Thủ tướng đề xuất 3 tầm vóc chiến lược cho ASEAN đến năm 2045

Sáng 9/6, phiên khai mạc Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026 (ASEAN Future Forum - AFF 2026) với chủ đề “Cùng định hình tương lai chung: Hòa bình, thịnh vượng, lấy người dân làm trung tâm” đã được tổ chức trọng thể tại Thủ đô Hà Nội. Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng dự và có bài phát biểu quan trọng.

Diễn đàn Tương lai ASEAN là sáng kiến của Việt Nam, được công bố tại Hội nghị Cấp cao ASEAN năm 2023. Qua hai kỳ tổ chức năm 2024 và 2025, nhiều ý tưởng, sáng kiến từ diễn đàn đã được tiếp thu, phản ánh trong văn kiện của các Hội nghị Cấp cao ASEAN cùng năm. Điều đó cho thấy AFF không chỉ là nơi trao đổi học thuật, mà thực sự bổ trợ thiết thực cho các tiến trình chính thức của ASEAN, góp phần định hình tương lai phát triển của ASEAN, cũng như thúc đẩy hợp tác giữa ASEAN và các đối tác.

Năm nay, Diễn đàn được tổ chức đúng vào thời điểm ASEAN đang triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045. Đây cũng là sự kiện đối ngoại đa phương cấp cao lớn đầu tiên do Việt Nam chủ trì sau thành công của Đại hội Đảng lần thứ XIV, bầu cử Quốc hội khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp.

Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026 thu hút hơn 600 đại biểu tham dự trực tiếp, nhiều lãnh đạo cấp cao, Bộ trưởng, đại diện lãnh đạo các nước ASEAN, các nước đối tác của ASEAN, lãnh đạo các tổ chức khu vực và quốc tế, các viện nghiên cứu, doanh nghiệp, địa phương của Việt Nam và quốc tế. Đặc biệt, phiên khai mạc có sự tham dự của Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone, Thủ tướng Campuchia Hun Manet, Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul, Thủ tướng Timor-Leste Kay Rala Xanana Gusmão và Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn.

Phát biểu tại phiên khai mạc, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng khẳng định ASEAN đang đứng trước thời điểm có ý nghĩa bước ngoặt trong quá trình phát triển, khi những quy tắc nền tảng của kinh tế, công nghệ và quyền lực toàn cầu đang được định hình lại.

Thủ tướng nhấn mạnh, sau gần 60 năm hình thành và phát triển, thành công lớn nhất của ASEAN không chỉ nằm ở quy mô gần 700 triệu dân hay vị thế là một trong những trung tâm tăng trưởng năng động của thế giới, mà còn ở khả năng vượt lên khác biệt, xây dựng lòng tin, mở rộng hợp tác để trở thành một cộng đồng đoàn kết, tự cường và thống nhất trong đa dạng.

Thủ tướng Lê Minh Hưng cho rằng, nếu gần sáu thập kỷ qua là hành trình xây dựng bản sắc ASEAN thì những thập niên tới sẽ là hành trình định hình tương lai ASEAN trong bối cảnh thế giới biến đổi sâu sắc. Công nghệ đang tái định nghĩa năng lực cạnh tranh, trí tuệ nhân tạo tái định nghĩa năng suất, dữ liệu tái định nghĩa quyền lực, còn chuyển đổi xanh đang tái định nghĩa mô hình phát triển.

Trong bối cảnh đó, theo Thủ tướng, lợi thế không chỉ thuộc về những quốc gia có nguồn lực lớn mà còn thuộc về những quốc gia và khu vực có khả năng tham gia xây dựng các quy tắc và chuẩn mực mới của thời đại. Việt Nam cho rằng ASEAN cần và phải trở thành một chủ thể tích cực trong tiến trình này, không chỉ tiếp nhận các xu thế toàn cầu mà còn góp phần định hình chính các xu thế đó.

