Thúc đẩy quản lý và phát triển thuốc bảo vệ thực vật sinh học

Sáng 8/1, tại Hà Nội, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phối hợp với Nhóm công tác ASEAN về Hiệu lực sinh học (ABETF) và Hiệp hội CropLife Châu Á tổ chức Hội nghị quốc tế về quản lý và đăng ký thuốc bảo vệ thực vật sinh học.

Theo ông Nguyễn Quang Hiếu, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, nông nghiệp Việt Nam đang chuyển mạnh theo hướng xanh hơn, an toàn hơn và bền vững hơn, gắn với yêu cầu: bảo đảm an toàn thực phẩm và sức khỏe cộng đồng; giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường và hệ sinh thái nông nghiệp; nâng cao giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh của nông sản trên thị trường trong nước và quốc tế.

Trong bối cảnh đó, thuốc bảo vệ thực vật sinh học được xác định là một trong những giải pháp quan trọng, góp phần giảm dần sự phụ thuộc vào thuốc hóa học, hỗ trợ triển khai quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), nông nghiệp sinh thái và nông nghiệp hữu cơ. Việc phát triển và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật sinh học không chỉ là xu thế tất yếu, mà còn là yêu cầu khách quan đặt ra đối với công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực bảo vệ thực vật hiện nay.

Ông Nguyễn Quang Hiếu cũng cho biết, số lượng thuốc bảo vệ thực vật sinh học được nghiên cứu, đăng ký và đưa vào danh mục được phép sử dụng tại Việt Nam có xu hướng tăng.

Mới đây, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Thông tư số 75/2025/TT-BNNMT về Danh mục thuốc bảo vệ thực vật được phép sử dụng tại Việt Nam và Danh mục thuốc bảo vệ thực vật cấm sử dụng tại Việt Nam. Theo đó, trong Danh mục thuốc bảo vệ thực vật được phép sử dụng tại Việt Nam, các hoạt chất thuốc bảo vệ thực vật sinh học được bổ sung chiếm 37,29%.

TS. Tan Siang Hee – Giám đốc Điều hành CropLife Châu Á cho rằng, các giải pháp bảo vệ thực vật tiếp tục đóng vai trò thiết yếu trong việc bảo vệ năng suất và sinh kế của nông dân, đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu và áp lực sâu bệnh ngày càng gia tăng. Bên cạnh thuốc bảo vệ thực vật hóa học vốn vẫn giữ vai trò quan trọng, các sản phẩm sinh học đang trở thành một cấu phần ngày càng cần thiết, giúp mở rộng “hộp công cụ” của người nông dân với những giải pháp bổ trợ linh hoạt, thân thiện hơn với hệ sinh thái và sản xuất bền vững.

Theo ông Tan Siang Hee, mục tiêu của ngành không phải là thay thế hoàn toàn các giải pháp hiện có, mà là xây dựng một hệ thống quản lý hiện đại, khoa học, tạo điều kiện để cả thuốc bảo vệ thực vật hóa học và sinh học cùng phát huy vai trò theo hướng bổ trợ lẫn nhau. Việc hài hòa hóa nguyên tắc quản lý ở cấp khu vực ASEAN được xem là yếu tố then chốt giúp đảm bảo an toàn, minh bạch, giảm rào cản kỹ thuật và thúc đẩy đổi mới sáng tạo, qua đó hỗ trợ nông dân tiếp cận đa dạng các công cụ quản lý dịch hại an toàn và hiệu quả.

Tại hội nghị, đại biểu đã được cập nhật và trao đổi chuyên sâu về hệ thống đăng ký và quản lý thuốc bảo vệ thực vật sinh học của các nước ASEAN, cũng như kinh nghiệm từ các quốc gia và khu vực có hệ thống quản lý tiên tiến như: Liên minh châu Âu, Hoa Kỳ, Brazil, Nhật Bản và Hàn Quốc. Các thảo luận tập trung vào những nội dung cốt lõi như phân loại sản phẩm, yêu cầu dữ liệu đăng ký, khảo nghiệm, quản lý chất lượng, quản lý dư lượng và đánh giá rủi ro sinh học.

Đặc biệt, trong phiên thảo luận chuyên sâu dành riêng cho Việt Nam, các khuyến nghị chính sách và bài học kinh nghiệm đã được chia sẻ trực tiếp với cơ quan quản lý, góp phần cung cấp cơ sở tham khảo quan trọng cho quá trình rà soát và hoàn thiện khung pháp lý trong thời gian tới. Đây được xem là bước đi thiết thực nhằm hiện thực hóa “Đề án phát triển sản xuất và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật sinh học đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050” và ưu tiên phát triển nông nghiệp an toàn, hiện đại và bền vững của Chính phủ.

Trước đó, từ ngày 6–7/1/2026, Nhóm công tác ABETF của ASEAN và CropLife Châu Á phối hợp cùng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tổ chức chuỗi sự kiện khởi động Chương trình Khung quản lý thuốc bảo vệ thực vật sinh học tại khu vực ASEAN. Sự kiện đánh dấu một diễn đàn hợp tác khu vực có ý nghĩa quan trọng nhằm thúc đẩy các giải pháp bảo vệ thực vật sinh học an toàn và bền vững tại nước thành viên ASEAN.

Sự kiện cũng hướng tới mục tiêu xây dựng và hài hòa hóa hệ thống quản lý thuốc bảo vệ thực vật sinh học trong khu vực trên nền tảng khoa học, phù hợp với thông lệ quốc tế, đồng thời đảm bảo tính linh hoạt để đáp ứng điều kiện thực tiễn của từng quốc gia thành viên. Trên cơ sở đó, các bên đã thống nhất mục tiêu chung, xác định các hợp phần trọng tâm và xây dựng lộ trình triển khai Chương trình Khung quản lý thuốc bảo vệ thực vật sinh học khu vực ASEAN giai đoạn 2026–2028.