gia cầm lớn trên thế giới, chỉ riêng đàn lợn có khoảng 31 triệu con, đàn gia cầm hàng trăm triệu con. Do đó, yêu cầu về công tác phòng, chống dịch bệnh cho đàn vật nuôi phải được thực hiện thường xuyên, liên tục.

Đặc biệt, giai đoạn 2020-2025, Việt Nam đã kiểm soát, phòng, chống hiệu quả dịch bệnh trên đàn gia súc, gia cầm, góp phần bảo đảm nguồn cung thực phẩm phục vụ thị trường trong nước và xuất khẩu. Việc tiêm phòng cho đàn gia súc, gia cầm góp phần quan trọng trong phòng, chống dịch bệnh, ngăn ngừa dịch lây lan, bùng phát diện rộng.

Vai trò đặc biệt quan trọng của ngành thú y và chăn nuôi trong thành tựu tăng trưởng nông nghiệp thời gian qua với ba kế hoạch lớn trong phòng chống dịch bệnh trên động vật.

Thứ trưởng đánh giá cao những nỗ lực không ngừng của bộ, các địa phương, cộng đồng doanh nghiệp và người chăn nuôi trong thực hiện ba kế hoạch quốc gia phòng, chống cúm gia cầm, lở mồm long móng và dịch tả lợn châu Phi. 

Thứ trưởng cũng lưu ý các vấn đề lớn còn tồn tại như: tỷ lệ lưu hành virus cúm gia cầm vẫn cao; chăn nuôi nhỏ lẻ đan xen với tập trung gây khó kiểm soát dịch; tiêm phòng ở vùng sâu vùng xa còn yếu; cơ sở giết mổ, chế biến chưa đạt tiêu chuẩn xuất khẩu; hạ tầng vùng chăn nuôi còn thiếu đồng bộ. Những khó khăn này cần được giải quyết bằng cơ chế khuyến khích, chính sách hỗ trợ, nâng cao nhận thức và siết chặt giám sát.

Thứ trưởng Phùng Đức Tiến cũng cho biết: Kết quả đạt được từ các kế hoạch quốc gia là tiền đề quan trọng để xây dựng ngành chăn nuôi hiện đại, an toàn sinh học, đủ năng lực thích ứng dịch bệnh, đáp ứng yêu cầu thị trường trong nước và xuất khẩu.

Ông Phan Quang Minh, Phó cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y cho biết: Trong 6 tháng đầu năm 2025, dịch bệnh nguy hiểm trên gia súc, gia cầm tiếp tục được kiểm soát tương đối hiệu quả. 

Cụ thể, toàn quốc ghi nhận 251 ổ dịch tả lợn châu Phi tại 35 tỉnh, giảm 14,63% số địa phương có dịch, giảm 61,79% số ổ dịch và 81,27% thiệt hại so với cùng kỳ 2024. Cúm gia cầm xảy ra tại 6 tỉnh với 9 ổ dịch, khiến 21.337 con mắc và 25.318 con bị tiêu hủy, số tỉnh có dịch giảm, nhưng mức độ thiệt hại lại tăng gấp đôi (2,03 lần).

Lở mồm long móng ghi nhận 10 ổ dịch trên cả nước với 235 con mắc, 34 con tiêu hủy, giảm hơn 77% số ổ dịch và hơn 83% số con mắc. Dịch viêm da nổi cục xảy ra tại 7 tỉnh, với 88 con mắc bệnh, 29 con chết hoặc bị tiêu hủy.

Về Chương trình quốc gia Phòng chống dịch bệnh cúm gia cầm, giai đoạn 2019 - 2025, lãnh đạo Cục Chăn nuôi và Thú y cho hay, việc giám sát chủ động đã góp phần cảnh báo sớm, phân tích dịch tễ học và định hướng lựa chọn vaccine phù hợp; số lượng ổ dịch cúm gia cầm giảm đáng kể so với giai đoạn trước (2014 - 2018), giảm 33% về số ổ dịch trung bình/năm, giảm 3,6% số tỉnh có dịch.

Điều này cho thấy, việc kiểm soát dịch bệnh đã phần nào có hiệu quả, dù vẫn có những thách thức trong việc giảm thiểu thiệt hại về gia cầm. Ngoài ra, Hệ thống báo cáo trực tuyến VAHIS đã hỗ trợ đáng kể trong việc giám sát, báo cáo và quản lý dịch bệnh kịp thời, giúp nâng cao hiệu quả ứng phó dịch bệnh.