Để hiện thực hóa khát vọng này, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh, ASEAN cần tiếp tục phát huy các giá trị đã làm nên thành công của Hiệp hội là đoàn kết, tự cường và thống nhất trong đa dạng, đồng thời có cách tiếp cận sáng tạo hơn: đồng thuận về giá trị nhưng năng động trong hành động; kiên định về nguyên tắc nhưng đổi mới về phương thức; giữ vững bản sắc nhưng chủ động tạo thời cơ trước những thay đổi của thời đại mới.

Trên hành trình triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, Thủ tướng đề xuất ASEAN hướng tới ba tầm vóc chiến lược.

Thứ nhất, ASEAN không chỉ tham gia các xu thế toàn cầu mà phải góp phần định hình các xu thế đó. Trong một thế giới ngày càng phân mảnh và cạnh tranh gay gắt, ASEAN cần có tiếng nói mạnh mẽ hơn trong việc xây dựng các chuẩn mực, luật lệ và cấu trúc hợp tác mới, giải quyết khác biệt trên cơ sở luật pháp quốc tế.

Thủ tướng nhấn mạnh ASEAN cần trở thành trung tâm của đối thoại, tâm điểm của hợp tác và điểm tựa của lòng tin. Đây chính là đóng góp đặc biệt của ASEAN đối với hòa bình, ổn định và phát triển của khu vực cũng như thế giới.

Thứ hai, ASEAN không chỉ là trung tâm sản xuất mà phải trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo. Theo Thủ tướng, lợi thế lao động và vị trí địa lý đã đưa ASEAN trở thành một mắt xích quan trọng của chuỗi cung ứng toàn cầu, song trong kỷ nguyên số, tương lai không thuộc về những nền kinh tế chỉ biết sản xuất mà thuộc về những nền kinh tế biết sáng tạo.

Thủ tướng nhấn mạnh, ASEAN không chỉ là nơi công nghệ được tiêu thụ mà phải trở thành nơi công nghệ được tạo ra; không chỉ là nơi các chuỗi cung ứng đi qua mà phải là nơi các chuỗi giá trị được hình thành. Chính vì vậy, ASEAN cần đầu tư mạnh mẽ hơn cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, kinh tế số và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; hướng tới xây dựng hệ sinh thái công nghệ và số hóa mang bản sắc ASEAN, đồng thời đóng góp tích cực vào việc hình thành các chuẩn mực chung của thế giới.

Thứ ba, ASEAN không chỉ là cộng đồng các quốc gia mà phải là cộng đồng thực sự của người dân. Thủ tướng Lê Minh Hưng cho rằng mục tiêu cuối cùng của mọi chiến lược phát triển không phải là những con số tăng trưởng mà là nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

Chỉ rõ đổi mới làm gia tăng khoảng cách thì không phải là tiến bộ, còn tăng trưởng thiếu tính bao trùm sẽ không thể bền vững, Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định một ASEAN thành công không chỉ được đo bằng quy mô GDP mà còn bằng những cơ hội tạo ra cho thế hệ trẻ, vai trò dành cho phụ nữ, sự bảo vệ đối với các nhóm dễ bị tổn thương và khả năng để mỗi người dân cảm nhận ASEAN thực sự là cộng đồng của mình.

Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh, giá trị lớn nhất mà ASEAN đã chứng minh với thế giới trong gần 60 năm qua là khác biệt không dẫn tới chia rẽ, thống nhất không triệt tiêu đa dạng và hội nhập không làm mất đi bản sắc. Trong những thập niên tới, ASEAN cần tiếp tục chứng minh rằng một cộng đồng đoàn kết và tự cường hoàn toàn có thể đóng góp tích cực vào việc định hình hòa bình, hợp tác và phát triển của khu vực cũng như thế giới.

Nêu rõ tương lai của Việt Nam gắn liền với tương lai ASEAN, Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định Việt Nam sẽ tiếp tục đồng hành cùng ASEAN bằng khát vọng kiến tạo tương lai, góp phần xây dựng một khu vực hòa bình, ổn định và thịnh vượng.