Thương vụ tạo đòn bẩy đưa hàng Việt phủ sóng toàn cầu

Trong bối cảnh thương mại quốc tế ngày càng bị chi phối bởi xung đột địa chính trị, biến động năng lượng, dịch chuyển chuỗi cung ứng và xu hướng bảo hộ tinh vi, việc đưa hàng Việt ra thế giới đang bước vào giai đoạn chuyển mình quan trọng: không chỉ mở rộng thị trường mà còn cần thay đổi cách tiếp cận. Khi đó, hệ thống thương vụ Việt Nam ở nước ngoài trở thành đòn bẩy chiến lược mở lối vào các kênh phân phối toàn cầu, vừa giúp doanh nghiệp nhận diện và giảm thiểu rủi ro trong môi trường nhiều biến động.

Nhận định từ các chuyên gia, vượt lên vai trò hỗ trợ thuần túy, hệ thống thương vụ ngày càng trở thành một cấu phần quan trọng trong năng lực điều tiết và thích ứng của nền kinh tế. Thông qua việc đồng thời mở rộng không gian thị trường và sàng lọc rủi ro, mạng lưới này giúp doanh nghiệp đi đúng hướng, giảm thiểu va đập trong môi trường kinh doanh nhiều biến động. Khi được phát huy đúng mức, đây là nền tảng để hàng Việt không chỉ hiện diện rộng rãi hơn mà còn từng bước nâng vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu, dựa trên năng lực nội tại và một chiến lược hội nhập bài bản, dài hạn.

Thực tiễn tại Philippines là một minh chứng rõ nét cho sự chuyển dịch này. Theo ông Lê Phú Cường, Tham tán thương mại, Thương vụ Việt Nam tại Philippines, trong hai tháng đầu năm 2026, kim ngạch thương mại song phương đạt 1,29 tỷ USD, giảm nhẹ 0,7% so với cùng kỳ năm trước. Trong số đó, xuất khẩu của Việt Nam vẫn duy trì đà tăng 3,9%, đạt 880,7 triệu USD, trong khi nhập khẩu từ Philippines giảm 9,3%, còn 409,6 triệu USD, qua đó đưa mức thặng dư thương mại lên 471,1 triệu USD, tăng 19,1%.

Tuy nhiên, đằng sau bức tranh tổng thể tương đối tích cực là những biến động đáng lưu ý trong cơ cấu hàng hóa. Xu hướng phân hóa diễn ra rõ rệt khi một số nhóm ngành tăng trưởng mạnh, trong khi nhiều lĩnh vực khác lại suy giảm sâu, phản ánh những thay đổi nhanh chóng về nhu cầu thị trường cũng như sức ép cạnh tranh ngày càng lớn.

Không chỉ riêng Philippines, xu hướng gia tăng các biện pháp phòng vệ thương mại đang diễn ra tại nhiều thị trường lớn. Ông Đỗ Ngọc Hưng, Tham tán thương mại, Trưởng Cơ quan Thương vụ Việt Nam tại Hoa Kỳ cho biết, Hoa Kỳ hiện là thị trường có số lượng vụ điều tra phòng vệ thương mại đối với hàng hóa Việt Nam lớn nhất. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với nhận diện rủi ro và cảnh báo sớm, giúp doanh nghiệp chủ động điều chỉnh kế hoạch sản xuất, xuất khẩu, tránh bị động khi các vụ việc phát sinh.

Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu 15–16% và hướng tới mức tăng trưởng ngân sách quốc nội (GDP) hai con số trong năm 2026, vai trò của hệ thống hơn 60 thương vụ tại nước ngoài càng trở nên then chốt. Không còn dừng ở xúc tiến thương mại truyền thống, các thương vụ đang chuyển mạnh sang cung cấp thông tin chuyên sâu, có phân tích, dự báo và khuyến nghị cụ thể, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng “bản đồ rủi ro” khi tiếp cận thị trường quốc tế.

Từ thực tiễn thị trường, có thể thấy rủi ro trong thương mại toàn cầu không còn là yếu tố bất thường mà đã trở thành trạng thái thường trực. Trong bối cảnh đó, lợi thế không còn thuộc về doanh nghiệp đi nhanh nhất, mà thuộc về doanh nghiệp nhận diện sớm và thích ứng kịp thời. Hệ thống thương vụ, với vai trò “tai mắt thị trường” đang góp phần giúp doanh nghiệp không chỉ mở rộng thị trường mà còn đi đúng hướng, đi vững và đi xa hơn.

