Thúc đẩy chuyển dịch năng lượng công bằng và chuyển đổi xanh
BNEWS Nếu hiệu quả sử dụng năng lượng được cải thiện 10%, GDP của Việt Nam có thể tăng khoảng 1%, tiêu thụ năng lượng và phát thải cùng giảm; thu nhập khả dụng của tất cả các nhóm hộ gia đình đều tăng.
Kết quả này cho thấy, các chính sách chuyển dịch năng lượng được thiết kế hợp lý có thể đồng thời mang lại lợi ích về kinh tế, môi trường và xã hội.
Đây là thông tin đáng chú ý được nêu ra tại Hội thảo: “Xây dựng Ma trận hạch toán xã hội năng lượng (ESAM) cho Việt Nam nhằm thúc đẩy chuyển dịch năng lượng công bằng và chuyển đổi xanh” do Viện Nghiên cứu chính sách và chiến lược (Ban Chính sách, chiến lược Trung ương) phối hợp với Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) tổ chức sáng 13/7, tại Hà Nội.
Làm rõ các giải pháp thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm. Ảnh: Thanh Bình/TTXVN
Kết quả nghiên cứu được rút ra từ việc mô phỏng nhiều kịch bản chính sách bằng một bộ công cụ phân tích mới. Bộ công cụ được xây dựng nhằm hỗ trợ hoạch định chính sách dựa trên bằng chứng, cho phép đánh giá tác động của các phương án chuyển dịch năng lượng đối với tăng trưởng kinh tế, phát thải và thu nhập của từng nhóm hộ gia đình, trong đó có các nhóm dễ bị tổn thương nhất.
Nền tảng của bộ công cụ là Ma trận hạch toán xã hội về năng lượng (ESAM) - một bộ dữ liệu kinh tế toàn diện, phản ánh trong cùng một khung phân tích mối liên hệ giữa sản xuất, sử dụng năng lượng, thu nhập hộ gia đình và phát thải.ESAM khi được kết hợp với các mô hình mô phỏng kinh tế cho phép thử nghiệm các phương án chính sách và ước tính tác động về kinh tế, môi trường cũng như phân phối thu nhập. Bộ công cụ còn có thể đánh giá ảnh hưởng của các cú sốc từ bên ngoài như giá năng lượng, qua đó giúp cơ quan hoạch định chính sách nhận diện rõ hơn rủi ro đối với an ninh năng lượng, sức chống chịu của nền kinh tế và đời sống hộ gia đình.
Nghiên cứu đã sử dụng bộ công cụ để phân tích một số kịch bản như nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, định giá carbon và tăng giá điện. Kết quả làm rõ cả cơ hội lẫn những đánh đổi của từng lựa chọn chính sách, tạo thêm căn cứ cho quá trình ra quyết định.Tại hội thảo, Phó Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Đức Trung đánh giá cao sự phối hợp giữa Viện Nghiên cứu chính sách và chiến lược, UNDP Việt Nam, Cục Thống kê (Bộ Tài chính) và Nhóm nghiên cứu kinh tế phát triển của Trường Đại học Copenhagen trong xây dựng bộ dữ liệu và công cụ phân tích phục vụ hoạch định chính sách; tin tưởng các kết quả nghiên cứu sẽ được triển khai hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng nghiên cứu, dự báo và tham mưu chính sách trong quá trình triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
Phó Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương đề nghị tập trung làm rõ vai trò của dữ liệu, các công cụ phân tích và năng lực dự báo trong hoạch định chính sách; làm thế nào để các công cụ này được cập nhật thường xuyên và tích hợp hiệu quả vào quá trình xây dựng, thực thi chính sách. Đồng thời làm rõ các giải pháp thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả và phát triển năng lượng tái tạo; tháo gỡ các nút thắt về lưới điện, lưu trữ năng lượng, điều độ hệ thống, cơ chế đầu tư và thị trường điện.Cùng với đó, nghiên cứu chính sách bảo đảm chuyển đổi năng lượng công bằng đối với khu vực nông thôn, nông nghiệp, nhóm dân cư dễ bị tổn thương; thúc đẩy tiếp cận năng lượng sạch, hỗ trợ chuyển đổi sinh kế và đáp ứng các tiêu chuẩn xanh của thị trường quốc tế; chuyển đổi năng lượng gắn với việc làm và phát triển nguồn nhân lực; chú trọng đào tạo lại lao động, dự báo nhu cầu nhân lực, kết nối việc làm và hoàn thiện hệ thống an sinh xã hội; thiết kế các chính sách tài chính, định giá carbon và huy động nguồn lực cho chuyển đổi năng lượng theo hướng vừa tạo động lực cho chuyển đổi xanh, vừa bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Bà Ramla Khalidi, Trưởng Đại diện thường trú UNDP tại Việt Nam, nhấn mạnh ESAM là công cụ hữu ích, giúp các nhà hoạch định chính sách đánh giá tác động của chính sách chuyển dịch năng lượng đối với kinh tế, xã hội và phân bổ thu nhập giữa các nhóm dân cư. Theo bà Ramla Khalidi, nghiên cứu này sử dụng chính dữ liệu của Việt Nam, giúp thấy rõ ai có thể được hưởng lợi và ai có thể chịu thiệt trong quá trình chuyển dịch. ESAM giúp các nhà hoạch định chính sách hiểu rõ những đánh đổi đó và xây dựng chính sách vừa củng cố an ninh năng lượng, bảo vệ môi trường, vừa bảo đảm công bằng. Một điểm đặc biệt quan trọng là các cơ quan, tổ chức của Việt Nam có thể tiếp tục sử dụng và cập nhật ESAM khi xuất hiện những vấn đề chính sách mới. Những kết quả nghiên cứu được công bố cùng các ý kiến trao đổi tại hội thảo giúp cung cấp thêm những luận cứ khoa học và thực tiễn quan trọng cho quá trình hoàn thiện chính sách, góp phần thúc đẩy chuyển đổi năng lượng công bằng, chuyển đổi xanh, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và phục vụ mục tiêu phát triển nhanh, bền vững của đất nước trong giai đoạn tới.Tin liên quan
