Thúc đẩy hợp tác năng lượng Việt Nam – Hoa Kỳ trong giai đoạn mới

Bộ Công Thương cho biết:Trong khuôn khổ chuyến công tác tham dự Hội nghị OTC tại Houston, đoàn công tác Việt Nam đã có cuộc làm việc với đại diện cấp cao của Hoa Kỳ gồm ông Bradley A. McKinney, Phó Trợ lý Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC) và ông Kyle Haustveit, Trợ lý Bộ trưởng Bộ Năng lượng Hoa Kỳ (DOE) cùng các đơn vị chuyên môn về thương mại và năng lượng. Cuộc họp tập trung trao đổi về định hướng hợp tác năng lượng song phương, khả năng tham gia của doanh nghiệp Hoa Kỳ vào các dự án năng lượng tại Việt Nam, cũng như các vấn đề chính sách liên quan đến thương mại và đầu tư.

Đoàn công tác Việt Nam đã có cuộc làm việc với đại diện cấp cao của Hoa Kỳ. Ảnh: Bộ Công Thương

Phía Hoa Kỳ tiếp tục nhấn mạnh vai trò của hệ thống Thương vụ Hoa Kỳ (commercial service) trong việc hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thị trường quốc tế, đồng thời bày tỏ mong muốn đóng vai trò cầu nối để đưa các doanh nghiệp Hoa Kỳ tham gia sâu hơn vào các dự án năng lượng tại Việt Nam, đặc biệt trong các lĩnh vực LNG, điện khí, hạ tầng nhập khẩu, cũng như cung cấp thiết bị, dịch vụ kỹ thuật và giải pháp công nghệ tổng thể. Cùng đó,hía Hoa Kỳ khẳng định sẵn sàng huy động toàn bộ hệ sinh thái doanh nghiệp và công cụ hỗ trợ tài chính để đáp ứng nhu cầu phát triển năng lượng của Việt Nam .

Về phía Việt Nam, đoàn công tác đã cung cấp bức tranh tổng thể về nhu cầu năng lượng trong giai đoạn tới, trong đó nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết về bảo đảm an ninh năng lượng trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế cao (năm 2025 tăng trưởng GDP đạt trên 8%/năm) và nhu cầu điện năng tăng nhanh. 

Việt Nam hiện đang đẩy mạnh đầu tư phát triển hạ tầng năng lượng, với mục tiêu đến năm 2030 triển khai đầu tư bổ sung khoảng 22,5 GW điện khí LNG, theo đó nhập khẩu trên 18 triệu tấn LNG/năm. LNG được xác định là nguồn năng lượng chuyển tiếp quan trọng, giúp giảm dần phụ thuộc vào than và hỗ trợ quá trình chuyển dịch năng lượng bền vững.

Liên quan đến hoạt động xúc tiến cụ thể, phía Việt Nam đã thông tin chi tiết về các cuộc làm việc và tiếp xúc của Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) và các đơn vị thành viên với các đối tác Hoa Kỳ trong thời gian qua. Theo đó, PVN và các doanh nghiệp liên quan đã ký kết và trao đổi nhiều Bản ghi nhớ (MOU) với các tập đoàn năng lượng lớn của Hoa Kỳ, bao gồm các đối tác như Cheniere Energy, ExxonMobil, ConocoPhillips và Excelerate Energy trong lĩnh vực cung cấp LNG và phát triển chuỗi giá trị khí. 

Bên cạnh đó, phía Việt Nam cũng đã có trao đổi, tiếp xúc với các doanh nghiệp và tổ chức tư vấn như McKinsey nhằm tìm kiếm giải pháp kỹ thuật và tài chính cho các dự án năng lượng quy mô lớn. Ngoài ra, hợp tác với các tập đoàn công nghiệp như GE Vernova cũng được đề cập, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ phát điện và thiết bị năng lượng .

Trong lĩnh vực dầu khí, phía Việt Nam cho biết hiện có hai nhà máy lọc dầu với tổng công suất chế biến khoảng 350.000 thùng/ngày, đang triển khai đa dạng hóa nguồn dầu thô đầu vào, trong đó Hoa Kỳ được đánh giá là nguồn cung tiềm năng bên cạnh các nguồn truyền thống từ Trung Đông và khu vực khác. Các doanh nghiệp Việt Nam cũng đã ký kết các hợp đồng nhập khẩu dầu thô, nguyên liệu để sản xuất hóa dầu (ethane) với đối tác Hoa Kỳ, với giá trị hàng năm lên tới hàng trăm triệu USD.

