Tìm lời giải cho bài toán quản lý ngập lụt đô thị và lưu vực sông tại Việt Nam

Mưa lớn gây ngập úng nhiều tuyến đường ở đô thị Việt Nam. Ảnh minh họa: TTXVN

Hội thảo diễn ra tại Trường Đại học Thủy lợi với sự tham dự của Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành, đại diện các cơ quan quản lý nhà nước, các viện nghiên cứu, chuyên gia trong lĩnh vực tài nguyên nước, xây dựng, cùng lãnh đạo và cán bộ Sở Nông nghiệp và Môi trường thuộc các tỉnh, thành phố trên cả nước. 

Sự kiện diễn ra trong bối cảnh tình trạng ngập lụt tại các đô thị đang ngày càng trở nên nghiêm trọng dưới tác động của biến đổi khí hậu và tốc độ đô thị hóa nhanh chóng. Điều này đặt ra thách thức lớn cho Việt Nam trong việc tăng cường khung chính sách, hệ thống quy hoạch cũng như cơ chế phối hợp liên ngành. 

Phát biểu tại Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành nhấn mạnh giải quyết vấn đề ngập lụt đô thị cần được đặt trong tổng thể quản lý tài nguyên nước, quy hoạch đô thị và quản trị rủi ro thiên tai.

Về định hướng chính sách, ông Lê Công Thành cho biết: Tại Thông báo số 117-TB/VPTW (ngày 4/7/2026) thông báo Kết luận của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc với đại diện Đảng ủy Chính phủ và các cơ quan liên quan về công tác phòng, chống bão, lũ, thiên tai cực đoan và biến đổi khí hậu từ nay đến hết năm 2026, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có ý kiến chỉ đạo, yêu cầu các cấp, bộ, ngành và địa phương chuyển mạnh từ ứng phó bị động sang quản trị rủi ro chủ động; từ xử lý hậu quả sang phòng ngừa từ sớm, từ xa; từ cách làm chủ yếu dựa vào kinh nghiệm sang cách làm dựa trên dữ liệu khoa học, công nghệ, pháp luật.

Đặc biệt, chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh phòng ngừa phải đi trước một bước từ quy hoạch, đầu tư, tiêu chuẩn xây dựng, hành lang thoát lũ đến quản lý sông suối, thoát nước đô thị và cảnh báo sớm.

Thứ trưởng Lê Công Thành nhận định đây chính là nền tảng tư duy cần được cụ thể hóa vào quản lý ngập lụt đô thị và quản lý lưu vực sông. Theo ông, những định hướng này đặt ra một yêu cầu rất rõ: phải thay đổi cách tiếp cận đối với ngập lụt đô thị, không chỉ tập trung vào việc tiêu thoát nước nhanh khi mưa xảy ra mà phải quản lý rủi ro ngay từ khâu quy hoạch, đầu tư và tổ chức không gian. 

Các đại biểu cũng cùng thảo luận về những khó khăn hiện nay trong công tác quản lý ngập lụt tại Việt Nam, đồng thời đề xuất các giải pháp thực tiễn nhằm nâng cao hiệu quả hệ thống thoát nước đô thị, các biện pháp trữ nước giảm ngập và hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa các cơ quan. 

Tại hội thảo, các chuyên gia từ JICA đã mang đến những bài học thực tiễn từ Nhật Bản trong công tác quản lý ngập lụt đô thị và quản lý tổng hợp lưu vực sông. Ông Aoyama Yoshihiko - Cố vấn trưởng Dự án Hợp tác Kỹ thuật nâng cao năng lực hoàn thiện khung pháp lý quản lý thoát nước và xử lý nước thải đô thị - đã giới thiệu mô hình quản lý lưu vực sông Neya ở Osaka.

Mô hình này cho thấy sự cần thiết phải triển khai đồng bộ các biện pháp quản lý ngập lụt thông qua hệ thống sông, mạng lưới thoát nước, trạm bơm cùng các công trình điều tiết và lưu giữ nước. 

Ở góc độ chính sách, ông Moriyasu Kunihiro - Cố vấn về Quản lý Rủi ro Thiên tai tại Cục Quản lý Đê điều và Phòng, chống Thiên tai - đã chia sẻ kinh nghiệm của Nhật Bản về việc xây dựng chính sách quản lý lũ lụt toàn diện. Trong đó, ông nhấn mạnh tầm quan trọng của công tác quy hoạch tích hợp, hệ thống pháp lý đồng bộ và sự phối hợp hiệu quả giữa các ngành, lĩnh vực có liên quan. 

Sự kiện đã tạo không gian đối thoại chính sách, giúp các bên liên quan trao đổi định hướng và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý ngập lụt đô thị và lưu vực sông tại Việt Nam. 

Thời gian tới, JICA cho biết sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Chính phủ Việt Nam và các bên liên quan để tăng cường khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu, giảm thiểu rủi ro thiên tai và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững trên cả nước.