Thương mại điện tử dẫn lối kinh tế số 2026

Đặc biệt, đây là năm bản lề để thương mại điện tử chuyển từ tăng nhanh sang tăng đúng chuẩn, mở rộng biên thị trường cho doanh nghiệp vươn lên cạnh tranh sòng phẳng trên không gian số đa kênh và xuyên biên giới.

Luật Thương mại điện tử 2025, có hiệu lực từ 1/7/2026 trở thành lằn ranh chuẩn hóa thị trường, đặt ra những nguyên tắc mới về minh bạch thông tin, kiểm soát nguồn gốc hàng hóa, trách nhiệm của nền tảng và định danh người bán.

Bước sang 2026, khi mạng xã hội trở thành “chợ số thời gian thực”, việc luật lần đầu phân loại 4 mô hình nền tảng không chỉ để giám sát mà còn định rõ trách nhiệm, tạo sân chơi minh bạch hơn giữa chủ thể trong và ngoài nước, ngăn tăng trưởng thiếu kiểm chứng từ những mô hình giao dịch ẩn danh.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết: Nhìn lại năm 2025 có thể thấy, thương mại điện tử Việt Nam tiếp tục khẳng định vai trò trụ cột của kinh tế số với quy mô thị trường ước đạt khoảng 31 tỷ USD, tăng trưởng 25,5% so với năm trước. Thương mại điện tử chiếm khoảng 10% tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng của cả nước, đồng thời đóng góp khoảng 2/3 giá trị của nền kinh tế số. Việt Nam tiếp tục duy trì vị thế trong nhóm 10 quốc gia có tốc độ tăng trưởng thương mại điện tử nhanh nhất thế giới.

Cùng đó, việc Quốc hội thông qua Luật Thương mại điện tử đã tạo ra hành lang pháp lý đồng bộ, minh bạch, đáp ứng yêu cầu quản lý trong giai đoạn phát triển mới. Các hoạt động chống hàng giả, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trên môi trường số được đẩy mạnh; doanh nghiệp được hỗ trợ chuyển đổi số và xúc tiến thương mại điện tử xuyên biên giới.

“Những kết quả này đã đóng góp quan trọng vào thành tựu chung của toàn ngành công thương trong năm 2025 với kim ngạch xuất nhập khẩu của cả nước đạt mức kỷ lục khoảng 920 tỷ USD", Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh.

Là tỉnh có diện tích trồng cây ăn quả lớn, sở hữu các nông sản chủ lực như mận hậu, xoài, nhãn, chanh leo, cùng cà phê, chè,  nhiều sản phẩm OCOP của Sơn La từng đối mặt rủi ro tiêu thụ khi phụ thuộc vào thương lái.

Ông Đào Văn Quang, Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh Sơn La cho biết, xác định xúc tiến thương mại trên nền tảng số là xu thế tất yếu, tỉnh đã ban hành nhiều chương trình, kế hoạch nhằm thúc đẩy ứng dụng thương mại điện tử trong tiêu thụ nông sản. Đặc biệt, tỉnh đã chủ động đưa 60 sản phẩm lên sàn thương mại điện tử Sơn La và Sanviet.vn; đưa 150 loại nông sản, sản phẩm OCOP và đặc sản địa phương lên buudien.vn. Cùng đó, liên tục tổ chức “Ngày đặc sản Sơn La” trên sàn Sendo, Voso và hội chợ trực tuyến PostMart, góp phần tăng mức độ nhận diện cho nông sản địa phương.

Không dừng ở thị trường trong nước, Sơn La còn hỗ trợ doanh nghiệp quảng bá và bán hàng trên nền tảng quốc tế như Alibaba.com, Agrimp, EC21.com. Kết nối tiêu thụ sản phẩm cà phê tại thị trường Anh, Đức, Australia và Trung Quốc. Việc đưa nông sản lên sàn thương mại điện tử đã mở thêm kênh tiêu thụ hiệu quả, góp phần lan tỏa hình ảnh nông sản Sơn La ra thị trường quốc tế.

Bà Trần Thu Trang - Giám đốc Hợp tác xã Bánh phồng tôm Hàng Vịnh Năm Căn (Cà Mau) chia sẻ: Khoảng hai năm trở lại đây, hợp tác xã đã từng bước đưa sản phẩm OCOP như bánh phồng tôm, bánh phồng cua lên sàn thương mại điện tử và mạng xã hội. Qua đó, hợp tác xã tiếp cận được nhiều khách hàng hơn, nhất là ở các tỉnh, thành phố xa địa phương.

Tuy nhiên, cơ hội cũng đi kèm không ít áp lực, nhất là câu chuyện về giá. Trên cùng một nền tảng, sản phẩm làm từ nguyên liệu thật, công bố rõ ràng tỷ lệ tôm phải cạnh tranh trực tiếp với nhiều sản phẩm có mức giá thấp hơn rất nhiều.

Ở quy mô doanh nghiệp, ông Huỳnh Văn Luận, đại diện Công ty TNHH Vĩnh Hòa Phát cho hay: Sản phẩm bánh phồng tôm của doanh nghiệp được sản xuất theo quy trình khép kín, đáp ứng tiêu chuẩn nghiêm ngặt của thị trường xuất khẩu từ kiểm soát nguyên liệu đầu vào đến công bố thành phần minh bạch. Chính việc đầu tư bài bản, tuân thủ đúng quy trình này khiến giá thành sản phẩm khó có thể chạy theo cuộc đua giá rẻ đang phổ biến trên thị trường đại trà và các sàn thương mại điện tử.

Trước tình hình trên, việc Quốc hội đã thông qua Luật Thương mại điện tử được xem là bước ngoặt quan trọng trong việc hoàn thiện hành lang pháp lý cho thương mại số tại Việt Nam, hướng tới thị trường minh bạch, bền vững và phù hợp với quá trình chuyển đổi số.

Luật Thương mại điện tử buộc người bán phải công khai minh bạch nguồn gốc, xuất xứ, thành phần và tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm; đồng thời không được quảng cáo gây nhầm lẫn về công dụng, chất lượng hay chứng nhận và chịu trách nhiệm pháp lý nếu thông tin sai lệch. Quy định này nhằm ngăn chặn tình trạng thổi phồng công dụng sản phẩm và đảm bảo cạnh tranh lành mạnh.

Theo các chuyên gia, thương mại điện tử Việt Nam đang vận hành như một cao tốc thương mại dữ liệu, mỗi đơn hàng là một nút kích hoạt giá trị liên ngành, mỗi phiên livestream là một chiến dịch phân phối niềm tin theo thời gian thực và mỗi địa phương có thể biến đặc sản thành tài sản số phân phối toàn quốc.

Thế nhưng để dẫn lối kinh tế số đi xa hơn, 2026 phải là năm của giải pháp căn cơ qua việc chuẩn hóa danh tính người bán và người tiếp thị, minh bạch thông tin sản phẩm trong giao dịch thời gian thực, nâng cấp hạ tầng logistics và tài chính để bảo vệ giá trị thật, tạo môi trường cạnh tranh công bằng và bền vững cho tăng trưởng ngân sách quốc nội (GDP) của Việt Nam.