Đối với Kế hoạch quốc gia Phòng chống dịch bệnh, giai đoạn 2020 - 2025; tính đến giữa năm 2025, ngành chăn nuôi - thú y đã gần hoàn thành mục tiêu trên 90% số xã, phường, thị trấn không có bệnh tả lợn châu Phi trong 2 năm đầu tiên; trên 95% số xã, phường, thị trấn không có bệnh tả lợn châu Phi trong 2 năm tiếp theo và trên 99% số xã, phường, thị trấn không có bệnh tả lợn châu Phi trong 2 năm cuối thực hiện Kế hoạch.

Bên cạnh đó, cả nước có 580 cơ sở chăn nuôi lợn được chứng nhận an toàn dịch bệnh đối với bệnh tả lợn châu Phi tăng so với mục tiêu đặt ra là 80 cơ sở. Hiện nay, Việt Nam có 3 loại vaccine tả lợn châu Phi được cấp giấy chứng nhận lưu hành. Trong giai đoạn từ năm 2023 đến năm 2025 đã có 957.278 con lợn được tiêm phòng vaccine tả lợn châu Phi của 35.615 hộ, cơ sở chăn nuôi tại 45 tỉnh, thành phố. Số lợn bị chết sau khi tiêm phòng chiếm tỷ lệ thấp, chỉ khoảng 0,1% (988 con lợn). Nguyên nhân là phần lớn số lợn này đã nhiễm vi rút thực địa từ trước hoặc sức đề kháng bị suy giảm vì mắc các bệnh do Escherichia coli, PCV2.

Kết quả sử dụng vaccine tả lợn châu Phi của các địa phương thời gian qua cho thấy vacxin có hiệu lực và hiệu quả trong phòng bệnh dịch tả lợn châu Phi, nhờ đó đã cơ bản kiểm soát được dịch bệnh tả lợn châu Phi trên đàn lợn và tăng tái đàn, cung ứng sản phẩm thịt lợn cho người tiêu dùng.

Với Chương trình quốc gia phòng chống dịch bênh lở mồm long móng, giai đoạn 2021 - 2025. Lãnh đạo Cục Chăn nuôi và Thú y cho biết: Số lượng ổ dịch lở mồm long móng và gia súc mắc bệnh giảm từ 10 - 20% so với trung bình của cả giai đoạn 2016 - 2020; đã xây dựng thành công thêm ít nhất 10 vùng an toàn dịch bệnh cấp huyện hoặc vùng liên huyện của một hoặc nhiều tỉnh, thành phố; xây dựng, duy trì ít nhất 1.000 cơ sở, chuỗi chăn nuôi gia súc an toàn dịch bệnh đối với bệnh lở mồm long móng; được Tổ chức Thú y thế giới (WOAH) công nhận Chương trình quốc gia phòng, chống bệnh lở mồm long móng của Việt Nam phù hợp với khuyến cáo của WOAH.

Trong 6 tháng đầu năm 2025, tiến độ tiêm vaccine phòng bệnh động vật bằng ngân sách nhà nước vẫn chưa đáp ứng được mục tiêu các Kế hoạch quốc gia đề ra. Tỷ lệ tiêm vaccine cho đàn lợn mới đạt 1,11% tổng đàn; vaccine cúm gia cầm đạt 19,8% và lở mồm long móng trên trâu bò đạt 25,5%. Ngoài cúm gia cầm, hầu hết các bệnh còn lại đều có tỷ lệ tiêm dưới 10%, cho thấy độ phủ vaccine còn hạn chế, nhất là ở khu vực chăn nuôi nhỏ lẻ, phân tán.

Nguyên nhân chủ yếu vẫn do khó khăn trong công tác rà soát tổng đàn sát thời điểm tiêm, thiếu kinh phí, thủ tục mua sắm phức tạp, và ý thức tiêm phòng của người dân chưa cao. Một số địa phương vẫn chưa triển khai chế tài xử lý đối với trường hợp không chấp hành tiêm phòng, khiến việc bảo đảm miễn dịch cộng đồng gặp nhiều trở ngại.

Hơn nữa, do nhận thức của một số hộ chăn nuôi về tính nguy hiểm và việc chủ động tiêm phòng cho đàn vật nuôi còn hạn chế, khi có dịch xảy ra mới đi mua vaccine tiêm phòng. Việc áp dụng chế tài xử lý vi phạm hành chính, nhất là xử phạt không chấp hành tiêm phòng tại các địa phương gần như không thực hiện được do nể nang hoặc do tâm lý e dè của người chăn nuôi không muốn tiêm vắc xin cho gia súc, gia cầm.

 

>>>