Tìm giải pháp phát triển tài chính xanh và chuyển đổi bền vững

Sáng 3/7, tại tỉnh Khánh Hòa, Trường Kinh tế và Kinh doanh (Trường Đại học Nha Trang) phối hợp với Trường Kinh tế, Luật và Quản lý nhà nước (Trường Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh) và Trường Đại học Tài chính – Marketing tổ chức hội thảo khoa học quốc gia về tài chính xanh, ESG và phát triển bền vững trong bối cảnh biến động toàn cầu.

Các nhà khoa học tập trung trao đổi về các nghiên cứu lý luận và thực nghiệm về tài chính xanh và tiêu chuẩn ESG (môi trường-xã hội-quản trị doanh nghiệp); phân tích tác động của biến động lãi suất, tỷ giá, rủi ro địa chính trị và đứt gãy chuỗi cung ứng đến hệ thống tài chính và chiến lược phát triển bền vững. Các đại biểu cũng tập trung đánh giá thực trạng và triển vọng phát triển thị trưởng tài chính xanh tại Việt Nam và đề xuất khuyến nghị chính sách nhằm tăng cường ổn định tài chính và thúc đầy tăng trưởng bền vững.

Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Quốc Hùng, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Nha Trang cho biết, nền kinh tế toàn cầu đang chứng kiến những thay đổi sâu sắc với nhiều thách thức đan xen như biến động kinh tế vĩ mô, lạm phát, lãi suất cao, rủi ro địa chính trị, sự thay đổi của chuỗi cung ứng toàn cầu và những tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu. Những yếu tố này đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng lực quản trị rủi ro và thúc đẩy quá trình chuyển đổi hướng tới phát triển bền vững.

Tài chính xanh, ESG và phát triển bền vững không chỉ là xu hướng nghiên cứu quan trọng trên thế giới mà còn trở thành những định hướng chiến lược đối với các quốc gia, tổ chức tài chính và cộng đồng doanh nghiệp. Việc phát triển các công cụ tài chính xanh, nâng cao minh bạch ESG, thúc đẩy đầu tư có trách nhiệm và hoàn thiện năng lực quản trị bền vững đang đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng dòng vốn, nâng cao năng lực cạnh tranh và thích ứng với những thay đổi của môi trường kinh doanh.

Với cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, Việt Nam đang đứng trước nhiều cơ hội nhưng cũng đối mặt với các thách thức trong hoàn thiện thể chế, phát triển thị trường tài chính xanh, mở rộng tín dụng xanh, nâng cao năng lực quản trị môi trường – xã hội và thúc đẩy sự chuyển đổi bền vững của doanh nghiệp. Sức "chống chịu" tài khóa của một quốc gia không chỉ được đo lường bằng quy mô dữ trữ ngoại hối hay tỷ lệ nợ công thấp, mà được hình thành bởi khả năng duy trì mức chi ngân sách bảo vệ những người yếu thế nhất là trước các cơn bão vĩ mô phức tạp.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hồng Thắng, Trường Kinh tế, Luật và Quản lý nhà nước (Trường Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh) đưa ra một số giải pháp để nâng cao sức "chống chịu" như: thiết lập Quỹ dự phòng an sinh xã hội phân chu kỳ; chuyển đổi sang quản lý ngân sách dựa rên kết quả, thiết lập quy tắc tài khóa thích ứng; số hóa lưới an sinh xã hội; mô hình đối tác công tư – xã hội…

Với tham luận “Chuyển đổi xanh: Góc nhìn từ tài chính và quản trị công”, Tiến sĩ Đoàn Vũ Nguyên, Trường Kinh tế, Luật và Quản lý nhà nước (Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh) cho biết, đây là hướng nghiên cứu phát triển rất nhanh trong 5 năm trở lại đây. Nguyên nhân bởi chuyển đổi xanh không chỉ đơn thuần là vấn đề môi trường, mà bản chất là câu chuyện về năng lực tài khóa, đầu tư công và chất lượng quản trị nhà nước. Ở thời điểm hiện tại, Việt Nam đang là quốc gia kịp thời, quyết đoán nhưng cũng đầy thận trọng trong thực hiện chiến lược chuyển đổi xanh.

Theo Tiến sĩ Đoàn Vũ Nguyên, trong lộ trình hướng tới nền kinh tế xanh, có hai yếu tố cốt lõi cần đặc biệt quan tâm là tài chính xanh và quản trị công. Cụ thể, về khía cạnh tài chính, áp dụng hiệu quả các công cụ tài khóa quan trọng như: thuế carbon, thuế môi trường, cũng như huy động nguồn lực tài trợ từ các hiệp định quốc tế về môi trường và ứng phó biến đổi khí… hỗ trợ cho các khoản chi và đầu tư vào cho chuyển đổi xanh. Đối với quản trị công, bài toán đặt ra là xây dựng được hệ thống chính sách, thể chế đồng bộ và phù hợp với thực tiễn. Mối quan hệ giữa quản trị công và chuyển đổi xanh là mối quan hệ tác động liên tục, qua lại lẫn nhau; có như vậy mới tạo nên hiệu quả thực chất cho toàn bộ quá trình.

Chuyên gia cũng nhận định rằng mô hình chuyển đổi này có lẽ khó để áp dụng “đồng phục” cho tất cả các địa phương. Vì vậy, khi triển khai thực tế, Nhà nước có thể cân nhắc phân bổ nguồn lực và hỗ trợ tài khóa phù hợp với đặc điểm kinh tế xã hội của từng tỉnh, thành. Bởi lẽ, chuyển đổi xanh là một hành trình dài hạn, đòi hỏi sự nỗ lực và kiên nhẫn với từng những mục tiêu cụ thể trong từng gia đoạn. Khi đã định hình được hướng đi đúng đắn, mục tiêu dài hạn nhất định sẽ đạt được.

Ngoài các tham luận trực tiếp, 109 bài viết có chất lượng được đăng trong kỷ yếu hội thảo. Những kết quả nghiên cứu này cung cấp thêm góc nhìn khoa học phục vụ quá trình hoạch định chính sách, quản trị doanh nghiệp và phát triển nền kinh tế bền vững./.