Đáng chú ý, phía Hoa Kỳ dành thời lượng để trao đổi về định hướng chính sách thương mại song phương, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hai nước sớm hoàn tất và ký kết một thỏa thuận thương mại đối ứng toàn diện, coi đây là nền tảng quan trọng để thúc đẩy hợp tác kinh tế - thương mại; trong đó, có lĩnh vực năng lượng. 

Phía Hoa Kỳ cho rằng việc Việt Nam chủ động mở cửa thị trường, giảm mạnh thuế nhập khẩu đối với hàng hóa Hoa Kỳ (trong đó nhiều mặt hàng năng lượng đã về mức gần 0%) là tín hiệu tích cực, cần được tiếp tục phát huy thông qua các cam kết cụ thể hơn trong khuôn khổ thỏa thuận thương mại đối ứng, qua đó góp phần giảm thâm hụt thương mại của Hoa Kỳ và tiến tới cân bằng cán cân thương mại song phương. Đồng thời, đại diện Hoa Kỳ cũng nhấn mạnh rằng các chính sách thuế quan gần đây của Hoa Kỳ mang tính điều chỉnh và sẽ tiếp tục được điều chỉnh theo hướng ưu đãi hơn đối với các đối tác có thiện chí hợp tác và có hành động cụ thể nhằm tăng nhập khẩu từ Hoa Kỳ.

Liên quan đến các công cụ hỗ trợ, phía Hoa Kỳ giới thiệu các cơ chế tài chính như Ngân hàng Xuất nhập khẩu Hoa Kỳ (EXIM Bank) và các chương trình tài trợ cho xuất khẩu năng lượng, đặc biệt trong các lĩnh vực LNG và hạ tầng năng lượng, cũng như khuyến nghị Việt Nam tận dụng các công cụ này để giảm chi phí vốn, nâng cao tính khả thi của các dự án và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp Hoa Kỳ tham gia thị trường Việt Nam.

Về phía Việt Nam, bên cạnh việc khẳng định nhu cầu hợp tác và đánh giá cao năng lực của doanh nghiệp Hoa Kỳ, đoàn công tác cũng thẳng thắn nêu một số vấn đề tồn tại cần được phía Hoa Kỳ xem xét. Trước hết là vấn đề giá cả và chi phí logistics, khi khoảng cách địa lý khiến nguồn cung năng lượng từ Hoa Kỳ có chi phí cao hơn so với một số đối tác khác, ảnh hưởng đến tính cạnh tranh trong ngắn hạn. Việt Nam kỳ vọng phía Hoa Kỳ có thể đưa ra các giải pháp tài chính cạnh tranh hơn, bao gồm tín dụng xuất khẩu, bảo lãnh và các cơ chế chia sẻ rủi ro.

Trong bối cảnh quan hệ hai nước đã được nâng cấp lên Đối tác chiến lược toàn diện, phía Việt Nam đề nghị Hoa Kỳ xem xét điều chỉnh cách tiếp cận theo hướng phù hợp hơn với mức độ tin cậy và hợp tác hiện nay, qua đó tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp hai nước triển khai các dự án hợp tác thực chất, nhất là trong các lĩnh vực có hàm lượng công nghệ cao và giá trị gia tăng lớn.

Hai bên thống nhất đánh giá tiềm năng hợp tác năng lượng giữa Việt Nam và Hoa Kỳ là rất lớn và có thể trở thành một trong những trụ cột quan trọng trong quan hệ kinh tế song phương. Phía Hoa Kỳ khẳng định sẽ tiếp tục hỗ trợ kết nối doanh nghiệp, thúc đẩy đầu tư và cung cấp giải pháp tổng thể cho các dự án năng lượng tại Việt Nam. Phía Việt Nam khẳng định sẽ tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp Hoa Kỳ, đồng thời đẩy mạnh đàm phán các hợp đồng dài hạn nhằm bảo đảm nguồn cung ổn định, bền vững.

Trên cơ sở nội dung trao đổi, có thể nhận định rằng phía Hoa Kỳ đang tích cực thúc đẩy xuất khẩu năng lượng như một công cụ quan trọng nhằm giảm thâm hụt thương mại, đồng thời gắn kết chặt chẽ hợp tác năng lượng với các mục tiêu chính sách thương mại rộng hơn. Đối với Việt Nam, nhu cầu phát triển năng lượng trong giai đoạn tới mở ra dư địa hợp tác lớn, phù hợp với tiềm năng hợp tác phát triển giữa hai nước.