Xe điện Trung Quốc chịu sức ép khi công nghệ đổi mới quá nhanh

Xe ô tô Nhà sản xuất xe điện Xpeng Inc. của Trung Quốc. Ảnh: xpeng.com

Tốc độ đổi mới công nghệ chóng mặt từng là một trong những lợi thế giúp các hãng xe điện Trung Quốc bứt phá, nhưng nay đang trở thành sức ép đối với chính ngành công nghiệp này.

Các mẫu xe liên tục được nâng cấp, trong khi giá ngày càng giảm khiến những sản phẩm vừa ra mắt nhanh chóng trở nên lỗi thời, làm giảm niềm tin của người tiêu dùng và khiến các hãng khó duy trì vị thế ở phân khúc cao cấp.

Theo báo Le Monde (Pháp), XPeng là một ví dụ điển hình. Tại châu Âu, hãng xe Trung Quốc này xây dựng hình ảnh cao cấp với các mẫu xe có giá từ 37.000-86.000 euro, nhấn mạnh thiết kế, công nghệ thông minh và khả năng sạc nhanh. Tuy nhiên, tại thị trường Trung Quốc, chính mẫu Mona 03 có giá chưa đến 15.000 euro lại chiếm tới 40% doanh số của hãng, trong khi những dòng xe chủ lực đắt tiền hơn ngày càng khó bán.

Mẫu P7, được XPeng tung ra năm 2020 với tham vọng cạnh tranh Tesla Model 3, hiện có giá khoảng 26.700 euro, dù phiên bản mới ra mắt tháng 3 đã được giảm thêm 2.000 euro. Doanh số P7 chỉ đạt 1.881 chiếc trong tháng 6, 1.533 chiếc trong tháng 7 và 1.863 chiếc trong tháng 8, bằng khoảng 1/10 đối thủ Tesla Model 3 sản xuất tại Thượng Hải. Mẫu SUV G9 giá trên 30.000 euro hiện cũng bán chưa tới 2.000 chiếc/tháng, trong khi doanh số xe đa dụng X9 giảm tới 87% trong vòng 7 tháng. 

Li Auto cũng rơi vào tình cảnh tương tự. Mẫu SUV L9, ra mắt mùa Hè năm 2022 với giá khoảng 60.000 euro, từng đạt doanh số 15.000 chiếc/tháng. Được trang bị cảm biến laser và chip do hãng tự phát triển, L9 hiện chỉ bán chưa tới 4.000 chiếc/tháng, bất chấp việc liên tục có phiên bản mới. Trước đó, Li One từng là mẫu xe bán chạy năm 2021 nhưng đã bị ngừng sản xuất năm 2023 khi những đối thủ có công nghệ hiện đại hơn và giá thấp hơn xuất hiện.

Theo Le Monde, sự xuống dốc nhanh chóng của những dòng xe điện “thông minh” không phải hiện tượng nhất thời mà phản ánh hai đặc điểm của thị trường Trung Quốc. Trong bối cảnh kinh tế còn nhiều bất ổn, người dân Trung Quốc tiết kiệm trung bình khoảng 35% thu nhập và có xu hướng lựa chọn các dòng xe giá thấp. Cùng với đó, số lượng lớn các nhà sản xuất và cuộc chạy đua công nghệ khốc liệt khiến vòng đời của mỗi thế hệ xe ngày càng ngắn.

Theo nhật báo Hubei Daily, chu kỳ đổi mới của các mẫu xe năng lượng mới tại Trung Quốc hiện chỉ khoảng 12-24 tháng. Một số hãng tung phiên bản mới sau mỗi 6 tháng, thậm chí nâng cấp phần cứng theo quý. Chẳng hạn, mẫu Onvo L90 của Nio đã được thay đổi hệ thống lái thông minh với cảm biến và chip mới chỉ 8 tháng sau khi ra mắt vào tháng 8/2025. 

Tốc độ đổi mới quá nhanh khiến một chiếc xe vừa mua có thể nhanh chóng trở thành phiên bản cũ. Nhật báo Chongqing Daily từng phản ánh trường hợp khách hàng được nhân viên bán hàng cam kết rằng mẫu xe họ mua sẽ không sớm được thay thế, nhưng chỉ hai tháng sau, phiên bản mới đã xuất hiện với trang bị tốt hơn trong khi giá lại thấp hơn. 

Thực trạng này đang gây bất bình trong một bộ phận người tiêu dùng. Do chi phí thay linh kiện và sự thay đổi của các nền tảng công nghệ, nhiều chủ xe không thể nâng cấp phương tiện như những gì họ từng được giới thiệu khi mua.

Năm 2025, nền tảng tiếp nhận khiếu nại về ô tô 12365auto ghi nhận khoảng 39.000 tranh chấp liên quan đến vấn đề này, cao gấp 82 lần năm 2024. Theo Le Monde, các vụ kiện của người tiêu dùng liên quan đến vấn đề này đến nay chưa mang lại kết quả.

Sức ép về giá còn buộc các nhà sản xuất phải cân nhắc giữa giảm giá và duy trì công nghệ. Với phiên bản P7 mới ra mắt tháng 3, XPeng giảm giá khoảng 2.000 euro nhưng biến một trong hai chip Turing phục vụ hệ thống lái thông minh thành trang bị tùy chọn, khiến năng lực xử lý của phiên bản tiêu chuẩn giảm xuống.

Theo chuyên gia Bill Russo, người đứng đầu công ty tư vấn Automobility tại Thượng Hải, thách thức lớn đối với XPeng là duy trì được mức giá và tạo sự khác biệt trong một thị trường Trung Quốc cạnh tranh đặc biệt khốc liệt. Đây cũng là bài toán chung đối với những hãng muốn xây dựng vị thế cao cấp trong khi các đối thủ liên tục tung ra xe mới với nhiều công nghệ hơn và giá thấp hơn.

Cuộc cạnh tranh khốc liệt còn tạo ra một hệ quả khác là ngày càng nhiều “xe mồ côi” xuất hiện sau khi nhà sản xuất phá sản. Theo thống kê của công ty tư vấn Lijing tại Thượng Hải, tính đến tháng 6, có 23 hãng sản xuất xe điện hoặc xe hybrid đang trong quá trình phá sản hoặc thanh lý, ảnh hưởng tới khoảng 850.000 chủ xe.

Đối với những người này, vấn đề không chỉ dừng ở việc mất dịch vụ bảo hành hay khó sửa chữa. Một số chủ xe không thể mua bảo hiểm, thậm chí gặp khó khăn trong việc mở và sử dụng phương tiện do ứng dụng điện thoại đa chức năng dùng để điều khiển xe ngừng hoạt động sau khi nhà sản xuất đóng cửa.