Cùng đó, yêu cầu nâng cao chất lượng tăng trưởng xuất khẩu cũng ngày càng rõ nét. Trong hai tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam đạt 155,7 tỷ USD, tăng 22,2%, cho thấy dư địa thị trường vẫn rất lớn. Tuy nhiên, áp lực cạnh tranh cũng gia tăng, buộc doanh nghiệp không chỉ mở rộng quy mô mà còn phải nâng cao năng lực thích ứng, tiêu chuẩn hóa sản phẩm và chiến lược thị trường. Trong quá trình này, việc khai thác hiệu quả nguồn thông tin và hỗ trợ từ hệ thống thương vụ sẽ trở thành yếu tố quyết định khả năng trụ vững và phát triển.

Ở một hướng tiếp cận dài hạn hơn, việc phát triển hệ sinh thái phân phối hàng Việt Nam ở nước ngoài đang được thúc đẩy mạnh mẽ thông qua Chỉ thị số 11/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Điểm nhấn của chính sách này là huy động cộng đồng hơn 5 triệu người Việt Nam ở nước ngoài như một nguồn lực chiến lược, không chỉ tham gia tiêu thụ mà còn trực tiếp phân phối, quảng bá và phát triển thị trường cho hàng Việt.

Theo ông Nguyễn Cảnh Cường, chuyên gia kinh tế, thương mại quốc tế, nguyên Tham tán Thương mại Việt Nam tại Pháp, EU và Vương quốc Anh, cách tiếp cận này thể hiện bước chuyển quan trọng từ xuất khẩu hàng hóa sang xây dựng hệ sinh thái thị trường. Khi hình thành được mạng lưới phân phối tại chỗ, hàng Việt sẽ có sự hiện diện ổn định, giảm phụ thuộc vào các đơn hàng ngắn hạn và từng bước nâng cao vị thế trên thị trường quốc tế.

Thực tiễn tại châu Âu cho thấy, cộng đồng doanh nhân kiều bào đang chuyển mình từ hoạt động kinh doanh nhỏ lẻ sang vai trò đối tác chiến lược, đồng hành cùng thương vụ trong việc đưa hàng Việt thâm nhập sâu vào hệ thống phân phối bản địa. Tại Pháp, nhiều Tuần hàng Việt Nam đã được tổ chức thành công trong các hệ thống bán lẻ lớn, không chỉ mở rộng kênh tiêu thụ mà còn góp phần quảng bá hình ảnh và văn hóa Việt Nam tới người tiêu dùng sở tại.

Tương tự, tại Nhật Bản, sự phối hợp giữa Thương vụ và cộng đồng người Việt đã tạo ra những bước tiến đáng kể. Việc các sản phẩm như cơm tấm, nước mắm Việt Nam được đưa vào hệ thống chuỗi nhà hàng lớn không chỉ mang ý nghĩa thương mại mà còn mở ra hướng đi mới là xuất khẩu giá trị văn hóa thông qua sản phẩm. Khi hàng hóa gắn với trải nghiệm và câu chuyện văn hóa, khả năng định vị thương hiệu trên thị trường quốc tế cũng được nâng lên rõ rệt.

Các chuyên gia chỉ ra rằng: Cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài đang dần trở thành hạ tầng mềm quan trọng của ngoại thương. Không chỉ là lực lượng tiêu thụ, kiều bào còn đóng vai trò kết nối, cung cấp thông tin thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp thích ứng với các quy định và thậm chí tham gia bảo vệ lợi ích trong các vụ việc thương mại. Khi được kết nối chặt chẽ với hệ thống Thương vụ, nguồn lực này sẽ tạo thành một mạng lưới hỗ trợ đa tầng, giúp doanh nghiệp Việt Nam không chỉ tiếp cận thị trường nhanh hơn mà còn giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả kinh doanh. Đây cũng chính là nền tảng để hàng Việt không chỉ phủ sóng rộng khắp mà còn từng bước khẳng định vị thế bền vững trong chuỗi giá trị toàn cầu.